ریاست دانشگاه‌ آزاد به چه کسی می‌رسد؟

یکی از گزینه‌های احتمالی برای ریاست دانشگاه آزاد اسلامی، رئیس پیشین آن، عبدالله جاسبی 67 ساله است. او از دهم مرداد سال 1361 که این دانشگاه تاسیس شد ریاست این دانشگاه را به عهده گرفت و با وجود این که بارها حرف و حدیث‌هایی درباره علت طولانی شدن مدیریتش زده شد، همچنان مالک بلامنازع سمت ریاست این دانشگاه باقی ماند، اما از حدود یک ماه پیش، کامران دانشجو، وزیر علوم مامور شد شرایط مناسب برای تعیین رئیس جدید دانشگاه آزاد را فراهم کند و نتیجه کار به دومین جلسه هیات امنای دانشگاه آزاد رسید که فردا برگزار می‌شود و سرنوشت این دانشگاه و دانشجویانش را رقم می‌زند.

هرچند شمار گزینه‌هایی که در ابتدا برای ریاست دانشگاه ‌آزاد معرفی شدند بیش از این بودند، تعدادی از گزینه‌ها از جمله فرهاد دانشجو عضو هیات امنای دانشگاه آزاد، فرهاد رهبر رئیس دانشگاه تهران، محمدعلی نجفی عضو شورای شهر تهران و علی‌اکبر ولایتی مشاور بین‌المللی رهبری به دلایل مختلف با ارسال نکردن مدارک‌شان به دفتر وزیر علوم، انصراف قطعی‌شان را اعلام کردند و به این ترتیب میدان رقابت خلوت‌تر شد.

اما در غروب روز یکشنبه، هفته جاری خبر تازه‌ای به نقل از منبعی آگاه در مهر منتشر شد که از برگزاری جلسه‌ای برای دیدار وزرای بهداشت و علوم با رئیس‌جمهور درباره بررسی گزینه‌های خود برای تعیین جانشین رئیس دانشگاه آزاد خبر داد و به برخی اسامی اشاره کرد که در فهرست نهایی ارسال شده برای اعضای هیات امنا دیده شده بودند.

گفته‌های این منبع آگاه ثابت می‌کرد گروهی از اعضای هیات امنای دانشگاه آزاد با ریاست فرهاد دانشجو بر دانشگاه آزاد موافقند و وزیرعلوم و بهداشت نیز که از اعضای هیات امنا هستند، نظر مثبت‌شان را درباره ریاست فرهاد دانشجو، برادر وزیر علوم و عضو هیات امنای دانشگاه آزاد اعلام کرده‌اند.

این خبر در حالی منتشر شد که دانشجو پیشتر گفته بود به هیچ وجه حاضر نیست ریاست دانشگاه آزاد را بپذیرد.

اما سرانجام، در یکشنبه‌ای که گذشت اصلی‌ترین رقبای جاسبی که برای میز ریاست دانشگاه آزاد خیز برداشته بودند مشخص شدند و نام فرهاد دانشجو در میان آنها نبود. این گروه عبارت بودند از: عباس طائب، محمد سلیمانی، محمدحسین سرورالدین، عباس کریمی، حمید میرزاده، بیژن رنجبر، غلامعلی افروز، سعید سهراب‌پور، محمدحسن شجاعی‌فرد، مهدی مظاهری و کریم زارع.

گرچه جاسبی به دلیل دوره 30 ساله ریاستش بر دانشگاه آزاد تقریبا برای همه مردم ایران چه آنها که به دانشگاه آزاد رفته‌اند و چه آنها که نرفته‌اند، شناخته شده است اما برخی از این چهره‌ها برای مردم ناشناسند و به همین دلیل بد نیست به آنها اشاره‌ای داشته باشیم:

غلامعلی افروز: رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره است و نامش آنها را که اخبار مربوط به حذف درس تنظیم خانواده در دانشگاه را پیگیری می‌کردند احتمالا یاد کتاب «شکوه همسرداری» می‌اندازد که او مولفش بوده و قرار است به جای درس تنظیم خانواده تدریس شود.

بیژن رنجبر: استاد تمام رشته بیوفیزیک و رئیس دانشگاه تربیت مدرس است. او پیشتر به عنوان استاد برتر کشوری و پژوهشگر برتر نیز برگزیده شده است.

سعید سهراب‌پور: یکی از چهره‌های ماندگار، استاد دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی‌شریف، رئیس سابق این دانشگاه و قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان است.

محمد سلیمانی: پیشتر وزیر ارتباطات بوده است اما در کارنامه کاری خود سمت‌هایی همچون معاونت امور دانشجویی در وزارت فرهنگ و آموزش عالی و ریاست سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران را نیز دارد.

محمدحسین سرورالدین: کنکوری‌ها بیشتر از همه او را می‌شناسند چون رئیس سازمان سنجش است. با این حال او سابقه ریاست در دانشگاه آزاد تبریز را نیز دارد.

محمدحسن شجاعی‌فرد: مشاور وزیر علوم و عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت است و در رشته مهندسی مکانیک با گرایش تبدیل انرژی تحصیل کرده است.

کریم زارع: معاون پارلمانی دانشگاه آزاد است که در پرونده خود سابقه مدیریتی طولانی در دانشگاه آزاد را در زمان جاسبی دارد او اگرچه نامزد ریاست دانشگاه آزاد شد در گفت‌وگوهای رسانه‌ای آرزو می‌کرد هیات امنای دانشگاه آزاد بار دیگر جاسبی را انتخاب کنند.

برخی کارشناسان معتقدند هیچ تناقضی میان نامزد شدن زارع و آرزویش برای رئیس ماندن جاسبی وجود نداشت چه، اگر او رئیس دانشگاه آزاد شود روی همان ریل‌هایی می‌راند که پیشتر جاسبی رانده بود.

عباس طائب: مشاور وزیر علوم است و پیشتر سمت مشاور عالی اجرایی این وزیر را نیز داشته است. او یکی از کسانی است که وقتی رئیس‌جمهور دستور توقف طرح تفکیک جنسیتی را داد، نسبت به آن واکنش نشان داد و گفت تفکیک جنسیتی حتی بسم‌الله این طرح هم به شمار نمی‌آید.

عباس کریمی: رئیس سابق دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد است. او جزء آخرین گزینه‌هایی است که برای نامزدی ریاست دانشگاه آزاد معرفی شدند. او در آخرین گفت‌وگوی رسانه‌ای خود وقتی درباره کاندیداتوری‌اش برای ریاست دانشگاه آزاد پرسیده شد تاکید کرد که اهل رایزنی، لابی و مذاکره با این و آن نیست و برخی کارشناسان پرسیدند که آیا کریمی گمان می‌کند تاکنون وضع این گونه بوده است که بر معتقد نبودنش به چنین روالی تاکید دارد؟

حمید میرزاده: دبیر هیات موسس دانشگاه ازاد اسلامی و عضو هیات امنای این دانشگاه است و سابقه تدریس در دانشگاه را نیز دارد. او از جمله گزینه‌های مورد پسند هیات موسس دانشگاه آزاد برای ریاست این دانشگاه است.

مهدی مظاهری: معاون فرهنگی دانشگاه آزاد و قائم‌مقام دبیرکل جامعه اسلامی دانشگاهی است. او نیز علاوه بر انواع سمت‌های مدیریتی در دانشگاه آزاد سابقه کار رسانه‌ای نیز دارد و در رشته فلسفه تحصیل کرده است.

این افراد در حالی به عنوان کاندیداهای اصلی ریاست دانشگاه آزاد مطرح شده‌اند که ترکیب هیات امنای این دانشگاه نشان می دهد دولتی ها از یکسو و مسوولان فعلی دانشگاه از سوی دیگر هرکدام با 4 رای وزن برابری در هیات امنا دارند و انتخاب رئیس جدید این دانشگاه به سادگی انجام نخواهد شد.

بنا بر گزارش مهر و به نقل از یک منبع آگاه، فرهاد دانشجو، رئیس سابق دانشگاه تربیت مدرس و برادر وزیر علوم با وجود اعلام انصراف، همچنان از سوی کامران دانشجو، وزیر علوم برای ریاست این دانشگاه حمایت می‌شود و دکتر فریدون عزیزی پزشک نیز از گزینه‌های مورد حمایت وزیر بهداشت برای تصاحب کرسی ریاست دانشگاه آزاد است. از سوی دیگر، تنها عضوی که نامش به طور مستقل مطرح شده و از هیچ کاندیدایی حمایت نکرده، محمدیان رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری است که اگر فردا هرکدام از طرفین رقابت ریاست دانشگاه، نظر او را جلب کنند ، می‌توانند با کسب 5 رای از 9 رای موجود برنده این رقابت باشند. همچنین شنیده می‌شود که دکتر اکبر ولایتی، مشاور مقام معظم رهبری نیز گرچه نامش در فهرست هیات امنا دیده نشده، اما در صورت رای مستقل محمدیان، چنانچه بر سر فرهاد دانشجو یا هر فرد دیگری اجماع نشود، ریاست ولایتی بر دانشگاه آزاد محتمل است.

3 دهه گذشت تا دست آخر هیات امنای دانشگاه آزاد اسلامی تصمیم نهایی خود را برای انتخاب سکاندار جدید دانشگاه آزاد بگیرند و سرنوشت دانشگاهی را که چهارمین دانشگاه جهان از نظر شمار دانشجویانش به حساب می‌آید به او بسپرند. فردا احتمالا سکاندار نهایی دانشگاه آزاد مشخص می‌شود و پس از آن همه باید امیدوار باشند که آغاز دوره مدیریت جدید بر دانشگاه آزاد، به حل مشکلات گوناگونی که هر از گاه از زبان مسوولان یا مردم درباره این دانشگاه مطرح می‌شود کمک کند؛ مشکلاتی که محدوده‌ای وسیع، از شهریه‌های سنگین این دانشگاه تا نبود امکانات کافی در برخی از شعبات آن و خلا حمایتی از فارغ‌التحصیلانش برای کاریابی را در برمی‌گیرد.

شاید کمتر کسی بداند که پیش از پیروزی انقلاب اسلامی هم دانشگاهی با عنوان دانشگاه آزاد ایران در دهه 1350 با پذیرش دانشجویان نخبه فعالیت می‌کرد که با پیروزی انقلاب و آغاز انقلاب فرهنگی فعالیت آن متوقف و در سال 1361 دانشگاهی با نام آزاد اسلامی و متفاوت با خط‌مشی دانشگاه آزاد پیش از انقلاب متولد شد.

این دانشگاه از 29 سال پیش تاکنون توانست نظام آموزش عالی را از بحران افزایش کمی دانشجویان برهاند، در روزهایی که تعداد داوطلبان کنکور سراسری دانشگاه‌ها از مرز 1/5 میلیون نفر می‌گذشت و ظرفیت دانشگاه‌های دولتی از 150 هزار نفر بیشتر نبود، دانشگاه آزاد باری از روش نظام عالی برداشت و در حال حاضر با یک میلیون و 600 هزار نفر دانشجو و بیش از 4 میلیون نفر دانش‌آموخته و 400 واحد دانشگاهی به رقیب علمی جدید نظام آموزش دولتی تبدیل شده است. به نظر می‌رسد سکانداری این دانشگاه کمتر از وزارت نیست و سیاستگذاری‌های این دانشگاه بخش عمده‌ای از جمعیت کشور و بازار کار ایران را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

مریم یوشی‌زاده/ گروه جامعه