تمرکز ذهن، ضرورتی برای موفقیت

این قدرت را می‌توان در قالب تمرکز‌ نیز تعریف کرد. قدرت تمرکز به توجه در فکر یا شیء خاصی، به طوری که تمامی حواس بدان جلب شده و هر چیز دیگری نادیده گرفته شود اطلاق می‌شود.

هنگامی که فکر و ذهن تمرکز پیدا می‌کند، انرژی ما برای انجام‌دادن کارها یا افکار دیگر پراکنده نمی‌شود، این مهارت (تمرکز) برای کسب انواع موفقیت‌ها از جمله در امتحانات ضروری است. تمرکز، کاربردها و فواید بسیاری دارد که از جمله آنها مهارت در مطالعه و درک سریع‌تر، بهبود حافظه، تمرکز بر انجام هر کار اعم از شغل، فعالیت‌های مختلف یا یک هدف موثر و مفید است. همچنین تمرکز برای گسترش قدرت‌های روحی و ذهنی بسیار مفید است و ابزار قدرتمندی برای استفاده موثر از تجسم خلاق محسوب می‌شود. اگر این توانایی توسعه پیدا کند، ذهن بسیار آسان‌تر از ما پیروی و اطاعت می‌کند و دیگر با افکار منفی و نگرانی‌های پوچ و بیهوده درگیر نمی‌شود. در چنین شرایطی بر ذهن خود مسلط می‌شویم و آرامش ذهن حقیقی را تجربه می‌کنیم. ناگفته پیداست که برای ایجاد این توانایی باید ذهن خود را آموزش دهیم.

اغلب افراد فکر می‌کنند تمرکز، فعالیتی شدید و خسته‌کننده است که نیازمند صرف انرژی و فشار و تقلای زیاد است. این باور در واقع از همان سال‌های اولیه کودکی شروع می‌شود. والدین و معلمان از کودکان و دانش‌آموزان انتظار دارند درس بخوانند، تکالیف خود را انجام دهند و نمرات عالی بگیرند، این انتظار نوعی حس ناگزیر و مجبورشدن به انجام کار را ایجاد می‌کند. از طرف دیگر وقتی به کودک گفته می‌شود خوب دقت نمی‌کند یا تمرکزش کم است، نوعی تنفر و بیزاری نسبت به این مفاهیم پیدا می‌کند که این اتفاق اغلب در مورد درس‌خواندن هم به وجود می‌آید.

در واقع وقتی کاری با زور، اجبار و فقدان آزادی همراه باشد، عدم تمرکز و دقت کافی در فرد را به همراه می‌آورد.

زمانی که حقیقتا و از روی اشتیاق می‌خواهید در مطالعات خود پیشرفت کنید، امتحان مهمی را با موفقیت پشت سر گذاشته یا مساله‌ای را حل کنید، قدرت تمرکز در شما پدیدار می‌شود. در چنین مواقعی وجود نیاز یا میل عامل ظهور تمرکز محسوب می‌شود. اما ایجاد این قدرت به صورت سیستماتیک و به شکلی که تحت کنترلتان باشد، موضوع مهمی است که تنها با تمرین و آموزش به دست می‌آید.

بالابردن قدرت تمرکز نیازمند انجام تمرین‌های روزانه است.

البته برای کسب نتیجه دلخواه می‌بایست ابتدا 10 دقیقه وقت بگذارید. پس از یک هفته این زمان را به 15 دقیقه افزایش دهید. تمام حواس خود را به تمرین‌ها جلب کنید و به هیچ چیز دیگری فکر نکنید. هر وقت احساس کردید به موضوع دیگری فکر می‌کنید، تمرین را متوقف کرده یا از اول شروع کنید؛ پس از مدتی زمان تمرین را افزایش دهید و در صورت امکان، جلسه تمرین دیگری را مثلا در بعدازظهر همان روز تعیین کنید. سعی نکنید در ابتدای کار بیش از توانتان کار کنید و تمام تمرین‌ها را یکباره انجام دهید. بهتر است آرام پیش روید و بدون انجام کارهای اضافی، تمرین‌های موردنظر را انجام دهید و ناامید نشوید.

فراموش نکنید که اصلا مهم نیست در ابتدا تمرکزتان کم باشد؛ چراکه امکان تقویت و قوی‌ساختن تمرکز مانند هر توانایی دیگری وجود دارد.

در نهایت برای گرفتن بهترین نتیجه ممکن، توصیه می‌شود هر تمرین را چند هفته انجام دهید تا مطمئن شوید آن را درست و با تمرکز کامل انجام می‌دهید.

تمرین اول: کتابی بردارید و کلمات یک پاراگراف آن را بشمارید. برای اطمینان از شمارش درست، باز هم این کار را انجام دهید. با یک پاراگراف شروع کنید و وقتی کار برایتان‌ آسان‌تر شد، کلمات کل صفحه را بشمارید. شمارش را به صورت ذهنی و تنها با چشم انجام دهید،‌ بدون این‌که با انگشت به کلمات اشاره کنید.

تمرین دوم: در ذهن‌تان معکوس (یعنی مثلا از 100 تا یک)‌ بشمارید.

تمرین سوم: در ذهنتان از یک تا 100، سه تا سه تا بشمارید.

تمرین چهارم: یک کلمه که احساس خوبی نسبت به آن دارید یا حتی یک صدا را انتخاب کنید و به مدت 5 دقیقه در ذهنتان تکرارش کنید. وقتی ذهنتان توانست آن را راحت‌تر تمرکز کند، مدت این کار را به 10 دقیقه افزایش دهید.

تمرین پنجم: میوه‌ای را بردارید و از تمام زوایا به آن نگاه کنید. نگذارید افکارتان به موضوعات دیگر پراکنده شود. میوه را با دقت ببینید، بو کرده و لمس کنید.

تمرین ششم: این تمرین همانند تمرین قبلی است تنها با این تفاوت که این بار میوه را با چشم‌های بسته مجسم کنید.

تمرین هفتم: شیء ساده‌ای را مانند یک قاشق، چنگال یا یک لیوان در نظر بگیرید و آن را از تمام ابعاد بررسی کنید و سپس به مدت چند دقیقه راجع به آن حرف بزنید.

تمرین هشتم: وقتی در تمرینات قبلی مهارت پیدا کردید می‌توانید به این قسمت بپردازید. یک شیء هندسی مانند یک مثلث را بردارید و آن را به هر رنگی که مایل بودید، درآورید. سپس روی آن تمرکز کنید. فقط شیء را ببینید و هرگونه فکر دیگری درباره آن را از ذهن خارج کنید.

تمرین نهم: همانند تمرین قبلی تصویر را با چشم‌های بسته مجسم کنید. اگر فراموش کردید که شیء موردنظر چه ظاهری داشت، چشم‌هایتان را برای چند ثانیه باز کنید و به شیء نگاه کنید و سپس چشم‌هایتان را بسته و تمرین را ادامه دهید.

تمرین دهم: حداقل برای 5 دقیقه سعی کنید ذهنتان را از هر فکری خالی کنید. تنها زمانی می‌توانید این تمرین را انجام دهید که تمام مراحل بالا را گذرانده باشید.

فراموش نکنید رمز موفقیت در تمرکز تمرین مداوم است. هر چقدر زمان بیشتری را به تمرین اختصاص دهید، زودتر به موفقیت خواهید رسید.

سیما سبزه‌خواه