ریحانه آینه‌ای از رفتار های ماست

محمدجعفر حسینی، تهیه‌کننده برنامه ریحانه حدود 10 سال است که در رادیو فعالیت دارد.

او می‌گوید: زندگی اگرچه همیشه سرشار از اتفاقات تلخ و شیرین است و فراز و نشیب‌هایی دارد، اما در جامعه مدرن به واسطه پیچیدگی نظام اجتماعی و تغییر و تحولات گسترده، علاوه بر فرصت‌های تازه‌ای که برای رشد و کمال آدمی فراهم آمده، آسیب‌های زیادی هم وجود دارد.

یکی از وظایف مهم رسانه، بررسی این آسیب‌ها در سطوح مختلف است که در برنامه ریحانه سعی شده در کنار آموزش مهارت‌های زندگی به آسیب‌های روانی و اجتماعی هم توجه شود.

جامعه امروز ما در درک بسیاری از مسائل فردی، خانوادگی، اجتماعی و فرهنگی دچار مشکل و ابهام شده که نیاز است با گفت‌و‌گو و تجزیه و تحلیل اوضاع، خانواده را به سوی هدفی ایده‌آل یعنی آرامش و آسایش سوق داد.

در این برنامه ابتدا موضوع برای مخاطب توضیح داده می‌شود، سپس جمع‌بندی موضوع صورت می‌گیرد و بدون رای دادن و این که برنامه بخواهد قضاوت خاصی داشته باشد، مخاطب را در فضای تصمیم‌گیری قرار می‌دهد. سعی داریم با تصحیح رفتارهای فرهنگی جامعه، برنامه را پیش ببریم. ما فقط اطلاع‌رسانی و راهنمایی می‌کنیم و رادیو در این مسیر تنها می‌تواند روشنگری کند. ما از طریق رسانه و بهتر بگویم برنامه ریحانه رادیو فرهنگ می‌خواهیم به جای حذف صورت مساله به دنبال یافتن پاسخ باشیم. ما شعار نمی‌دهیم و کسی را هم نصیحت نمی‌کنیم.

این برنامه که یک سال از پخش آن می‌گذرد، برای تمام اقشار مردم جذابیت دارد و طیف‌های سنی متفاوت مخاطب برنامه‌ هستند.

حسینی در ارتباط با عوامل جذابیت یک برنامه گفت‌وگو محور می‌گوید: چون بحث یکطرفه و یک‌سویه نیست و در آن نظرات و آرای مردم اعمال می‌شود، تعامل خوب با مخاطب باعث می‌شود ما نیاز‌های مردم را بشناسیم.

وی براین باور است که بیان حرف دل مردم از نقاط قوت برنامه است و می‌گوید: همین که حرف‌های ناگفته‌ای را که تاکنون در جایی مطرح نشده است، مورد بررسی قرار می‌دهیم، باعث می‌شود برنامه بازتاب خوبی میان مردم داشته باشد. خوشبختانه مردم با پیامک‌های ارسالی به برنامه، ما را یاری می‌کنند.

نرگس سعادتی، سردبیر و نویسنده برنامه می‌گوید:در این برنامه به طور مشخص به 2 دسته موضوع پرداخته‌ایم. گروه اول بر مبنای ایده‌هایی است که در دستور کار برنامه تعریف شده و گروه دوم براساس موضوعات پیشنهادی مردم است. در واقع موضوعات دسته دوم بر این اساس در برنامه گنجانده می‌شوند که ارزش اطلاع رسانی و قابلیت ترویج و مطرح شدن برای عموم را دارد.

در برنامه ریحانه موضوعات متنوع و متعددی در ارتباط با جامعه بررسی می‌شود. هدف اصلی ما این است به مسائلی بپردازیم که مردم فکر می‌کنند و در زندگی‌شان نقش و اهمیت خاصی دارد.

در این برنامه ما مخاطب را زیر ذره‌بین نمی‌گذاریم، بلکه با طرح دیدگاه‌های جامعه‌شناسی و روان‌شناسی سعی می‌کنیم با زبانی ساده و فصیح، برنامه را به گونه‌ای پیش ببریم که موضوع مورد بحث برای همه افرادی که شنونده برنامه هستند، جذاب باشد.

سعادتی در ارتباط با شیوه موضوعات مورد بحث در برنامه می‌گوید: برنامه تا مقطعی سعی کرد الگوهای رفتاری را مطرح کند. از این هفته طی چند برنامه بر اساس ضرورت‌هایی که احساس شد، به نقش و جایگاه زنان در جامعه می‌پردازیم. منظور از زن، جنس مونث است و گروه سنی خاصی از زنان منظور ما نیست. زنان را در همه ابعاد اجتماعی و آسیب‌هایی که آنها را تهدید می‌کند، مورد نقد و بررسی قرار می‌دهیم.

همچنین به معرفی جایگاه واقعی او در اجتماع و نقش زن در تحکیم خانواده می‌پردازیم. سعی می‌شود راهکارهایی را که زنان برای پیشرفت در جامعه و موفقیت به آن نیاز دارند، ارائه کنیم.

توجه به این نکته بسیار حائز اهمیت است که زن و مرد کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند و نباید توجه به جایگاه زن در جامعه ما را وارد نکات انحرافی کند. بلکه الگوپذیری زنان جامعه ما از سیره اخلاقی حضرت زهرا(س)‌ فرهنگ جامعه را به سوی مضامین اخلاقی، مثبت اندیشی و تفکر صحیح در زندگی اجتماعی هدایت می‌‌کند.

سعادتی در پاسخ به این سوال که اسم ریحانه شاید باعث شود آقایان فکر کنند برنامه مختص خانم‌هاست، می‌گوید: معنی ریحانه، گل خوشبوست. وقتی فردی تلاش کند مهارت‌های خوب زندگی و درست اندیشیدن را بیاموزد، در زندگی فردی و اجتماعی موفق خواهد شد. حالا فرق نمی‌کند زن باشد یا مرد. در ضمن پشت سر هر مرد موفقی، زنی خوب قرار دارد.

از این هفته، برنامه وارد مرحله جدیدی شده است و به بررسی مسائل زنان در جامعه می‌پردازد. پیامک‌های ارسالی به برنامه مشخص می‌کند که چقدر آقایان نیز به مسائل زنان در جامعه توجه دارند.

در پایان هر برنامه، پیامک‌های ارسالی به برنامه چاپ می‌شود و در اختیار کارشناسان قرار می‌گیرد تا با نظرات شنوندگان برنامه و نیاز‌های آنان بیشتر آشنا شوند. کارشناسان برنامه با توجه به موضوعاتی که مطرح می‌شود، تغییر می‌کنند.

دکتر معصومه حاتمی، کارشناس برنامه می‌گوید: ادیان مختلف در طول تاریخ به گونه‌های متفاوتی به نقش زن و تاثیر او در شکل‌گیری خانواده و به بیان دیگر در جامعه پرداخته‌اند.

از صدر اسلام تاکنون در صحنه‌های مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی همواره شاهد حضور و فعالیت زنان مسلمان در اجتماع بوده و هستیم. در نظام ارزشی اسلام، زن انسانی است که تمامی لوازم و ابزار برای ارتقای انسانی و رسیدن به اوج بندگی را دارد. در چنین نظامی ماندن در خانه یا خروج از خانه ارزش نیست، بلکه مهم آن است که زن مسلمان با توجه به وظایف خود و شرایط حاکم بر اجتماع به دنبال حفظ ارزش‌های اساسی خانواده است.

خداوند ذاتا زن را موجودی نازنین و دوست داشتنی آفریده است. زن را می‌توان عامل زندگی و نشاط در کنار مردی که فطرت و ذات او بر مبنای مروت و رادمردی استوار است، معنی کرد.

عشق به انسان قدرت می‌دهد و ما با عشق، ذهن خود را پرورش می‌دهیم. زمانی که ذهن به سمت ارزش‌ها و زیبایی‌های معنوی زندگی هدایت شود، آن گاه زن و مرد مکمل یکدیگر می‌شوند. همان چیزی که در زندگی بزرگان دین مبین اسلام می‌بینیم.

زن و مرد مکمل یکدیگر هستند و با هم معنا و مفهوم پیدا می‌کنند، همچون تکه‌های پازل هستند که وقتی بدرستی کنار هم قرار می‌گیرند، زیباتر به نظر می‌آیند. در این برنامه می‌کوشیم زن را از دیدگاه‌های مختلف مورد نقد و ارزیابی قرار دهیم. لازم است در 3 حوزه تاریخی جایگاه زن نقد شود. زن دیروز، زن امروز و زن فردا تا به جایگاه واقعی زن در جامعه اسلامی پی ببریم.

وقتی ماهیت وجودی زن شناخته شود، در واقع یکی از ارکان اساسی جامعه شناخته می‌شود. با شناخت زن می‌توان به نیازهای مرد نیز پی برد.

دکتر فاطمه حمزوی، دیگر کارشناس برنامه معتقد است: در برنامه‌های گذشته به رفتارهای اجتماعی، تحکیم خانواده و مهارت‌های زندگی پرداختیم. آخرین بحث ما درباره تفکر، مثبت‌اندیشی و تفکر انتقادی بود که یکی از 10 مهارت زندگی برای داشتن زندگی بهتر است.

تفکر یعنی معلوم کردن مجهولات به واسطه پیدا کردن یک رابطه منطقی با توجه به اطلاعاتی که در اختیار داریم. تفکر انتقادی یعنی شیوه درست اندیشیدن برای درست تصمیم گرفتن. در واقع به ما کمک می‌کند افکار را ارزیابی کنیم و سره را از ناسره تشخیص دهیم.

حال که ذهن خود را برای برخورد با مسائل به شیوه منطقی آماده کردیم، زمان آن فرارسیده به یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین مخلوقات عالم یعنی زن بیشتر توجه کنیم و ابعاد وجودی او را از وجوه مختلف بررسی کنیم. این به دلیل اهمیتی است که زن در جامعه به عنوان مادر دارد و همه این موضوع را قبول دارند که دختران امروز، مادران فردا هستند. همچنین ویژگی خاصی که خداوند در نهاد زن قرار داده، ما را بر آن می‌دارد تا با بیان حقوق فردی و اجتماعی زنان به رابطه منطقی مابین زن و مرد در جهت شناخت بهتر از یکدیگر به آنان کمک کنیم.

مجری برنامه، سیده وجیهه حسینیان است. او از سال 79 کار خود را با رادیو ایران شروع کرد و هم‌اکنون در رادیو فرهنگ فعالیت می‌کند.

حسینیان می‌گوید: در همه این سال‌ها سعی کردم براساس نوع برنامه‌ای که اجرا می‌کنم، با مخاطب برنامه ارتباط منطقی و خوبی برقرار کنم. در هیچ برنامه‌ای وارد حاشیه نمی‌شوم و همواره تلاش کردم به عنوان مجری، برنامه به سمت و سویی که طراحی شده هدایت شود و بر احساس خود غلبه کنم. حتی در برنامه‌های زنده و مناسبتی همچون ویژه ماه محرم گاهی اشک از چشمانم جاری شده ولی خودم را در زمان اجرای برنامه کنترل کرده‌ام.

وی می‌افزاید: با کمک کارشناسان برنامه مسائل ریشه‌یابی می‌شود و از این طریق، موضوعاتی که پوشیده و پنهان است، موشکافانه مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرد، زیرا هر وقت ما از طرف مقابل خود شناخت پیدا کنیم، راحت‌تر با حقیقت کنار می‌آییم.

گزارشگر برنامه، ملیحه کیان کار خود را با رادیو تهران آغاز کرده است. وی می‌کوشد با تهیه گزارش به نوعی دیگر مشارکت مردم را در برنامه هویدا کند. او می‌گوید: براساس موضوعی که در برنامه مطرح می‌شود، به دادگاه‌های خانواده یا محل‌های مشاوره روان‌شناسان مراجعه می‌کنم و در مورد مسائلی که برای مردم عمومیت دارد، گزارش تهیه می‌کنم.

ملیحه کیان می‌گوید: رفتار نادرستی که برخی افراد با یکدیگر دارند، به دلیل عدم شناخت و درک متقابل از همدیگر است.

وی می‌افزاید: روزی موقع تهیه گزارش متوجه پیرمردی شدم که زیر باران توی خیابان روی زمین نشسته بود. گفتم پدر چرا اینجا نشسته‌ای؟ پیرمرد گفت فرزندانش به دلیل پیری او را از خانه بیرون کردند! این یک نمونه از رفتارها و ناهنجاری‌های اخلاقی و اجتماعی است. آیا ما روزی پیر نمی‌شویم؟ این راه حل نیست. بلکه با تفکر درست می‌توان تصمیمی عاقلانه و صحیح گرفت.

دیگر عوامل برنامه جعفر عالیقدر صدابردار، سعید فرح‌آبادی هماهنگی و حسین چگنی ارتباطات هستند.