شهریه مهد‌های کودک منطقه‌ای می‌شود

هنوز یک ماه از ورود همایون هاشمی به سازمان بهزیستی کشور نمی‌گذرد که قول‌های او برای ایجاد تغییراتی در کیفیت و کمیت بخش‌های خدمات‌دهنده زیرنظر این سازمان، توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرده است و گفته‌های او درباره تغییر شهریه مهدهای کودک نیز از این دست وعده‌ها به حساب می‌آید.

هاشمی، در حاشیه همایش بزرگداشت هفته جهانی ناشنوایان، تاکید کرد: تعیین شهریه مهدهای کودک از نیمه دوم مهر صورت می‌گیرد و تا پیش از ابلاغ این شهریه هیچ مهد کودکی اجازه افزایش شهریه ندارد و در صورت چنین اقدامی با آن برخورد خواهد شد. با این حال رویکرد رئیس جدید سازمان بهزیستی تعطیلی مهدهای کودک به بهانه‌های مختلف نیست و این نکته‌ای بود که خودش هم به آن اشاره کرد.

اما تغییر بزرگی که هاشمی از آن خبر داد ماجرای همکاری سازمان بهزیستی با ستاد حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان برای تعیین شهریه مهدهای کودک است که نتیجه‌اش منطقه‌ای و بومی کردن شهریه مهدهای کودک برای حمایت مالی بیشتر از خانواده‌هایی است که کودکانشان را به مهد می‌سپرند.با عملی شدن این تصمیم، مهدهای کودک نه تنها در استان‌های گوناگون نرخ‌های متفاوتی دارند بلکه بر اساس موقعیت جغرافیایی که در هر استان دارند نیز در تعیین شهریه از هم تفکیک می‌شوند. عواملی چون نوع ساختمان، نوع برنامه و نیروی انسانی در تعیین میزان شهریه دریافتی آنها دخیل خواهند بود.

البته تصمیم بهزیستی برای این تغییر، روالی است که پیش از این نیز به شکل قانونی نانوشته در بسیاری از مهدهای کودک در سطح کشور و بخصوص تهران اجرا می‌شد به این معنا که مهدهای کودک شمال شهر، ارائه خدماتی بیشتر از سطح مسوولیت‌هایشان را دستاویزی برای افزایش غیرقانونی شهریه‌هایشان قرار می‌دادند و والدین که چاره‌ای جز ثبت‌نام کودکانشان نداشتند این هزینه اضافه را می‌پذیرفتند.

نکته اینجاست که هزینه اضافه این مهدها سقفی نداشت و مسوولان مهدها به صلاحدید خودشان، برای میزان آن تصمیم‌گیری می‌کردند، اما کارشناسان امیدوارند اجرای تصمیم بهزیستی برای تعیین شهریه مهدهای کودک بر اساس موقعیت مکانی آنها، به منزله راهکاری برای جلوگیری از اخذ مبالغ اضافه از والدین کودکان به بهانه خدمات ویژه باشد.

از سوی دیگر، هدف از اجرای این طرح متناسب کردن شهریه مهدهای کودک با توانایی اقتصادی خانواده‌هاست. محل زندگی هر خانواده معمولا نشانه‌ای از وضعیت اقتصادی آن به حساب می‌آید و بر همین اساس، تنظیم‌کنندگان طرح منطقه‌ای کردن شهریه مهدهای کودک اعتقاد دارند اگر شهریه مصوب مهدها در مناطق محروم شهرها کمتر باشد خانواده‌ها کمتر فشار اقتصادی برای ثبت‌نام فرزندانشان در مهد کودک را تحمل می‌کنند و بیشتر به ثبت‌نام آنها در مهدهایی با سطح خدمات متوسط و کم قیمت، ترغیب می‌شوند.رئیس سازمان بهزیستی از تدوین محتوای آموزشی ـ فرهنگی مطابق با مبانی دینی برای مهدهای کودک در قالب 10 جلد کتاب خبر داده است که بخشی از آنها ویژه مربیان و برخی مخصوص کودکان هستند.

هرچند تصویری که هاشمی از متعادل‌سازی شهریه مهدهای کودک در اذهان عمومی ترسیم می‌کند، خوشایند به نظر می‌رسد با این حال این تصمیم بدون نظارت، مانند بسیاری از طرح‌هایی از این دست که در خلال اجرا، روندی نزولی را طی کرده‌اند، به بیراهه می‌رود و والدین بیش از 500 هزار کودکی را که قرار است امسال عزیزانشان را به مهدها بسپرند ناامید خواهد کرد.

دلمشغولی برخی کارشناسان این حوزه در اجرای طرح منطقه‌ای و بومی‌سازی شهریه مهدهای کودک، از این بابت است که با اجرایی شدن این طرح، مهدهای کودکی در نقاط مختلف کشور و بخصوص در کلانشهرها، باز هم به عادت گذشته، شهریه مصوب را نرخ پایه محسوب کنند و همچنان به بهانه ارائه خدماتی خاص، ارقامی نجومی از خانواده‌ها طلب کنند.

ابهام دیگری که در این طرح وجود دارد از آن جهت است که امروز کار در کلانشهرها، مهاجرت دسته جمعی والدین را در هر صبحگاه از محل زندگی به محل کار که در نقطه‌ای دیگر از شهر قرار دارد می‌طلبد. طبیعی است که برخی والدین از نقاط جنوبی و مرکزی شهر برای کار به مناطق شمالی و خوش‌نشین مهاجرت می‌کنند و هنگام غروب، بار دیگر به خانه‌هایشان برمی‌گردند در این شرایط اغلب مادران ترجیح می‌دهند فرزندانشان را در مکانی نزدیک به محل کارشان به مهد کودک بفرستند تا در شرایط اضطراری، دسترسی آسانتری به محل نگهداری کودکانشان داشته باشند. آنها ناچارند شهریه‌های تعیین شده برای مهدهای کودک شمال شهر را بپردازند که متناسب با سطح اقتصادی‌شان نیست و به نظر می‌رسد که شاید بهتر باشد برای حل مشکل، شهریه دریافتی از این گروه، با ارائه گواهی از محل زندگی‌شان، کمتر در نظر گرفته شود.

از سوی دیگر، تجربه‌های گذشته در موارد مشابه ثابت می‌کند بهزیستی باید برای بهبود شیوه نظارتی‌اش بر مهدهای کودک چاره‌ای نو بیندیشد و مساله نظارت بر این مراکز، مقوله‌ای نیست که بتوان به آسانی قول انجامش را عملی کرد؛ چرا که نظارت مستمر بر عملکرد مهدهای کودک، بودجه و نیروی انسانی متخصص می‌طلبد که اگر بهزیستی در سال‌های گذشته از آنها بهره‌مند بود شاید امروز بسیاری از مشکلات والدین در ارتباط با مهدهای کودک، چون سطح پایین خدمات ارائه شده در آنها، الزام به پرداخت هزینه‌های اضافه بر شهریه با عناوین گوناگون و مربیان کم‌تجربه و غیرحرفه‌ای وجود نداشت.با آمدن هاشمی و ارائه برنامه های جدید، انتظار می رود اجرای آنها نیز بهتر از گذشته صورت گیرد.

مریم یوشی‌زاده
گروه جامعه