مدارس؛ کیفیت مشابه، شهریه‌های متفاوت

حسین حسنی‌بافرانی، نماینده مجلس دیروز با بیان جداسازی دانش‌آموزان در مدارس مختلف، گفت: طی سالیان اخیر جداسازی مدارس به انواع مختلف تیزهوشان، غیرانتفاعی و نمونه دولتی زیاد جالب نبوده است، در حالی که تمام دانش‌آموزان باید در یک مدرسه و محیط درس بخوانند و جداسازی آنها از مقاطع دبستان تا پیش‌دانشگاهی مناسب به نظر نمی‌رسد. شاید عده‌ای از دانش‌آموزان ضریب هوشی بالایی داشته باشند اما این‌که دانش‌آموزان عادی را از دانش‌آموزان تیزهوش جدا کنیم، خود مشکلاتی را ایجاد می‌کند.

هر چند تفکیک تعداد دانش‌آموزان در این مدارس بر اساس آمارهای رسمی وزارت آموزش و پرورش روشن نیست، اما تحصیل حدود 90 درصد دانش‌آموزان کشور در مدارس دولتی و نزدیک به 8 درصد در مدارس غیردولتی نشان می‌دهد که هنوز اقبال خانواده‌ها از مدارس دولتی بیش از سایر مدارس است. این در حالی است که وزارت آموزش وپرورش می‌کوشد با هدف کاهش هزینه تحصیل بیش از 12 میلیون دانش‌آموز بر تنوع انواع مدارس بیفزاید. تاسیس مدارس غیردولتی در 2 دهه اخیر و نیز توسعه مدارس هیات امنایی در 7 سال گذشته با همین هدف صورت گرفته است.

در حال حاضر هرچند شهریه مدارس غیردولتی در مقاطع سه گانه تحصیلی از یک میلیون و 600 تا 7میلیون تومان متغیر است، اما کیفیت آموزش در برخی از این مدارس تفاوت چندانی با مدارس دولتی ندارد. فاطمه یعقوب‌زاده، کارشناس آموزش و مشاور تحصیلی در این باره می‌گوید: در حال حاضر والدین برای انتخاب مدرسه برای فرزندانشان با سردرگمی روبه‌رو هستند و ادارات کل آموزش و پرورش در استان‌ها ومناطق، خانواده‌ها را برای انتخاب مدارس و مزایای هرکدام توجیه نمی‌کنند.

به گفته وی، هنوز بسیاری از والدین، مدارس هیات امنایی را نمی‌شناسند و همه خانواده‌ها آرزو دارند که فرزندانشان در مدارس تیزهوشان درس بخوانند در حالی که در بسیاری از موارد نحوه آموزش در این مدارس از استاندارد خاصی پیروی نمی‌کند.

شاهد از جمله مدارسی است که با هدف خدمت‌رسانی به فرزندان خانواده‌های شهدا راه‌اندازی شد، در حال حاضر که فرزندان شاهد از سن تحصیل در مدرسه گذشته‌اند، برخی از این مدارس با مشکل تامین اعتبارات روبه‌رویند و در بین فرزندان سایر اقشار مانند فرزندان فرهنگیان به دنبال دانش‌آموز می‌گردند. مسعود زریبافان، رئیس بنیاد شهید ماه پیش با اظهار تاسف از این‌که در حال حاضر وزارت آموزش و پرورش اهتمام لازم را در قبال مدارس شاهد ندارد، گفت: دریافت نکردن شهریه از فرزندان کارکنان آموزش و پرورش، این مدارس را دچار کمبود اعتبار می‌کند. او پیشنهاد کرد: دانش‌آموزان شاهد به جای 930 مدرسه شاهد که بدون یک مدیریت منسجم و منظم در حال فعالیت هستند، از طریق بنیاد شهید در مدارس غیرانتفاعی تحصیل ‌کنند.به همیل دلیل قرار شد که از این به بعد در 5500 مدرسه نمونه‌ دولتی و هیات امنایی که با شرط معدل و آزمون ورودی دانش‌آموز می‌پذیرند، سهمیه‌ای برای دانش‌آموزان شاهد منظور شود. حمیدرضا حاجی‌بابایی، وزیر آموزش و پرورش، درخصوص این توافق به ایسنا گفت: باید مصوب شود که مدارس نمونه‌دولتی و هیات امنایی درصدی از ظرفیت‌شان به دانش‌آموزان شاهد اختصاص یابد تا اگر دانش‌آموزی با معدل 19 و با آزمون به مدارس نمونه‌دولتی وارد می‌شود فرزندان شاهد و ایثارگر نیز متناسب با ظرفیت تحصیلی‌شان وارد این مدارس شوند.

از زمانی که منوچهر فضلی خانی، مدیرکل دفتر آموزش راهنمایی آموزش و پرورش، از غیراستاندارد بودن آموزش در مدارس خبر داد، چندسالی می‌گذرد، اما به گفته برخی کارشناسان نبود استاندارد آموزشی از یک سو و جداسازی مدارس بدون تفکیک مسوولیت‌ها از دیگر سو از ضعف‌های این جداسازی است. به گفته یعقوب‌زاده، کارشناس آموزش، وقتی نام یک مدرسه تغییر می‌کند انتظار این است تا وظایف آن مدرسه نیز درقبال دانش‌آموز و امتیاز آن در نظام آموزش تعریف شود.

وی در زمینه عملکرد مدارس هیات امنایی که وزارت آموزش و پرورش دانش‌آموزان را به تحصیل در آن فرامی‌خواند، توضیح می‌دهد: در حال حاضر 1410مدرسه به شیوه هیات امنایی یعنی با مشارکت اولیا اداره می‌شود که بخشی از آنها قرار است به مدارس ورزش تغییر نام دهند اما بسیاری از والدین نمی‌دانند اگر قرار است در این مدارس شهریه بدهند، این مبالغ را بابت چه خدماتی به حساب مدارس پرداخت می‌کنند؟ آیا قرار است استانداردها و تجهیزات، فضا و برنامه‌های آموزشی در مدارس هیات امنایی از سایر مدارس متفاوت باشد؟ تجربه نشان داده که این تفاوت در حال حاضر وجود ندارد.

آنچه از تنوع اسمی مدارس در نظام آموزش برمی‌آید، گوناگونی مدارس تنها به بهانه تغییر در شهریه‌هاست، از مدارس دولتی رایگان گرفته تا مدارس غیردولتی با شهریه‌های میلیونی و هیات امنایی یا نمونه دولتی استانداردهای آموزشی نه تنها متغیر نیست که حتی با وجود دریافت شهریه برخی از این مدارس خدمات کمتری ارائه می‌کنند.البته این امر مورد تایید برخی مدیران مدارس نیست، مرتضوی مدیر هنرستان هیات امنایی در این باره می‌گوید: این اختلاف نوعی طبقه‌بندی محسوب می‌شود و راهی برای تشویق مردم به مشارکت در تامین هزینه‌های مدارس است. چطور می‌توانید از این تنوع انتقاد کنید درحالی که هر کدام از مدارس به شیوه خاص خود دانش‌آموز جذب می‌کنند، هزینه‌هایشان را تامین می‌کنند، مدیران خود را انتخاب می‌کنند و حتی تجهیزات آموزشی متنوعی دارند؟

سماوات یکی از اولیای دانش‌آموزی در دبیرستان نمونه دولتی است که فرزندش برای ورود به این دبیرستان از ممیزی آزمون و مصاحبه گذشته است، او می‌گوید: با وجود دریافت شهریه و آزمون‌های سخت از عملکرد این مدرسه راضی نیستم چون هیچ فرقی با مدارس دولتی ندارد و فقط سخت‌گیری بیشتری بر بچه‌ها برای درس خواندن اعمال می‌کنند، ما انتظار داشتیم مدارس نمونه امکانات آموزشی منحصر به فردی داشته باشند.

به هرحال براساس برنامه پنجم توسعه تا 4سال آینده باید 20 درصد مدارس واگذار شود و به نظر می‌رسد در این واگذاری فقط تغییر نام و دریافت شهریه مورد تاکید است بدون آن که تفکیکی در خدمات آموزشی مورد نظر باشد.

کتایون مصری ‌‌‌/ ‌‌‌گروه جامعه