جمعی از دانشجویان و انجمنهای علمی دانشکدههای مهندسی معدن دانشگاههای تهران، امیرکبیر، کرمان، بینالمللی امام خمینی(ره)، سهند تبریز و بیرجند و انجمن اسلامی دانشکده فنی دانشگاه تهران دیروز نسبت به تک جنسیتی شدن رشته مهندسی معدن در دفترچه کنکور90، ابراز ناخشنودی کرده و خواستار اصلاح این موضوع شدند. حتی محمود کمرهای، رئیس پردیس دانشکدههای فنی دانشگاه تهران، درخصوص تکجنسیتی شدن پذیرش دانشجو در رشته معدن دانشگاه تهران به ایسنا توضیح داد: این موضوع مستقل از نظر ما بوده است و در این زمینه از ما نظرخواهی نشده است.
وی با بیان این که دانشگاه تهران برای پذیرش در رشته معدن هردو جنسیت را به پرتال سازمان سنجش ارائه کرده است و با تاکید بر این که از طریق دانشگاه پیگیر هستیم تا دلیل تکجنسیتی شدن رشته معدن روشن شود، گفت: ممکن است در این زمینه خطایی رخ داده باشد.همچنین برخی دانشجویان رشتههای مختلف در تماس با «جامجم»و نیز برخی داوطلبان آزمون 90 از امتیازدهی به یک جنس در برخی رشتهها، به نفع دختران یا به نفع پسران انتقاد کردهاند و خواستار رسیدگی سازمان سنجش به این امر شدند. این در حالی است که سیدجلالالدین طباطبایی در این باره ابراز بیاطلاعی کرد و گفت: سازمان سنجش دخالتی در میزان ظرفیت و حتی نوع جنسیت دانشگاهها ندارد.طباطبایی افزود: دانشگاهها برای اعلام ظرفیت و پذیرش جنسیت وارد پرتال ظرفیت دانشگاههای سازمان سنجش میشوند و پس از تکمیل آن، این پرتال به دفتر گسترش و نظارت آموزش عالی ارسال میشود و پس از تایید نهایی، فایل آن در دفترچه کنکور منتشر میشود. وی با تاکید بر این که میزان ظرفیت و پذیرش جنسیت برعهده دانشگاههاست، توضیح داد: حتی امسال دانشگاهها 627 هزار نفر اعلام ظرفیت کرده بودند که در دفتر گسترش آموزش عالی با پذیرش 584 هزار نفر آن موافقت شد.
به گفته دارندگان دفترچههای انتخاب رشته کنکور 90 در برخی رشتهها تساوی دختران و پسران رعایت نشده و همچنان برخی دانشگاهها به نفع دختران یا پسران، دانشجو میپذیرند. بر این اساس، در زیرمجموعه رشته هنر، کارشناسی فرش و صنایع دستی سهم زنان بیشتر از مردان است و در این رشتهها بندرت داوطلب مرد پذیرفته میشود. در برخی رشتههای دانشگاه قم، این نسبت 1 به 6 به نفع مردان است مانند رشته حقوق و نیز در دانشگاه لرستان نیز تقریبا تمامی رشتهها نسبت 15 به 25 به نفع مردان را دارد. دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری هیچ درصدی برای ورود زنان در رشته علوم قضایی با ظرفیت 250 نفر درنظرنگرفته است.
هر چند قضیه سهمیهبندی جنسیتی از سوی برخی داوطلبان نگرانکننده خوانده شده، اما برخی کارشناسان و مشاوران تحصیلی این نحوه سهمیهبندی را بسیار ناچیز می خوانند که از سالها قبل اعمال شده است و جای هیچ نگرانی وجود ندارد. سازمان سنجش نیز هر سال براساس دغدغه تبعیض جنسیتی در بحبوحه انتخاب رشته کنکور اعلام میکند که سازمان سنجش براساس نیازهای جامعه بحث تناسبسازی را پیگیری کرده است و بر این اساس در برخی از رشتهها همانند مامایی فقط دختران پذیرش میشوند و در برخی رشتهها همانند معدن و متالورژی از هر دو گروه دانشجو پذیرش میشود البته رغبت پسران برای ورود به این رشتهها از دختران بیشتر است.
اما مخالفان نظر دیگری دارند. به گفته یکی از مشاوران تحصیلی که نخواست نامش برده شود: سهمیهبندی جنسیتی سالهاست اعمال میشود و در برخی رشتهها این نسبت 60 به 40 به نفع مردان است. به گفته وی، آییننامهها نباید با روح کلی قانون اساسی مغایر باشند و بنابراین سهمیهبندی کردن تحصیل بین دختران و پسران کاملا خلاف قانون است.
سابقه جدایی سهمیه دختران و پسران، نه به کنکور 90 که به سال قبل بازمیگردد، به زمانی که اولین سهمیهها با عنوان تناسبسازی جنسیتی، لحاظ شد و سازمان سنجش در این باره توضیح داد: در برخی رشتهها، حداقل ظرفیت پذیرش از هر جنس 30 درصد است به این معنا که در این رشتهها حتما 30 درصد دختران و 30 درصد پسران پذیرفته میشوند و در این 30 درصد دختران با دختران و پسران با پسران مقایسه میشوند. پذیرش در ظرفیت باقیمانده نیز بهصورت رقابتی بین دختران و پسران صورت میگیرد.
سهمیهبندی رشتهها همیشه ناعادلانه نیست
کامبیز نیکبین، مشاور انتخاب رشته با تایید وجود سهمیهبندی تاکید دارد که همیشه سهمیهبندیها ناعادلانه نیست به شرطی که میزان علاقه و تمایل زنان و مردان برای ورود به رشتهها بررسی شود، او توضیح داد: در برخی موارد به دلیل نبود گرایش یک جنس به رشتهای خاص، ظرفیت آن رشته خالی میماند در حالی که میتواند به نفع جنس دیگری استفاده شود، آیا نام این، سهمیهبندی است؟
نیکبین تصریح کرد: به نظر میرسد سهمیهبندی جزو سیاستهای وزارت علوم است، اما در جایی جنبه ناعادلانه میگیرد که به تقاضای موجود جواب ندهد، مثلا دختران خواستار ورود به رشته قضاوت یا رشتههایی مانند این باشند، اما نظام آموزش از ورود آنان به این رشتهها جلوگیری کند.
به هر حال حذف رشته معدن برای دختران در چند دانشگاه کشور مجالی شده تا عدهای نگران اعمال تبعیض جنسیتی در رشتههای دانشگاهی باشند، هر چند هنوز از سوی سازمان سنجش اعمال این تبعیضها تایید نشده است اما واکنش انجمنهای علمی به برخی سهمیهها نشان میدهد که چنین سهمیهبندی با تقاضای دانشجویان و قول رئیسجمهور مبنی بر توقف جداسازی جنسیتی همسو نیست.
محرومیت پذیرفتهشدگان دورههای روزانه
معاون سازمان سنجش با اشاره به شرایط پذیرش در دوره روزانه، گفت: قبولشدگان این دوره حتی با دادن انصراف نیز مجاز به شرکت در آزمون سال بعد نیستند.ابراهیم خدایی در گفتوگو با ایسنا با تاکید بر اینکه تغییر رشته یا انتقال پذیرفتهشدگان آزمون سراسری به ویژه دوره روزانه با توجه به آییننامهها و مقررات موجود و نیز به دلیل محدودیتهایی که برای دانشگاهها و موسسات آموزش عالی وجود دارد، بسیار مشکل است، اظهار کرد: داوطلبان باید در زمان انتخاب رشته و دانشگاه دقت لازم را داشته باشند.
وی با اشاره به میزان استفاده از سهمیه شاهد و ایثارگران، گفت: داوطلبانی که با استفاده از سهمیه رزمندگان از سال 1368 به بعد و داوطلبانی که با استفاده از سهمیه شاهد از سال 1376 به بعد، یکبار در رشتههای تحصیلی دوره روزانه کنکور پذیرفته شده یا میشوند اعم از اینکه از رشته قبولی انصراف داده یا در رشته قبولی ثبتنام کرده یا نکرده باشند مجاز به استفاده مجدد از این سهمیهها نخواهند بود.
انتقال از شبانه به روزانه ممنوع
خدایی با اشاره به شرایط دورههای شبانه، گفت: انتقال دانشجویان از دوره شبانه به دورههای روزانه ممنوع است.
وی با تاکید براینکه به هیچ وجه خوابگاه، وام تحصیلی، سرویس ایاب و ذهاب و تسهیلات رفاهی به دانشجویان دوره شبانه تعلق نمیگیرد، خاطرنشان کرد: بنابراین به داوطلبان توصیه میشود رشته بومی منطقه خود را انتخاب کنند.
معاون سازمان سنجش با بیان اینکه دانشجویان دوره شبانه تابع مقررات آموزشی دوره روزانه هستند، تصریح کرد: برنامه آموزشی این دوره عینا همان برنامههای آموزشی دوره روزانه است.
کتایون مصری / گروه جامعه
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم