چمدان مسافر ایرانی اسکار کی بسته می‌شود؟

با وجودی که سال‌هاست سینمای ایران در مراسم اسکار حضور دارد؛ اما هنوز انتخاب فیلم برای آکادمی اسکار روند تثبیت شده‌ای در کشور ندارد.

سال‌های گذشته، خانه سینما نمایندگانش را به امور بین‌الملل فارابی معرفی می‌کرد و با حضور نمایندگانی از این بنیاد با بررسی فیلم‌های یکساله، یک اثر به عنوان نماینده سینمای ایران به اسکار معرفی می‌شد.

هرچند این روند نیز همیشه تکرار نشد و سال گذشته فیلم «بدرود بغداد» ساخته مهدی نادری در حالی به نشانی آکادمی اسکار پست شد که هنوز در ایران به اکران عمومی درنیامده بود؛ اما این مشکل با اکران چند هفته‌ای این فیلم در شهرستان گرگان حل شد تا روابط عمومی معاونت امور سینمایی و سمعی و بصری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اعلام کند به دلیل سفر معاونت سینمایی همراه رئیس‌جمهور به نیویورک و همچنین سفر مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی به خارج کشور، انتخاب فیلم برای اسکار از سوی جواد شمقدری به‌عهده علیرضا سجادپور گذاشته شده و او هم این فیلم را به دلیل مضمونش برای ارسال به اسکار انتخاب کرده است. اما امسال فرآیند انتخاب نماینده ایران برای معرفی به آکادمی سینمایی آمریکا، شرایط متفاوتی پیدا کرده است. چندی پیش سیداحمد میرعلایی (مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی)، امیر اسفندیاری معاون امور بین‌المللی این بنیاد را مسوول تشکیل کارگروهی 9 نفره کرد تا در نهایت آنان نماینده ایران را برای مراسم اسکار ۲۰۱۲ انتخاب کنند.

به نوشته سایت آکادمی اسکار، انتخاب فیلم‌ها در هر کشوری توسط یک سازمان یا یک هیات داوری متشکل از هنرمندان و اهالی صنعت سینما انجام می‌شود که فهرست اعضای این گروه انتخاب باید تا تاریخ ۱۳ آگوست (2۲ مرداد) به آکادمی معرفی شده باشد؛ امری که تا دیروز اتفاق نیفتاد و هیچ یک از مدیران سینمایی هم حاضر نشدند درباره آن توضیح دهند.

البته احمد میرعلایی تنها درباره روند انتخاب سینماگران عضو این گروه توضیح می‌دهد و می‌گوید: اعضای این گروه باید از سینماگران فعال و مطرح کشور باشند تا بتوان به نظر آنها استناد کرد. همچنین نباید اثری از اعضای این گروه در فهرست فیلم‌های منتخب حضور داشته باشد. امیر اسفندیاری نیز فهرستی از فیلم‌های شاخص اکران شده از مهرماه سال ۸۹ تا پایان شهریور ۹۰ را آماده کرده است تا توسط این گروه دیده شود.

هرچند هنوز از ترکیب این کارگروه خبری منتشر نشده است؛ اما می‌توان حدس زد که با توجه به اکران موفق فیلم «جدایی نادر از سیمین» و همچنین موفقیت بین‌المللی این فیلم کار این هیات 9 نفره در انتخاب فیلم چندان مشکل نباشد.سیدعلیرضا سجادپور، مدیرکل اداره نظارت و ارزشیابی معاونت سینمایی بدرستی اشاره می‌کند که نباید از قبل برای هیات 9 نفره‌ای که قرار است نماینده سینمای ایران در اسکار را انتخاب کنند، تعیین تکلیف کرد. اشاره او شاید به حرف‌های بهمن فرمان آراست که ارسال فیلمی غیر از ساخته اصغر فرهادی را کاری بیهوده دانسته بود.

معیارهای انتخاب نماینده ایران برای اسکار، تنها مربوط به موفقیت این فیلم در ایران نیست. به همین دلیل است که علی معلم، تهیه‌کننده سینما که سابقه 3 دوره حضور در هیات انتخاب فیلم‌های ایرانی به اسکار را دارد، می‌گوید: فیلم معرفی شده باید نماینده واقعی و اصیل سینمای کشور باشد، ‌همچنین هیات انتخاب باید میزان بازخوردها و نقدهای مطبوعاتی و رسانه‌ای فیلم را در اکران‌های عمومی و جشنواره‌های بین‌المللی مدنظر قرار دهد و در کنار این مطالب هم پخش‌کننده آن باید بتواند فیلم را برای اعضای آکادمی اسکار نمایش دهد.

ایرج تقی‌پور، تهیه‌کننده‌ای که او نیز سابقه حضور در هیات انتخاب فیلم را داشته، معتقد است؛ برای معرفی فیلم به اسکار یکی از کلیدی‌ترین مسائل این است که پخش‌کننده‌ آن فیلم بتواند فیلم را برای اعضای آکادمی به نمایش بگذارد. او به نقل از سید گانیس، رئیس هیات آکادمی اسکار که چند سال پیش به ایران سفر کرد، می‌گوید: ما معمولا در آکادمی به فیلمی به عنوان فیلم خارجی زبان توجه می‌کنیم که بهترین معرف هویت و فرهنگ ملت و کشور خودش باشد. درواقع فیلمی که بخواهد تقدیر و تقلید هالیوود را داشته باشد، کنار می‌گذاریم؛ چراکه خودمان بلد هستیم فیلم هالیوودی بسازیم.

میثم اسماعیلی ‌/‌ گروه فرهنگ و هنر