رعایت بهداشت پوست و مو در استخرهای عمومی
یکی از شایعترین مواردی که معمولا در فصل گرما با آن مواجه میشویم آفتاب سوختگی است. ابتلا به برخی از بیماریهای عفونی نیز یکی دیگر از مواردی است که معمولا با مراجعه افراد به استخرهای عمومی به وجود میآید. لزوم رعایت بهداشت پوست و مو برای پیشگیری از بیماریهای پوستی باعث شد، گفتوگویی اختصاصی با دکتر علیرضا فیروز، متخصص پوست و مو، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران و معاون پژوهشی مرکز آموزش و پژوهش بیماریهای پوست و جذام داشته باشیم.
آیا امکان بروز بیماریهای پوستی در افرادی که به استخرهای عمومی مراجعه میکنند افزایش پیدا میکند؟
در فصل گرم سال به علت مراجعه مردم به استخرهای عمومی معمولا دو نوع بیماری (عفونی و آلرژیک) در بین مردم به وجود میآید. در بیماریهای عفونی خیلی از میکروبها در سطح پوست وجود دارند که از طریق تماس مستقیم بدن با آب یا وسایل آلوده همچون حوله، دمپایی، از طریق فرد بیمار به فرد سالم منتقل میشوند. این بیماریها معمولا شامل انواع زگیل، بیماریهای قارچی و پوستی و تبخال میشوند. دسته دیگر مربوط به افرادی است که پوست حساس و آلرژیک دارند و پوست آنان در تماس با آب و مواد شوینده و شیمیایی تحریک میشود به عنوان مثال تماس با آب استخر و مواد شوینده و شیمیایی در افراد مبتلا به انواع اگزما میتواند باعث تحریک پوست این افراد شود، بنابراین حتی عبور از حوضچه حاوی مواد ضدعفونیکننده پاها هم برای این افراد موجب تشدید حساسیت و آلرژیک میشود.
این افراد برای پیشگیری از این بیماریها باید چه نکاتی را رعایت کنند؟
در وهله اول افرادی که دچار بیماریهای عفونی هستند. نباید به استخرهای عمومی مراجعه کنند، زیرا احتمال انتقال این بیماری به فرد دیگر نیز وجود دارد. این افراد باید با مراجعه به پزشک، بیماری خود را درمان کنند و پس از اتمام پروسه بیماری شان در این مکانهای عمومیحضور یابند. افراد سالم نیز که به استخر مراجعه میکنند باید از حوله و وسایل مشترک موجود در استخر مثل دمپایی استفاده نکنند و قبل از ورود به استخر حتما دوش بگیرند و با صابون و شامپو بدنشان را بشویند و پا برهنه در محیط باز راه نروند و در صورت بروز کوچکترین مشکل پوستی به پزشک مراجعه کنند.
بیماران آلرژیک نیز اگر شدت بیماریشان شدید است باید مدتی از رفتن به این مراکز پرهیز کنند تا بیماریشان کنترل شود. در موارد کنترل شده هم، افراد باید دقت کنند تا هنگام شستشو، از آبی استفاده کنند که دمایش خیلی سرد یا گرم نباشد (ولرم باشد). دمای آب استخر نیز ترجیحا باید به این منوال باشد. پس از اتمام دوش گرفتن نیز باید از لوسیونهای مرطوبکننده برای کل بدنشان استفاده کنند تا آبی که از پوستشان تبخیر شده، بازگردد و از تشدید خشکی پوست و اگزما جلوگیری شود.
مسوولان استخرها نیز ملزم به رعایت یک سری نکات هستند. از جمله این ملزومات گندزدایی مناسب آب استخر است که به این منظور باید از مواد مناسب با غلظت مناسب استفاده کنند. مسوولان این مراکز باید از مواد استاندارد استفاده کنند تا ضمن اینکه به پوست مراجعهکنندگان آسیبی وارد نشود، عمل میکروبزدایی به نحو احسن انجام شود.
قرارگرفتن در معرض نور آفتاب خطرناک است، بنابراین توصیه میشود افراد، زیر نور آفتاب قرار نگیرند و در استخرهای سر باز حتما از لباسهای شنای پوشیده استفاده کنند که قسمت عمده پوستشان را بپوشاند
همچنین وسایل مشترکی که برای استفاده در استخر گذاشته میشود باید مرتب تحت شرایط مناسب و در فواصل زمانی منظم، ضدعفونی، شستشو و خشک شده و عاری از میکروب شوند.
از طرفی این مراکز باید دستورات لازم آموزش و نکات بهداشتی را در محل ورود استخر و در معرض دید بگذارند. به عنوان مثال یکی از نکاتی که شرکتکنندگان ملزم به رعایت آن هستند، استفاده از کلاه شناست، زیرا کلاه مانع انتشار موهای آلوده در محیط استخر میشود.
حتما باید بین سانس آقایان و خانمها فاصله باشد تا امکان گندزدایی استخر فراهم شود.
در استخرهای سر باز که معمولا افراد مراجعهکننده بیشتر درمعرض خطر آفتاب هستند، رعایت چه نکات ایمنی لازم است؟
نور آفتاب مهمترین عامل سوختگی پوست در کوتاهمدت و پیری پوست و سرطان پوست در درازمدت است. پس توصیه اکید میکنیم افراد پوست خود را از نور آفتاب دور نگه دارند. به خصوص در فاصله زمانی 10 صبح تا 4 بعدازظهر که بیشترین میزان اشعه خورشید به زمین میرسد و ممکن است به پوست برخورد کند. قرار گرفتن در معرض نور آفتاب خطرناک است، بنابراین توصیه میشود افراد دراین مدت، زیر نور آفتاب قرار نگیرند و در استخرهای سر باز حتما از لباسهای شنای پوشیده استفاده کنند که قسمت عمده پوستشان را بپوشاند. در ضمن از یک کرم ضدآفتاب مقاوم در برابر آب استفاده کنند که بتواند امواج مضر ماوراءبنفش را کنترل و مانع رسیدن آن به پوست شود. همچنین باید در این استخرها امکاناتی نظیر سایبان تعبیه شود تا افرادی که در استخر نیستند، زیر تابش
مستقیم آفتاب نباشند.
اغلب در استخرهای سر باز موضوع برنزه شدن مطرح است و بسیاری از مراجعهکنندگان برای اینکه رنگ پوستشان تیرهتر شود، در معرض مستقیم نور آفتاب قرار میگیرند، در بسیاری از این مراکز هم دستگاههای سولاریوم وجود دارد، استفاده از این دستگاهها و نور مستقیم آفتاب برای تغییر رنگ پوست چه عوارضی دارد؟
متاسفانه مساله برنزه کردن پوست از طریق نور آفتاب یا استفاده از دستگاههای سولاریوم طی سالهای اخیر در بین مردم بویژه نوجوانان و جوانان به غلط رواج یافته است. همانطور که تماس مستقیم با نور آفتاب عوارض زیادی همچون پیری پوست و سوختن پوست در کوتاهمدت و سرطان پوست در دراز مدت به همراه دارد،این دستگاهها نیز برای سلامت بدن مضر هستند و عوارض خطرناکی دارند به همین دلیل چند سالی است استفاده از این دستگاهها در کشورهای پیشرفته مورد استفاده قرار نمیگیرد، اما یک سری استانداردهایی برای این دستگاهها از نظر تعداد دفعات، فواصل دفعات، مدت زمانی که هر فرد میتواند از این دستگاه استفاده کند، تعریف شده است از جمله اینکه این دستگاه میتواند در چه مکانهایی استفاده شود یا از چه لامپهایی میتوان در این دستگاهها استفاده کرد؛ این لامپها به تناوب مورد آزمایش قرار میگیرند تا مشخص شود انرژیهای ساطع شده از این نورها آیا مطابق با استانداردهای کارخانه سازندهاش هست یا خیر؟ همچنین هر فردی نمیتواند از این دستگاهها استفاده کند. این دستگاهها برای افراد زیر 18 سال تعریف نشده است. استانداردهایی از نظر تعداد دفعات، فواصل استفاده، مدت زمانی که شخص میتواند از این دستگاه استفاده کند، برای این دستگاه تعریف شده است که متاسفانه در کشور ما هیچکدام از این استانداردها وجود ندارد یا اجرا نمیشود، بنابراین ما توصیه نمیکنیم افراد برای برنزه کردن پوستشان از روشهای نور مصنوعی و طبیعی استفاده کنند و اگر پوست تیره را دوست دارند روشهای کم ضررتر دیگری نیز مانند استفاده از داروهای موضعی رنگکننده پوست وجود دارد که میتوانند استفاده کنند. مطالعات اخیر نشان داده، تابش اشعه فرا بنفش، سطح مواد مخدر درونزا «ان دروفین» را افزایش میدهد که خود باعث اعتیاد فرد به سولاریوم میشود.
سازمان بهداشت جهانی نیز سال گذشته لامپهای مولد اشعه ماوراءبنفشی که در دستگاه سولاریوم استفاده میشود را به عنوان یک عامل سرطان پوست معرفی کرده است، بنابراین هیچ ابهامی مبنی بر استفاده نکردن از این دستگاهها وجود ندارد و در کل استفاده از آنها به هیچ عنوان توصیه نمیشود.
فرزانه صدقی
