ساخت و سازها فضای سبز را می‌بلعند

 این مساله همان تهدید بزرگی است که از سال‌های نخست دهه 70 در عرصه‌های طبیعی حاشیه شهر آغاز شده و با وجود پیگیری‌ها و اخطارهای مستمر همچنان به راه کج خود ادامه می‌دهد.

کارشناسان مسائل شهری اعتقاد دارند که حریم طبیعی تهران در پشت حصاری از برج‌های کوتاه و بلند گرفتار مانده و تا چند سال دیگر اثری از آن باقی نخواهد ماند.

حامیان محیط ‌زیست هشدار می‌دهند اگر روند ساخت و سازهای کنونی در پایتخت و بخصوص در قسمت‌های بالادستی به همین صورت ادامه پیدا کند، تخریب بافت‌های حیاتی و طبیعی آن را به میزان 3.5 برابر افزایش می‌دهد و سرنوشت تلخی را برای مناطق شمالی شهر رقم خواهد زد.

ساخت و سازهای غیرمجاز در حال انجام در مناطق یک و 2، ساخت و ساز اطراف سد لتیان، کن و سولقان، اراضی سرخه حصار، ساخت و ساز در اراضی پارک ملی خجیر، قلع و قمع شبانه درختان توسط سودجویان برای ساخت و ساز در برخی مناطق شمالی شهر و... تنها نمونه‌هایی از تخلفات ساخت و ساز غیرمجاز است که به دلیل رسانه‌ای‌شدن حساسیت‌ها نسبت به آنها برانگیخته شد و در همین هنگام بود که برخی مسوولان در استانداری، شهرداری تهران و حتی ریاست‌جمهوری برای کنترل این وضعیت دست به کار شدند.

این در حالی است که مشاهدات شهروندان ساکن مناطق شمالی شهر بیانگر این واقعیت است که هنوز هم ساخت و سازهای غیرقانونی در گوشه و کنار این مناطق انجام می‌شود و زمین‌ها و باغ‌های چند هزار هکتاری شمال شهر بی‌سر و صدا تخریب می‌شوند تا ساختمان‌های چند طبقه به جای آنها سر به فلک بکشند.

نگاهی گذرا به موضوع جلسات یک‌سال اخیر شورای شهر تهران نشان می‌دهد یکی از بیشترین موارد اعتراض اعضای شورای شهر نسبت عملکرد شهرداری تهران در خصوص ساخت و سازهای غیرمجازی بوده که زیر گوش مسوولان شهری در مناطق شمالی شهر رخ می‌دهد بدون این‌که شهرداری‌های مناطق کوچک‌ترین عکس‌العملی برای جلوگیری از چنین اقدامی انجام دهند.

انتقادهای مکرر اعضای شورای شهر تهران به موضوع ساخت و سازهای غیرمجاز در منطقه یک و 2 شهرداری تهران از جمله این موارد است.

حمزه شکیب با اشاره به تذکر کمیسیون عمران و هیات‌رئیسه شورا به شهرداری در این باره گفت: برخلاف این تذکرها ساخت و سازهای غیرمجاز در این مناطق، شبانه‌روزی و چند شیفته در حال اجراست و با وجود اعتراض مکرر شورای شهر تاکنون شهرداری مناطق یک و 2 پاسخ روشنی در این زمینه نداده‌اند.

قائم‌مقام اقتصادی معاون اول رئیس‌جمهور، اردیبهشت امسال در جلسه هماهنگی و هم‌اندیشی حریم شهر تهران که در ارتفاعات دارآباد تشکیل شده بود از برخورد قاطعانه با ساخت و سازهای غیرمجاز در حریم شهر تهران خبرداد و تاکید کرده بود که نمی‌توان اجازه ساخت و ساز بی‌رویه در مناطق شمالی شهر را داد، چراکه تهران به فضای سبز نیاز مبرمی دارد و این ساخت و سازها قطعا باید تخریب شوند.

علی آقامحمدی تصریح کرده بود که زمین‌های حریم شهر باید بتدریج به شهرداری‌ها داده شود تا با جنگلکاری از ساخت و سازهای غیرمجاز جلوگیری شود. آقامحمدی با تاکید بر این‌که تعاونی‌های مسکن امکان حضور در ارتفاع بالای 1800 متر را ندارند و باید در استانداری تعیین تکلیف کنند، از آغاز تخریب ساختمان‌هایی که در ارتفاع بالای 1800 متر در حال ساخت هستند، خبر داده بود.

اما این تنها راهکار شهرداری تهران برای برخورد با ساخت و سازهای غیرمجاز نبود چراکه با تهیه و تدوین طرح تفصیلی جدید شهر تهران و بنا به گفته مسوولان معاونت شهرسازی شهرداری تهران راهکارها و اقدامات پیشگیرانه‌ای بر اساس این طرح در نظر گرفته شده است.

آنها معتقدند با اجرایی‌شدن طرح تفصیلی شهر تهران تا حد قابل ملاحظه‌ای از ساخت و سازهای بی‌رویه در ارتفاعات و همچنین در حریم شهر تهران جلوگیری خواهد شد.

مدیرکل شهرسازی و طرح‌های شهری معاونت شهرسازی شهرداری تهران در گفتگو با جام‌جم، ساخت و سازهای غیرمجاز را پدیده ناخوشایندی می‌داند که به دلیل تبعات اجتماعی فراوانی که به همراه دارد، هم شهروندان و هم مدیریت شهری را درگیر کرده و موجب شکل گرفتن ساختمان‌های بی‌کیفیت نیز می‌شود.

به گفته مجید پاکساز: در طرح تفصیلی جدید با نگاهی واقع‌بینانه به واقعیت‌های ساخت و ساز در سطح شهر یک سری پهنه‌هایی پیشنهاد داده شده است.

در چنین شرایطی هم‌اکنون دیگر به هیچ عنوان مغایر با طرح‌های توسعه شهری پروانه خلافی صادر نمی‌شود و این درحالی است که در گذشته حتی خود پروانه‌ها نیز خلاف بود و عده‌ای به طور دستی، انفرادی و حتی در محفلی دوستانه این مجوز‌ها را صادر می‌کردند.

وی می افزاید: در طرح تفصیلی قبلی شهر تهران محدوده شمالی شهر با تراز 1800 تعریف می‌شد به این معنی که دیگر بالاتر از این ارتفاع به هیچ‌کس مجوز ساخت و ساز داده نمی‌شد، اما در طرح تفصیلی جدید شهر تهران دیگر تراز 1800 برداشته شده است.

وی توضیح می‌دهد: در واقع طرح تفصیلی جدید روی ارتفاع 1800 و زیر ارتفاع 1800 شکل گرفته است. به این ترتیب که دیگر پهنه‌های ساخت و ساز متغیر است یعنی در جاهایی اجازه ساخت و ساز در ارتفاع 1800 داده نمی‌شود و در برخی زمین‌ها تراز ساخت و ساز 1400 یا 1600 است.

به گفته پاکساز، به طور مثال در منطقه 22 تراز ساخت و ساز 1400 است، در منطقه 2 و 5 در برخی زمین‌ها تراز ساخت و ساز 1800 است و در جاهایی 1600 تعیین شده است.

پاکساز می گوید: به این ترتیب، ارتفاعات در شمال تهران را کنترل کرده‌ایم و تاکید کردیم که در برخی مناطق ساخت و سازها نه فقط مسکونی، بلکه باید غیرمسکونی و در قالب مراکز تجاری، تفریحی و... باشد.

وی موضوع ممنوعیت اعطای مجوز به بیش از 3 طبقه برای ساخت و ساز را تکذیب کرده و می‌گوید: ما تنوعی از طبقات را داریم و بسته به موقعیت در برخی محدوده‌های یک منطقه فقط امکان ساخت و ساز یک طبقه وجود دارد و در برخی مناطق ممکن است مجوز بلندمرتبه‌سازی هم داده شود.

پاکساز این‌گونه توضیح می‌دهد که پیش از این اگر شهروندی ملکی را در محدوده‌ای که اکثر خانه‌های آن ویلایی بود خریداری می‌کرد، اما پس از مدتی می‌دید که در زمین‌های آن محدوده بلندمرتبه‌سازی انجام می‌شود احساس می‌کرد که سرمایه‌اش از بین رفته و تمام حساب و کتاب‌هایش برای زندگی در محله‌ای که خانه‌های ویلایی داشته باشد و نه ساختمان‌های چند طبقه و بلند به هم می‌ریخت.

اما بر اساس طرح جدید اگر شهروندی بخواهد در فلان منطقه شهر خانه ویلایی خریداری کند می‌تواند با مراجعه به نقشه طرح تفصیلی آن منطقه از این موضوع اطلاع پیدا کند که در کدام محدوده‌ها فقط اجازه ساخت خانه‌های ویلایی داده می‌شود و در کدام محدوده آن منطقه امکان بلندمرتبه‌سازی وجود دارد. اما پاکساز معتقد است درحال حاضر قیمت مسکن واقعی نیست و از سوی دیگر قیمت مسکن نیز مانند خیلی چیزهای دیگر تابع شرایط و عوامل متعدد تغییر می‌کند، اما با این حال این اطمینان را به شهروندان می‌دهد که اجرای طرح تفصیلی نه‌تنها قیمت مسکن را گران نخواهد کرد، بلکه ارزان‌تر نیز می‌کند، چراکه تراکم ساختمانی نه‌تنها کم نشده، بلکه در بخش مسکونی بیشتر هم شده است.

پاکساز تاکید می‌کند که طرح تفصیلی شهر تهران تا 15 سال آینده اعتبار دارد و شهروندان می‌توانند روی ضوابط و مقررات آن حساب باز کرده و برنامه‌ریزی کنند. به این ترتیب شاید بتوان امیدوار بود با اجرایی‌شدن طرح تفصیلی شهر تهران جلوی ساخت و سازهای غیرمجاز که به نوعی تهدیدی بزرگ برای ریه‌های تنفسی شهر تهران که بیشترین تراکم آنها در مناطق شمالی شهر به چشم می‌خورد، گرفته شود.