مداخله بشردوستانه،عنوانی برای امپریالیسم مدرن

به گزارش ایسنا، هفته نامه تایم با انتقاد از جنگ لیبی از سوی ناتو و بررسی امپریالیسم مدرن در کشورهای بحران زده، نوشته است:

«مرگ و مالیات همواره با ما هستند و در این زمان است که بحث‌هایی درباره حق یا وظیفه مداخله در امور داخلی سایر کشورها به میان می‌آید. بحث مداخله بشردوستانه تحت عناوین مختلف از دهه 1820 و بحران یونان که به دنبال استقلال بود وجود داشت، اما در شکل مدرن آن در زمان جنگ یوگوسلاوی نمود پیدا کرد، چرا که مردم گمان می‌کردند این نیروهای ارتش هستند که در فجایع وحشتناک حرف آخر را می‌زنند. به تازگی نیز سازمان ملل پذیرفته است که تحت عنوان "وظیفه برای حمایت"، کشورهای خارجی در امور لیبی دخالت کنند.

جنگ در لیبی بار دیگر این مساله پیچیده را یادآورساخت. برخی بر این باورند که مداخله نظامی و جهانی به بسیاری از اشتباهات بزرگ خاتمه می‌دهد، اما برخی دیگر معتقدند این نوعی از امپریالیسم جدید در پوشش "زاهدان خوش قلب" است.

لیبی حتی اگر سال دیگر هم شبیه یکی از کشورهای پیشرفته جهان شود، باز هم این بحث خاتمه پیدا نمی‌کند. اما ما آنقدر از مداخله بشردوستانه اطلاعات داریم که بگوییم نتایج آن در عمل چه خواهد شد: اول اینکه، قطعا کشور مورد نظر به طور خاص انتخاب می‌شود. اینکه رهبران جهان به یکباره تصمیم به مداخله در لیبی گرفتند و خواستند به جنایت‌های معمر قذافی، رهبر لیبی پایان دهند و در قبال کشتار مردم بحرین، یمن و سایر کشورهای بحران زده منطقه واکنشی نشان نمی‌دهند، خود جای سوال دارد که چرا هیچ کس خواهان عملیات سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در این کشور‌ها نیست.

شاید این اقدامات مغایر را بتوان این چنین پاسخ داد: اینکه شما نمی‌توانید همه را نجات دهید، دلیل آن نمی‌شود که جان یک تن را نجات ندهید. کلمات "همه و یک تن" برای آن دسته از افرادی که قصد مداخله دارند، توجیه مناسبی است.

دوم اینکه اگر هدف دولت باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا تغییر رژیم لیبی نیست، پس چرا اسلحه بدست گرفته‌اند؟ مگر اعمال منطقه پرواز ممنوع در دهه 1990 در عراق و یا کوزوو منجر به تغییر نظام نشد؟

سوم اینکه، تنها بخشی از کشورها برای مداخله در کشورهای دیگر اعلام آمادگی می‌کنند. این مساله در لیبی نیز صدق کرد، چرا که ناتو بدون آلمان عملیات‌های خود را آغاز کرد و پس از آن ما شاهد مشارکت جزئی کشورهای عرب بودیم که البته در حاشیه قرار داشتند و به عبارت دیگر به آن می‌گویند "مداخله مدرن".

در عمل شاهد آن هستیم که مداخله بشردوستانه تنها در نقاطی از جهان صورت می‌گیرد که نزدیک به قلمروی کشورهای عضو ناتو است. مثلا میانمار سال‌ها تحت حکومت‌ استبدادی بود، اما چون منافع کشورهای عضو ناتو حکم نمی‌کرد، در این کشورها جز اظهارنظرهای ساده، اقدام دیگری نکردند.

بنابراین ادامه این روند ما را به کجا می‌کشاند؟ آیا روشی وجود دارد که بتوان مداخله بشردوستانه را از غیر آن تشخیص داد و توجیه کرد؟

برای پاسخ به این پرسش‌ها از سخنرانی تونی بلر، نخست وزیر اسبق بریتانیا استفاده می‌کنیم. وی پیشنهاد داد تا قبل از هرگونه مداخله در امور دیگر کشورها پنج مساله زیر را مد نظر داشته باشیم؛ اول اینکه، آیا درباره اصل موضوع اطمینان داریم؟ دوم اینکه، آیا تمام راه‌های دیپلماتیک را امتحان کرده‌ایم؟ سوم اینکه، برپایه ارزیابی عملی موضوع، آیا می‌توان اقدام نظامی محتاطانه و معقول انجام داد؟ چهارم اینکه، آیا برای جنگ بلندمدت آماده‌ایم؟ و در نهایت اینکه آیا این اقدام به نفع منافع ملی ما هست یا خیر؟

حال باید گفت که اگر چنین مسائلی را از پیش در نظرمی‌گرفتیم، باز هم شاهد حوادث خشونت آمیز در عراق بودیم؟»