محاسبه تحویل سال نو به روایت تاریخ

به این ترتیب 12 ماه 30 روزه در تقویم در نظر گرفته می‌شد که 5 روز باقی مانده از سال نیز در پایان به یکی از ماه‌ها اضافه می‌شد تا پیش از این که تاریخ جلالی ثبت شود، هر سال به 12 ماه 30 روزه تقسیم می‌شد و 5 روز باقیمانده نیز در پایان آبان‌ماه یا اسفند به آن اضافه می‌شد تا به این ترتیب مجموع روزهای سال 365 روز شود و این در حالی بود که 5 ساعت و 48 دقیقه و 52 ثانیه‌ای که ما امروزه برای محاسبه لحظه‌ تحویل سال نو در نظر می‌گیریم باقی می‌ماند که هر 4 سال یک بار معادل یک روز می‌شد، اما از آنجا که پیش از پیدایش تقویم جلالی این مدت زمان در محاسبه لحظه تحویل سال نو محاسبه نمی‌شد اول فروردین در سال‌های مختلف متغیر بود. به عبارت دیگر می‌توانیم بگوییم که در آن زمان ماه‌های خورشیدی نیز مانند ماه‌های قمری در فصول مختلف سال متغیر بودند و به همین علت نوروز همزمان با روز اول فروردین که مصادف با آغاز اعتدال بهاری است جشن گرفته نمی‌شد و به این ترتیب نوروز هر 4 سال یک‌بار یک روز به عقب کشیده می‌شد تا این‌که ملک‌شاه سلجوقی در زمان پادشاهی خود دستور داد محاسبات دقیقی بر مبنای سال خورشیدی انجام شود تا از این پس اول فروردین مصادف با نوروز باشد و به این ترتیب قرار شد پس از 4 سال 365 روزه که همان 12 ماه 30 روزه بود که در پایان 5 روز به اسفند یا آبان افزوده می‌شد یک سال یعنی سال پنجم 366 روزه در نظر گرفته شود تا نوروز به عنوان نخستین روز فروردین جشن گرفته شود. در سال 1304 هجری شمسی، تقویم خورشیدی به عنوان تقویم رسمی کشور پذیرفته شد، با این تفاوت که به جای افزودن 5 روز به سال 6 ماه نخست سال 31 روزه و 5 ماه نیمه دوم سال 30 روزه و ماه اسفند 29 روزه در نظر گرفته شد که هر 4 یا 5 سال یک بار اسفند 30 روزه محاسبه شده و آن سال به عنوان سال کبیسه اعلام می‌شود.

تقویم هجری، شمسی به دلیل نوع محاسبه و استفاده از لحظه تحویل سال در تقویم به عنوان دقیق‌ترین تقویم در میان 40 تقویم موجود در سطح دنیا شناخته شده است. لحظه تحویل سال همان لحظه رسیدن خورشید به مبدا حرکت آن یا همان نقطه اعتدال بهاری است و بر این اساس هرگاه فاصله خورشید از نقطه اعتدال بهاری برابر با صفر باشد این لحظه، لحظه تحویل سال نو است. اگر لحظه تحویل سال بعدازظهر باشد فردای آن روز اول فروردین است و اگر قبل از ظهر باشد همان روز، اول فروردین خواهد بود.

فرگل غفاری