تالاب بین‌المللی میانکاله‌ نگین تالاب‌های جهان

به گزارش فارس، تالاب بین‌المللی میانکاله که در حوزه جغرافیایی این شهرستان قرار دارد یکی از سرمایه‌های طبیعی و خدادادی زیست کره زمین به شمار می‌رود اما تا امروز نگاهی اساسی به آن نشده است و همچنان مورد تهاجم عده‌ای سودجو قرار می‌گیرد.

40 سال پیش در دوم فوریه 1971 (سیزدهم بهمن 1349) به ابتکار ایران برای نخستین بار در جهان مسوولان بلندپایه محیط زیست 18 کشور جهان و برخی سازمان‌های غیردولتی گردهم آمدند تا با انعقاد پیمانی، از یکی از ارزشمندترین، مهم‌ترین، پیچیده‌ترین و متنوع‌ترین بوم‌سازگان (اکوسیستم) حیات و یکی از زیباترین و بی‌بدیل‌ترین آفریده‌های آفریدگار هستی، مراقبت و محافظت کنند.

بر اساس کنوانسیون رامسر (1971)، به مناطق پست باتلاقی، مردابی، آبگیرهای طبیعی یا مصنوعی و دایمی یا موقت، دارای آب ساکن یا جاری، شور یا نیم‌شور و از جمله مناطق دارای آب‌های دریایی که عمق آنها در حالت جزر کامل از 6 متر بیشتر نباشد تالاب می‌گویند.

یکی از مهم‌ترین اهداف این کنوانسیـون اهمیت استفاده معقـولانه و علمی از تالاب‌ها در دستیابی به توسعه پایـدار است.

تالاب‌ها از جهات مختلف دارای ارزش و اهمیت هستند از جمله آنکه بخشی از فرآینـد آبخـوان‌داری به شمـار می‌آیند، تعدیل‌کننده آب و هوای مناطق همجوار و کنترل‌کننده سیلاب‌ها هستند، محل رشد، تکثیر و پرورش بعضی آبزیان، محل کامل شدن چرخه زندگی برخی پرندگان، محل تغذیه بسیاری از پرندگان آبزی و کنار آبزی و مجموعه آبزیان هستند، همچنین تالاب‌ها موجب تجدید حیات آب‌های زیرزمینی، تثبیت خطوط ساحلی در برابر طوفان‌ها، حفظ و بقای تنوع زیستی، پالایش آب و تولید و تکثیر محصولات داخل آب می‌شوند.

تالاب‌ها دارای ارزش‌های بالای فرهنگی، تاریخی، اقتصادی و علمی پژوهشی بوده و می‌توانند به‌عنوان کانون‌هایی برای توسعه صنعت توریسم مورد استفاده قرار گیرند.

* ارزش افزوده هر هکتار تالاب 20 هزار دلار تعیین شده است

یکی از دوستداران طبیعت درباره ارزش تالاب‌ها در بهشهر گفت: برآوردها حاکی از آن است که ارزش افزوده هر هکتار تالاب 20 هزار دلار، هر هکتار جنگل 15 هزار دلار و هر هکتار زمین کشاورزی تنها 120 دلار تعیین شده است.

اسلام بابانژاد با بیان این‌که حدود شش درصد از سطح کره زمین را تالاب‌ها در بر می‌گیرند و محیط‌هایی با ویژگی‌های بین خشکی و دریا هستند، تصریح کرد: امسال در شرایطی روز جهانی تالاب‌ها 40 ساله شد که 159 کشور عضو کنوانسیون رامسر هستند و بیش از یک‌هزار و 850 تالاب به نام این کنواسیون در اقصی نقاط جهان به ثبت رسیده است.

وی ادامه داد: در سال 1354 یعنی حدود پنج سال بعد از کنواسیون رامسر، هفت کشور جهان از جمله ایران، فهرست تالاب‌های با اهمیت خود را برای ثبت معرفی کردند و نخستین تالاب‌های بین‌المللی جهان از بین اکوسیستم‌های آبی این هفت کشور به ثبت رسیدند که در این سال 18 تالاب از ایران ثبت جهانی شد و با گذشت 35 سال از 1354 تاکنون، فقط چهار تالاب دیگر از ایران به ثبت رسید که بدین ترتیب تعداد تالاب‌های به ثبت رسیده در کشورمان به عدد 22 رسید این در حالی است که ایران دارای 252 تالاب و از این تعداد 84 تالاب بین‌المللی داریم و تنها 22 تالاب ثبت سایت کنواسیون است.

رئیس شورای شهرستان و عضو شورای شهر بهشهر با بیان این‌که نخستین تالاب ایران و شاید جهان که در کنوانسیون رامسر به ثبت رسید، تالاب منحصر به فردی از شمال ایران یعنی تالاب میانکاله است، اظهار کرد: این تالاب با ویژگی‌های خاصی که دارد در 12 کیلومتری شمال بهشهــر قرار دارد و از مهم‌ترین شاخصه‌های آن همجواری با شبه جزیره میانکاله است به‌طوریکه مجموعه تالاب و شبه جزیره میانکاله فضایی رویایی را تشکیل داده‌اند که هر بیننده‌ای را شگفت‌زده می‌کند.

بابانژاد درباره جغرافیای بهشهر توضیح داد: جغرافیای بهشهر در فاصله دریای خزر تا کوه جهانمورا که حدودا 20 کیلومتر فاصله دارد از موارد نادر خلقت به‌شمار می‌آید؛ یعنی وقتی از کوه‌های جنوب بهشهر حرکت می‌کنید با عبور از جنگل‌های متنوع هیرکانی به دشت سرسبز و خرم و سپس به زمین‌های پست شورزار ساحلی در جنوب تالاب و بعد از آن به تالاب می‌رسید و با عبور از تالاب به شبه جزیره میانکاله و سپس به خزر دسترسی پیدا می‌کنید که این مسیر بسیار زیبا، دیدنی و تاریخی است.

* تالاب و شبه جزیره میانکاله کلکسیونی از طبیعت و تاریخ

عضو شورای شهر بهشهر در بخش دیگری از این گفت‌وگو از جزیره میانکاله گفت و این‌که شبه جزیره میانکاله بخشی از آبسکون بزرگی است که روزگاری یکی از مراکز تجاری جاده ابریشم به شمار می‌رفت و شاهد تحرکات اقتصادی فراوان در دوره‌های گوناگون بود همچنین به جهت ویژگی‌های طبیعی همـواره در قرون گذشته به‌عنـوان زیستـگاه حیات وحش و شـکارگاه و تفرجگاه شناخته شده که وجود آثار، بقایا و ابنیه تاریخی در میانکاله مبین این واقعیت است.

وی تصریح کرد: شبه جزیره میانکاله از 1348 زیر پوشش و حمایت محیط زیست قرار گرفت و در 1354 با ارتقای درجه حفاظتی به پناهگاه حیات وحش تبدیل شد و به عنوان منطقه حفاظت شده در فهرست تالاب‌های جهان در سال 1355 به ثبت کنوانسیون رامسر رسید و یکی از ذخایر بیوسفری جهان که دارای ارزش‌های زیاد اکولوژیکی و زیستی است شناخته می‌شود.

این دوستدار طبیعت درباره سایر مشخصه‌های میانکاله اظهار کرد: منطقه میانکاله با بیش از 68 هزار هکتار وسعت با ارتفاع (15 ــ ) تا (28 ــ ) متر از سطح آب‌های آزاد، مهم‌ترین دالان زیستی غرب آسیا به حساب می‌آید، بهشت پرندگان آسیا نامیده می‌شود، سواحل آن مهم‌ترین محل تخم‌گذاری ماهیان خاویاری است، سالانه دو سوم پرندگان مهاجر مازندران به این منطقه می‌آیند، از نظر تنوع، حدود نیمی از تنوع زیستی پرندگان ایران را در بر می‌گیرد، دارای سه اکوسیستم آبی، باتلاقی و خشکی است و توسط دریا در شمال و جلگه در جنوب محصور می‌شوند همچنین زمین‌هـای آن مجموعه‌ای از شن‌زارهای ساحلـی، اراضی باتلاقی، آبگیــرها، مرداب جنگلی با پوشش درختچه‌های گز، درختان انار و توسکا، بوته‌های تمشک و سازیل و... هستند.

* تالاب و جزیره میانکاله را جور دیگر باید دید

رئیس شورای شهرستان بهشهر با اشاره به گذشت 40 سال از روز جهانی تالاب‌ها، خاطرنشان کرد: باید ببینیم طی این سال‌ها چقدر در حفظ و حراست تالاب موفق بودیم، چقدر برنامه محور حرکت کردیم، چقدر فرآیندهای ارتقای کیفیت را طی کردیم، برای افتخار تالاب‌های ایران و بلکه جهان یعنی میانکاله چه برنامه‌ریزی داشتیم.

اسلام بابانژاد تصریح کرد: اگر مقایسه کوتاهی از امروز و 40 سال پیش میانکاله داشته باشیم به این نتیجه خواهیم رسید که کاش میانکاله به 40 سال قبل و بلکه به 400 و حتی به 4 هزار سال قبل باز می‌گشت و ما امروز شاهد زخم‌های بی‌شمار بر پیکره این جاندارِ زبان بسته و بی‌دفاع نبودیم، زخم‌هایی که هر یک از آنها اگر به مکانی غیر از میانکاله وارد می‌شد، از آن مکان هیچ اثری باقی نمی‌ماند، ظرفیت بالا و مقاومت جانانه میانکاله موجب شد تا در مقابل این همه آسیب و بلا و زخم‌های دشنه مهاجمان همچنان مقتدرانه اما سؤال‌انگیز، ادعای حیات داشته باشد و ناباورانه به زندگی نباتی خود که برازنده و شایسته میانکاله نیست، ادامه دهد.

وی ادامه داد: میانکاله باید پویا، پررونق و بکر و بالنده باقی می‌ماند تا آبرویی باشد بر مدعیان و بنیانگـذاران حفظ تالاب‌هـای جهـان زیرا از این سـرزمیـن بود که آواز بلنـد ثبت و حفـاظت از تالاب‌های بین‌المللی به گوش جهانیان رسید.

این دوستدار طبیعت با انتقاد از نادیده گرفتن موقعیت استثنایی میانکاله و ظرفیت‌های موجود در آن اظهار کرد: 40 سال از نخستین معاهده حفظ تالاب‌ها می‌گذرد و در شرایطی 40 سال را پشت سرگذاشتیم که بسیاری از جانوران تالاب بین‌المللی میانکاله یا منقرض شدند یا رو به انقراض هستند، در شرایطی که حتی 40 اصله درخت انار، توسکا یا گز در میانکاله کاشته نشد، 40 سانت بر اراضی میانکاله افزوده نشد، 40 بال بر پرندگان میانکاله اضافه نشد، 40 روز برای میانکاله برنامه نداشتیم و بعید می‌دانم 40 کلمه بر دانش ما در زمینه حفاظت و حراست اصولی از تالاب‌ها اضافه شده باشد.

بابانژاد با بیان این‌که به هر حال با وجود همه نامهربانی‌ها نسبت به میانکاله، معتقدیم هر زمان جلوی ضرر را بگیریم منفعت خواهد بود، اظهار امیدواری کرد؛ مسوولان امر با حساسیت منطقی و معقول اقدامات شایسته به‌عمل آورند چرا که آنچه امروز بسیـار غم‌انگیز است و جـای بسی تأمل و تدبیر دارد این‌که عوامل مختلفـی میانکاله را تهدیـد می‌کنند که اگر تدبیر و برنامه‌ریزی نشود و اگر مدیریت کارآمد، منطقی و معقول صورت نپذیرد؛ هم تالاب و هم شبه جزیره به نابودی خواهند رفت.

* رفع آسیب‌های میانکاله به قطع دست‌های فرصت‌طلبان و توسعه منطقه می‌انجامد

وی در بخش دیگری از سخنان خود به تشریح قابل تاملی از مهم‌ترین آسیب‌های میانکاله پرداخت که به شرح ذیل است.

* نداشتن طرح جامع حفاظت از میانکاله

بابانژاد تصریح کرد: بعد از گذشت 40 سال از روز جهانی تالاب‌ها و بیش از 35 سال از ثبت جهانی میانکاله، هنوز طرح جامع مدونی برای حفاظت از میانکاله وجود ندارد البته شنیده‌ایم به تازگی مطالعاتی انجام شد که امیدواریم اگر چه ناقص لااقل اجرایی شود.

* مدیریت سخت‌افزاری حفاظت از میانکاله

وی گفت: تا آنجا که اطلاع دارم تعداد معدودی محیط‌بان زحمتکش که مجموع آنان به عدد انگشتان دست نمی‌رسند از این منطقه وسیع به‌صورت شبانه‌روزی محافظت می‌کنند که سرانه حفاظتی هر محیط‌بان بیش از 10 هزار هکتار است که عملاً یک نفر در طول 24 ساعت قادر به مراقبت از این وسعت نبوده و نخواهد بود.

* عدم وجود تجهیزات محافظتی کافی

این دوستدار محیط زیست افزود: همه این منطقه با چند دستگاه قایق موتوری فرسوده، موتورسیکلت و لندور کشت‌زنی می‌شود و تجهیزات آن فرسوده و ناکارآمد و غیرموثر هستند.

* نبود سیستم‌های محافظتی مدرن

وی اظهار کرد: جای خالی دوربین‌های مداربسته، سایت‌های دیده‌بانی مناسب، وسایل مناسب گشت آبی و خشکی و... احساس می‌شود.

* ساخت و سازهای بی‌رویه با سازه‌های سنگین

وی اضافه کرد: طی حدود 40 سال گذشتـه بیشترین ساخت و سـازها توسط محیط زیست صورت گرفت، ساخت چند واحد پاسگاه نگهبانی و یک ویلا (مهمانسرا) توسط محیط زیست فضا را برای دیگر متخلفان باز کرد و به تبع محیط زیست بعضی افراد حقیقی نیز اقدام به احداث بناهایی کردند که با شرایط محیطی این منطقه سازگار نبوده و موجب تهدید محیط زیست می‌شود، بهتر و منطقی‌تر آن بود که خود محیط زیست از کانکس‌های پیش ساخته و یا سازه‌های چوبی سازگار با محیط استفاده می‌کرد تا دیگران نیز در حد محدود و مجاز اقدام می‌کردند.

* ورود بی‌رویه افراد به منطقه

عضو شورای شهر بهشهر خاطرنشان کرد: طی همه ایام سال به ویژه روزهای تعطیل، مردم اقصی نقاط استان و کشور بدون هیچگونه کنترل و نظارتی وارد منطقه حفاظت شده میانکاله می‌شوند و در تمام سطح منطقه برای ساعاتی مستقر می‌شوند که طبعاً ورود این همه جمعیت که در بعضی روزها به بیش از 10 الی 15هزار نفر می‌رسد محیط را برای جانوران ناامن می‌کند، موجب آلودگی محیـط می‌شود و سبب تخریب درختان و بوته‌ها و به هم خوردن اکوسیستم می‌شود.

* ورود وسایل نقلیه موتوری سبک و سنگین

وی افزود: به تناسب وجود این همه مسافر لزوماً تعداد زیادی وسایل نقلیه وارد فضای میانکاله می‌شود که آلودگی صوتی، آلودگی هوا، تخریب چمن‌زارها و ناامنی برای جانوران منطقه را به دنبال دارد.

* صید بی‌رویه آبزیان

بابانژاد گفت: در قسمت شمالی میانکاله و در جنوب دریای خزر حدود 32 پره ماهیگیری که هر یک با چند دستگاه تراکتور و قایق موتوری هستند به صید سنتی می‌پردازند، ضمن این‌که نوع صید آنان که بدون جایگزینی استارد بچه ماهی صورت می‌گیرد موجب آسیب و کاهش و حتی انقراض نسل بعضی آبزیان خواهد بود؛ نوع وسایل صیادی نظیر تراکتورها و قایق‌های موتوری موجب آسیب به محیط زیست می‌شود همچنین تعدادی از صیادان اقدام به احداث بناهای آجری کردند که خارج از ضوابط تالاب است، برای میزان صید و برداشت آبزیان هم فرآیندی طراحی و استانداردی تدوین نشد به‌جز این‌که صیادان از 15 مهر تا 15 فروردن سال بعد به مدت شش ماه مجاز به صید آبزیان به هر مقدار توانستند، هستند.

* شکار بی‌رویه پرندگان

وی تصریح کرد: در جای‌جای حریم تالاب و مناطق به اصطلاح حفاظت‌شده تالاب، شکارچیان اقدام به ساخت کمینگاه برای شکار کرده‌اند و بدون هیچ ضابطه‌ای به صید و شکار مشغولند که ظاهراً مسوولان محیط زیست یا توان مقابله ندارند یا تمایل به جلوگیری نشان نمی‌دهند که این امر سبب شده هر ساله بر تعداد این شکارچیان افزوده شود، اگر چه محیط زیست زمان‌های خاصی را برای شکار مشخص کرد اما بنا به هر دلیلی شکار بی‌رویه اتفاق می‌افتد.

* تعرض اشخاص حقیقی به املاک میانکاله

بابانژاد اضافه کرد: طی سالیان نه چندان دور گذشته به ویژه طی سی و اندی سالی که میانکاله ثبت جهانی شد، متعرضان و سودجویان به اراضی میانکاله تعرض کرده و برخی افراد ده‌ها هکتار زمین کشاورزی را با از بین بردن مراتع و درختان از آن خود کردند و به کشت و زرع مشغولند، حتی تعدادی برای زمین‌های خود سند گرفتند که قاعدتاً دریافت سند با استعلام از مراجع ذی‌صلاح نظیر منابع طبیعی، اداره کشاورزی و محیط زیست بوده است.

وی ادامه داد: امروزه بخش زیادی از میانکاله در تصرف این اشخاص بوده و هر روز نیز به تعداد آن افزوده می‌شود و از سطح مشجر میانکاله کاسته می‌شود، ضمن این‌که در بسیاری از این مناطق اقدام به ساخت بناهای غیرمجاز کردند.

* دام‌های غیرمجاز

بابانژاد بیان کرد: سرانه نگهداری دام در میانکاله نیز باید تعریف شده باشد، شاید هم تعریف شده است ولی آنچه که مهم است امروزه میزان دام‌هایی که در میانکاله نگهداری می‌شوند بسیار بیشتر از حد مجاز هستند که به‌طور یقین موجب آسیب رسیدن به گونه‌های مختلف گیاهی میانکاله و از بین رفتن پوشش گیاهی آن که به عنوان مامن و پناهگاه جانوران بوده و هست، می‌شود حتی برخی دامداران منطقه نیز همانند بقیه اقدام به احداث سازه‌های غیر‌مجاز کردند.

* آلاینده‌های تالاب

وی گفت: با توجه به شیب مزارع و مناطق جنوبی تالاب به سمت تالاب، یقیناً تمام فاضلاب‌های سطحی جاری در شهرها و روستاهای جنوبی تالاب که منطقه از بهشهر تا کردکوی و بندر ترکمن را شامل می‌شود در سطح جاری شده و نهایتاً به تالاب می‌رسند همچنین فاضلاب‌های کشاورزی که سرشار از انواع سموم ارگانوفستره و‌... هستند نیز بعد از طی مسیر کوتاه به تالاب رسیده و موجب آسیب به آبزیان تالاب می‌شوند که در این بخش هم تاکنون هیچ برنامه‌ای برای جلوگیری از ورود فاضلاب‌ها به تالاب ارائه نشد البته این فاضلاب‌ها علاوه بر آلودگی تالاب موجب آلودگی خاک و همچنین آب‌های تحت‌الارضی خواهند شد، لازم است هم از ورود مستقیم فاضلاب‌ها به تالاب جلوگیری شود و هم آزمایشات شیمیایی و میکروبی به صورت منظم از آب تالاب به‌عمل آید.

* وجود تأسیسات و اسکله‌های مختلف

بابانژاد گفت: در شرق میانکاله تأسیسات مختلفی از قبیل بندر بزرگ امیر‌آباد، پایانه نفتی شمال، صنایع دریایی صدرا و نیروگاه شهید سلیمی قرار دارند که اگر اقدامات محافظتی لازم انجام نشود با توجه به این‌که همچنان کارخانجات متعدد در حال شکل‌گیری است، آینده خوبی برای میانکاله پیش‌بینی نمی‌‌شود.

* عدم جایگزینی درختان توسکا

وی افزود: نوار ساحلی شمالی میانکاله در سالیان نه چندان دور پوشیده از درختان تنومند توسکا بود که در اثر پیشروی آب تعداد زیادی از این درختان از بین رفته و معدود درختان باقی‌مانده نیز در معرض تهدید قرار دارند که لازم بود منابع طبیعی یا محیط زیست نسبت به جایگزینی این درختان که اهمیت زیادی در حفظ اکوسیستم میانکاله داشتند، اقدام می‌کردند که تاکنون چنین نشد.

* تغییر الگوی کشت درختان

بابانژاد تصریح کرد‌: شاید بدانید که الگوی رشد درختان در میانکاله بسیار متفاوت با بقیه اقلیم‌هاست، در میانکاله شاهد تنها جنگل انار وحشی جهان هستیم که باید از این مجموعه عظیم و دیدنی به عنوان یک موزه طبیعی منحصر به فرد که یادگار تاریخ وهدیه بی‌بدیل خداوند است به‌خوبی حفظ و حراست می‌شد همچنین درختان توسکا در نوار شمالی، درختچه‌های گز، بوته‌های تمشک و گیاه سازیل از عمده‌ترین انواع پوشش گیاهی این منطقه به شمار می‌رفتند که لازم بود از این مجموعه به‌خوبی مراقبت و در صورت از بین رفتن جایگزین می‌شد که نه تنها این جایگزینی اتفاق نیفتاد بلکه به کشت گونه‌ای غیربومی یعنی اکالیپتوس اقدام شد، تعدادی از این اکالیپتوس‌ها توسط محیط زیست در داخل محدوده میانکاله کاشته و در سال‌های اخیر نیز در ورودی شبه جزیره احتمالاً از طرف بندر امیر‌آباد در سطحی حدود 500 هکتار اقدام به کشت درخت اکالیپتوس شد که البته این کار شاید توجیه علمی برای منابع طبیعی و بندر دارد ولی توجیه اکوسیستمی ندارد، در صورتیکه این روند به داخل میانکاله نیز سرایت کند به عنوان یک تهدید جدی به حساب می‌آید‌.

* برداشت بی‌رویه انار و تمشک

‌وی بیان کرد: می‌دانیم هر موجود زنده‌ای برای این‌که در منطقه‌ای ادامه حیات دهد نیاز به حق حیات (آب، پناهگاه و غذا) دارد، انار،‌ تمشک و دانه‌های گیاهان در میانکاله جزو جدا نشدنی اکوسیستم و چرخه زیست جانوران میانکاله هستند، با برداشت تمشک و انار طبعا قوت لایموت میلیون‌ها بال پرنده که بخشی بومی میانکاله هستند و بخشی هم میانکاله را برای زمستان گذرانی انتخاب می‌کنند را از آنها سلب می‌کنیم و در نتیجه بر اثر کمبود غذا، از تعداد پرندگان هم کاسته می‌شود ظاهراً در سال 89 توسط محیط زیست، شرکت‌های تعاونی منطقه برای برداشت انار و فروش آن ساماندهی شدند که بنا بود طی سال گذشته حدود 35 هزار تن انار از میانکاله برداشت شود ولی حدود 10 درصد تحقق یافت، نفس این اقدام به‌عنوان یک تهدید برای اکوسیستم میانکاله محسوب می‌شود که باید از آن جلوگیری به‌عمل آید تا کور سوی حیات در میانکاله خاموش نشود.

* شکار بی‌رویه پرندگان در داخل شبه جزیره

بابانژاد تصریح کرد: علاوه بر شکار بی‌رویه و غیرقانونی و کنترل شده در تالاب، شکارچیان وارد مناطق حفاظت‌شده میانکاله شدند و اقدام به شکار دور از دید شکاربانان می‌کنند که لازم است مبادی ورودی متعدد میانکاله به‌خوبی محافظت و مراقبت شود، در صورت عدم مراقبت احتمال انقراض نسل پرندگان به ویژه قرقاول وجود دارد.

* شکار و قاچاق باز

وی تصریح کرد: شنیده‌ها حاکی از ان است که سالانه تعدادی باز توسط افراد سود‌جو و فرصت‌طلب در میانکاله به صورت زنده صید و به کشورهای عربی قاچاق می‌شود.

* احیای ببر مازندران

این دوستدار محیط زیست ادامه داد: بیش از یک سال است که ماجرای شیرین ببر مازندران رسانه‌ای شد، این که ضرورت این کار چه بود نمی‌دانم و اما دو نکته مهم، اول این‌که در گذشته‌ای نه چندان دور گوزن زرد مازندران، شوکا، مرال، گرگ، خرس، یوزپلنگ و دیگر حیوانات در میانکاله بودند که اینک هیچ اثری از آنها نیست، می‌شد به‌جای صرف این هزینه‌های گزاف و دست به دامن روس‌ها شدن برای یک جفت ببر، در اولین اقدام حیوانات بی‌منت جنگل‌های شمال نظیر، گرگ، خرس، گوزن و آهو و... را به این مکان هدایت می‌کردیم تا در صورت ازدیاد نسل اینها و نیاز به کنترل جمعیت، از ببر استفاده می‌کـردیم یا شایـد ببر فضا را مناسب می‌دید و خود به اینجـا می‌آمد و نکته دوم و بسیار جالب این‌که در عمق حدود 45 کیلومتری داخل میانکاله با نظر کارشناسان خبره و البته اهل فن محیط زیست فضا و یا بهتر بگویم قفسی با استفاده از فنس به ارتفاع حدود 2 متر و به طول و عرض 100 متر (با فونداسیون بتنی) تعبیه شد، پایه‌های این فنس لوله‌های 2 اینچی است که در مجموع به یک آغول گوسفند بیشتر شباهت داشت تا زیستگاه ببر مازندران، شاید نکته‌ای که موجب مرگ و یا دق مرگ این ببر گورکانی شد همان بود که اگر زبانش را می‌فهمیدیم می‌گفت؛ من کجا، میانکاله کجا، قفس در بسته چرا و اگر بناست در ایران باشم مرا در جنگل گورکانی رهایم سازید تا ببر باشم نه گوسفندی در بند، خوراکم شکار حیوانات وحشی باشـد، بگذریم به هر حال در صورت تحقق پیدا کردن این امر اگر قرار بود خوراکی برای آن برده شود یا طبیعی و کارشناسی و... این مسافت طولانی 45 کیلومتر یا بیشتر از مسیر داخل میانکاله پیموده می‌شد و همچنین مردم و یا توریست‌ها برای دیدن آن باید با وسایل نقلیه این مسیر طولانی را طی می‌کردند تا به تماشای جمالش نایل می‌شدند.

وی گفت: حال که این قضیه به خیر و خوشی تمام شد، پیشنهاد منطقی و معقولانه آن است که در صورتیکه قصد احیای جانوران میانکاله را داریم ابتدا از جانوران بومی جنگل‌های شمال استفاده شود و آنها را در میانکاله رها سازیم، نیازی به قفس نیست چون اگر مردم خواستند ببر یا هر حیوان دیگری را در قفس ببینند به باغ وحش پارک ارم مراجعه می‌کنند که هم دسترسی آن آسان‌تر است هم کم زحمت‌تر، گفته می‌شود در مناطق حیات وحش جهان که مردم برای دیدن و تماشای حیوانات می‌روند انسان‌ها داخل قفس بر روی اتومبیل قرار می‌گیرند و از داخل مناطق حفاظت‌شده حیات وحش عبور می‌کنند و به تماشای حیوانات واقعا وحشی نه وحوش در بند انسان می‌پردازند، در آن صورت است که می‌توان از میانکاله به عنوان پناهگاه حیات وحش نام برد ولی در حال حاضر در آنجا خبری از وحوش نیست فقط به زحمت نامش به یدک کشیده می‌شود‌.

* عدم تعریف مناطق ویژه گردشگری عمومی‌

وی تاکید کرد: همانگونه که می‌دانیم در فرهنگ گردشگری مفاهیم متعددی نهفته است نیازی نیست که همه افراد جامعه بدون هیچ کنترل، امکانات، محدودیت، آموزش و رعایت ضوابط وارد مناطق حفاظت شده شوند در صورتیکه این اتفاق در میانکاله در حال انجام است و حتی در نقشه پیش‌نویس طرح جامع میانکاله توسط محیط زیست، دیده می‌شود که مناطق وسیعی را به‌عنوان زون گردشگری در حواشی شبه جزیره طراحی کردند که به طول حدود 40 کیلومتر و به عرض حدود 500 متر است و به نظر می‌رسد کارشناسان فن نه اطلاع کامل از تعریف گردشگـر داشته‌اند، نه محیط زیست و اکوسیستم میانکاله را می‌شناختند، نه از جغرافیای منطقه مطلع بودند زیرا اولا اگر منظور از توریسم اکوتوریسم است در اینصـورت همه منطقه میـانکاله اعم از زون امن، بافر و... باید مد نظر باشد، اگر منظـور تورسیم علمی و پژوهشی است که باید همه سطح میانکاله را در بر بگیـرد واگر منظـور، گردشگـران و مسافران و افـراد عادی است که می‌خواهند وارد میانکاله شوند در مسیرهای طراحی شده و پیش‌بینی شده دسترسی مشکل و در صورت دسترسی، کنترل مشکل‌تر و همچنان شاهد تخریب میانکاله خواهیم بود پس باید در طراحی‌، انواع توریست و گردشگر مشخص و نوع کاربری نیز علمی و اصولی تعریف و برای افراد و مسافرین عادی مناطق محدود و با امکان دسترسی آسان مشخص شود تا این افراد با طی حداقل مسافت و در کوتاه‌ترین زمان به مناطق تفریحی و توریستی برسند.

* آتش‌سوزی‌ها

وی افزود: سالانه هکتارها از بوته‌زارهای داخل میانکاله طعمه حریق می‌شوند که امکانات اطفای حریق در میانکاله وجود ندارد و ماشین‌های آتش‌نشانی هم با پیمودن حدود 100 کیلومتر مسیر بعد از ساعت‌ها امکان حضور در مکان‌های مربوطه را خواهند داشت، ضمن این‌که بسیاری از مناطق صعب‌العبور است و این بدور از شان یک تالاب بین‌المللی است که نه تنها امکانات مدرن اطفای حریق بلکه حتی امکانات اولیه اطفای حریق را نداشته باشد.

* جاده‌های فرعی و اصلی داخل میانکاله

بابانژاد گفت: چند جاده به صورت طولی و عرضی و آنتنی در داخل میانکاله وجود دارد که دائماً از این جاده‌ها وسایل نقلیه شخصی، عمومـی و دولتـی در تردد است که موجب چند تکه شدن میانـکاله می‌شوند.

* ضرورت وجود مدیریت واحد سیاسی و حفظ یکپارچگی میانکاله

وی اضافه کرد: یکی از آسیب‌هایی که طی سالیان اخیر متوجه میانکاله شد خروج از یکپارچگی مرزهای جغرافیایی آن است، هر یک از دو استان مازندران و گلستان دعوی سهم خواهی دارند و به تبع آن شهرهای جنوبی تالاب نیز مدعی هستند، این مشکل طی سالیان اخیر بدون در نظر گرفتن سوابق تاریخی و شرایط اقلیمی و تعاریف پذیرفته شده جغرافیایی رخ داد و این منطقه دستخوش تقسیمات شد و به دنبال این تقسیمات یقیناً رقابت در استفاده از منابع آن نیز اتفاق خواهد افتاد که احتمالاً این رقابت از بهره‌برداری شروع شد و جای بحث و تأمل بسیار دارد که آیا تقسیمات، علمی و کارشناسانه بود یا براساس چانه‌زنی و روابط و فشارها صورت گرفت، آیا ضرورت انجام این تقسیمات وجود داشته و دارد، آیا با این تقسیمات اکوسیستم منحصر به فرد میانکاله سود خواهد برد یا زیان، آیا این سهم خواهی‌ها در جایی متوقف خواهد شد یا خیر، آیا در آینده‌ای نه چندان دور شاهد سازه‌های سنگین در داخل میانکاله خواهیم بود یا خیر و ده‌ها سوال که یقیناً مسوولان و متولیان باید پاسخگو باشند.

* عدم استفاده توریستی از میانکاله

‌وی تصریح کرد: براساس تعریف جامعه اکوتوریسم بین‌المللی ( I.E.C ) توریست‌هایی که به مناطق حفاظت‌شده محیط زیست و حیات وحش مسافرت می‌کنند باید دارای شرایط و ضوابط خاص باشند، شاخص مراجعات باید تعـریف شود، زمان و مدت بازدید مشخص و نوع وسیله نقلیه تعیین شود حتی پوشش توریست‌ها باید به گونه‌ای باشد که موجب ترس و وحشت موجودات نشود، شرایط استتار رعایت شود که هیچیک از این مسائل در میانکاله رعایت نمی‌شود، امروزه اکوتوریست در دنیا یک صنعت است که بیش از 40 تا 60 درصد کل توریست‌های بین‌المللی را اکوتوریست تشکیل می‌دهد در صورت تحقق این امر در میانکاله علاوه بر استفاده اصولی از میانکاله، توجیه اقتصادی بالایی نیز برای منطقه داشته و در رشد و شکوفایی شرق استان مازندران تاثیر زیادی خواهد داشت.

* نداشتن جاده دسترسی مناسب

وی خاطرنشان کرد: سالیان سال قبل از آنکه این منطقه به‌عنوان منطقه حفاظت شده تحت حفاظت قرار بگیرد (1348) جاده‌ای از بهشهر به دریا وجود داشت که محل تردد بومیان، شهروندان و تجار بود که جزیی از جاده ابریشـم به شمـار می‌رفت این جاده تا حدود 30 سال قبل تنها مسیر دسترسی عمومی به میانکاله بود، در زمانی که تالاب ثبت جهانی می‌شد این جاده شن‌ریزی شده وجود داشت و اصلا هیچ قیدی در ثبت جهانی میانکاله نسبت به وجود یا عدم وجود این جاده ذکر نشد و حتی جاده آن جزیی از اکوسیستم میانکاله به شمار می‌رفت زیرا اکوسیستم میانکاله و تالاب فقط به چند گیاه و پرنده خلاصه نمی‌شود و مجموعه‌ای بود از درختان توسکا، انار، گز، بوته‌های تمشک و سازیل و انواع گیاهان همچنین جانوران مختلف نظیر مرال، گوزن، ببر، پلنگ، خرس، گراز، گرگ وحشی، گربه‌سانان، حیوانات اهلی نظیر گاو، گاومیش، اسب‌، گوسفند، پرندگان فراوان (نظیر فلامینگو، قوها، باکلان‌ها، پلیکان‌ها، مرغابی‌ها، عقاب دریایی دم سفید، اردک سرسفید، غازها، قرقاول، سار، کبوتر و...)، آب (‌آب شیرین‌، لب شور و شور‌) خاک حاصلخیز، شن‌زارها، جاده‌های ارتباطی و در کنار همه این مواهب طبیعی یقیناً وجود انسان هم جزو لاینفک این اکوسیستم به شمار می‌رود، انسانی که باید از میانکاله مراقبت کند، انسانی که باید به گشت و گذار در میانکاله بپردازد و بر صنع خدایی خدا بنگرد و از زیبایی‌های آفرینش آفریدگار لذت ببرد و از مواهب و موهبت‌های الهی بهره‌مند شده و شکر ایزدش را به جای آورد.

* با احیای جاده بهشهر به دریا مردم هم محافظان میانکاله خواهند بود

رئیس شورای شهرستان بهشهر با بیان این‌که تالاب بین‌المللی میانکاله در شرایطی ثبت جهانی شد که حتی احتمال این نمی‌رفت روزی جاده دسترسی مردم به میانکاله زیر آب رود، تصریح کرد: مسوولان وقت به سادگی از کنار این امر مهم عبور کردند و حق قانونی ده‌ها هزار نفر از شهروندان بهشهری را نادیده بگیرند و با بسته شدن این جاده، میانکاله تبدیل به حیاط خلوت عده‌ای فرصت‌طلب، غیر‌مسوول و سودجو شود.

بابانژاد ادامه داد: با بسته شدن این جاده روند تخریب میانکاله آغاز شد و در مدت زمان کوتاهی زحمات چند صد ساله و بلکه چند هزار ساله شهروندان بهشهری به باد رفت و اراضی مشجر میانکاله تبدیل به زمین‌های کشاورزی شد، درختان به یغما رفتند، پرندگان را تاراج و نسل بسیاری از جانوران را منقرض کردند و آن انارستان انبوه رو به نابودی گذاشته شد.

‌وی تصریح کرد: با مرمت و بازسازی جاده بهشهر به دریا امید آن می‌رود که تالاب و شبه جزیره میانکاله جانی دوباره گیرد، پرندگان به عنوان دوستان انسان‌ها احساس امنیت و آرامش کنند، دیگر صدای تفنگ شکارچیان آنان را نیازارد، ساچمه‌های سربی بر سر و تنشان ننشیند، کودکان جای سنگ پرتاب کردن سمت پرندگان به آن‌ها غذا بدهند.

عضو شورای شهر بهشهر با اشاره به پیگیری‌های شبانه‌روزی و مستمر شهروندان و مسوولان شهر برای مرمت جاده مذکور که سرانجام به‌صورت احداث پل بر روی تالاب تصویب شد، اظهار کرد: این موضوع جای شکر و تشکر دارد اما احداث پل چوبی هیچگونه توجیه علمی و عقلی ندارد بلکه باید پلی با سازه‌ای مناسب و سازگار با محیط زیست ساخته شود تا مسافران و مردم بتوانند با وسایل نقلیه مناسب خود را به ساحل دریا برسانند چرا که از قدیم هم مردم از این مسیر با وسایل نقلیـه عبور و مرور می‌کردند.

بابانژاد با بیان این‌که البته منطقی و معقول آن است که تعداد وسایل نقلیه براساس استاندارد تعریف شود و دستگاه‌های متولی مدیریت صحیح اعمال کنند، خاطرنشان کرد: شاید بعضی از دوستداران محیط زیست احیای جاده را برای میانکاله مضر بدانند که لازم است این افراد مطالعات دقیق‌تری روی مناطق حفاظت شده جهان داشته باشند و ببینند چگونه دنیا توانست بین انسان و طبیعت آشتی برقرار کند و اصولاً برنامه‌ریزان براین باورند که همه این مکان‌های ثبت شده و محافظت شده برای انسان و استفاده انسان است نه این‌که دیواری فولادین به دور این مناطق بکشیم تا انسان وارد نشود.

وی در پایان این گفت‌وگو با تاکید این‌که احداث پل و مرمت جاده می‌تواند نقش بسزایی در مراقبت و محافظت از میانکاله ایفاد کند، اظهار امیدواری کرد؛ پل روی تالاب از سازه‌های سنگین سازگار با محیط زیست باشد، فضاهای محدودی در ابتدا و انتهای پل و همچنین ساحل دریا برای استفاده عموم تعریف و طراحی شود، افرادی که وارد بقیه فضاهای میانکاله می‌شوند شرایط خاص و استانداردها را رعایت کنند، نسبت به باز پس‌گیری اراضی از متصرفان یا خریداری از مالکان اقدام شود، دام‌های میانکاله به حد استاندارد برسند و در نهایت از شکار و صید بی‌رویه قاچاق یا با مجوز جلوگیری و نسبت به احیای جنگل اقدام شود تا رعایت این موارد، میانکاله برای استفاده نسل حال و آینده باقی بماند.