پارلمان مصر در انحصار دولت مبارک

حرکت دولت مصر به سمت دموکراسی بیشتر شبیه به نیرنگ و فریب افکار عمومی است که به دست آوردن 209 کرسی از 221 کرسی برندگان در دور نخست توسط حزب حاکم و انصراف احزاب مخالف برای شرکت در دور دوم به دلیل تقلب، دلیل مشخصی بر این ادعا می‌تواند باشد.

مایکل دون از اعضای ارشد موسسه صلح بین‌المللی کارنگی در این زمینه می‌گوید: انصراف احزاب مخالف باعث شد تا این انتخابات بیش از پیش فاقد اعتبار شود. این انتخابات باعث شد تا گروه‌های مخالف در صورت وجود دوباره انتخابات مخدوش از حضور در آن انصراف دهند و خواستار تغییر کلی در نظام مصر شوند.

طبق گزارش کمیسیون عالی انتخابات مصر اخوان‌المسلمین، بزرگ‌ترین حزب مخالف دولت حتی یک کرسی در دور نخست به دست نیاورد که البته برای اعضای آن هیچ جای تعجبی وجود نداشت. این گروه مخالف که به طور رسمی ممنوع‌الفعالیت شده و نامزدهایش به طور مستقل در این انتخابات شرکت کردند، در حال حاضر 20 درصد از پارلمان را در اختیار دارد.

تقلب‌های گسترده، تخلف‌های سازمان یافته، ارعاب رای‌دهندگان و خشونت نیروهای نظامی عواملی بود که به عقیده گروه‌های حقوق بشری داخلی و خارجی باعث بیشتر مخدوش شدن این انتخابات در مقایسه با انتخابات سال 2005 شد. از طرف دیگر سازمان عفو بین‌الملل نیز گزارش داد در درگیری‌های میان مردم و نیروهای نظامی حداقل 8 نفر کشته شدند.

در این میان سامع الکاشف، سخنگوی کمیسیون انتخابات ضمن ابراز خرسندی از روند برگزار شده اظهار داشت که انتخابات در صحت کامل انجام شده و نتایج آن منعکس‌کننده خواست تمامی مصری‌هاست. در چنین شرایطی بود که اخوان‌المسلمین اعلام کرد، 26 نامزد این گروه در دور دوم انتخابات شرکت نمی‌کنند.

حزب الوفد، دومین حزب مخالف دولت نیز رویکردی همچون جماعت اخوان المسلمین اتخاذ کرد و از حضور در انتخابات انصراف داد.

در نتیجه دور دوم هم همانطور که پیش‌بینی می‌شد به نفع حزب حاکم رقم خورد و این حزب توانست 439 کرسی از 508 کرسی پارلمان را در اختیار بگیرد. به رغم انصراف دو حزب مخالف اصلی (اخوان‌المسلمین و الوفد) در دور دوم آنها به ترتیب 1 و 6 کرسی را به دست آوردند.

این در حالی است که رهبر حزب الوفد پیشتر اعلام کرده بود اگر هر کدام از اعضای این حزب با تصمیم آنها همسو نباشد، اخراج خواهند شد.

این بدین معناست که این 6 نفر نیز در صورت عدم استعفا از طرف حزب اخراج خواهند شد. نامزدهای مستقل نیز که در واقع به صورت غیرمستقیم نمایندگان حزب حاکم بودند 49 کرسی را کسب کردند.

به این ترتیب مبارک مجلسی مطیع در اختیار خواهد داشت که می‌تواند زمینه حضورش در انتخابات ریاست جمهوری 2011 را فراهم کند.

سامر شحاته، استادیار دانشگاه جورج تاون می‌گوید: حال باید منتظر انتخابات ریاست جمهوری باشیم که در یک طرف نامزد حزب حاکم چه پدر و چه پسر و در طرف دیگر نامزدهای اندک شمار از احزاب مخالف قرار دارند.

البته مبارک هنوز به طور رسمی حضورش را در انتخابات تایید نکرده است.

شحاته که در روز انتخابات در اسکندریه بود، می‌گوید: مصر طی سال‌های متمادی حضور مبارک شاهد آشفتگی‌های فراوانی به دلیل وضعیت سیاسی بوده است.

حال با گذشت زمان مصری‌ها بیش از پیش به این حقیقت پی برده‌اند که همچنان نه انتخابات سالم و آزادی خواهند داشت و نه رژیم اقدامی در جهت دموکراسی انجام می‌دهد.

گرچه دولت مصر همچنان سعی می‌کند با خشونت حکومت و ثبات جامعه را حفظ کند؛ ولی تحلیلگران معتقدند که رژیم مبارک در این کار موفق نخواهد شد. استیو کوک، از مقامات ارشد شورای روابط خارجی آمریکا ضمن این‌که عقیده دارد این اقدامات در کوتاه‌مدت موثر است، می‌گوید: «دولت خشونت‌های شدیدتری برای مقابله با بی‌ثباتی‌های بالقوه در کشور انجام می‌دهد؛ اما نمی‌داند که این کار تنها به بی‌ثباتی بیشتر منجر خواهد شد.»

البته بی‌ثباتی سیاسی، تنها مشکل مردم مصر نیست. تنش‌های قومی، افزایش قیمت مواد غذایی، افزایش اختلاف سطح اقتصادی جامعه، توقف رسانه‌ها و خشونت نیروهای پلیس، تنها گوشه‌ای از مشکلاتی است که مردم مصر با آن دست و پنجه نرم می‌کنند.

مایکل دون با توجه به این شرایط می‌گوید: «مسائل مختلفی وجود دارد که پتانسیل تبدیل شدن به نارضایتی‌های مدنی بیشتر را دارند. تصور می‌کنم دارا بودن قدرت ریاست جمهوری و در اختیار داشتن پارلمان در این شرایط بیشتر از آن‌که مشروعیت قانونی به فرد بدهد، خطری مهم برایش به حساب می‌آید.»

مشکل دیگری که در 2 دور انتخابات بوضوح مشهود بود، حضور کمرنگ مردم در پای صندوق‌های رای‌گیری بود؛ به طوری که طبق آمار رسمی، مشارکت مردم حدود 35 درصد تخمین زده شد. بهاء‌الدین حسن، مدیر مرکز مطالعات حقوق بشر در قاهره در این زمینه می‌گوید: «مصری‌ها دیگر مطمئن هستند که هیچ تغییری به وجود نمی‌آید. بنابراین وقت خود را بیهوده صرف 5 دقیقه رای دادن نمی‌کنند.»

او همچنین اظهار می‌دارد که شرکت در انتخابات بسیار خطرناک است. در واقع حضور دسته‌ها و گروه‌های اوباش مصری که سعی در ترساندن رای‌دهندگان دارند، باعث مخدوش‌تر شدن روند برگزاری انتخابات گردید. محمد متوالی، شاعر و روزنامه‌نگار مصری می‌گوید: «هیچ‌گاه به دلیل حضور این گروه‌ها رای نمی‌دهم. به نظر می‌رسد برای در امان بودن باید هنگام رای دادن تعدادی از این افراد را استخدام کنید.»

وزارت خارجه آمریکا با انتشار بیانیه‌ای در واکنش به این انتخابات، آن را ناامیدکننده خواند؛ اما این بیانیه دقیقا یک روز پس از آخرین افشاگری‌های ویکی لیکس انجام شد. درواقع آن اسناد، چگونگی ارتباط واشنگتن با دولت‌های غیر دموکراتیک خاورمیانه همچون دولت حسنی مبارک را نشان داد. طبق این اسناد مشخص شد که مصری‌ها تنها بلندگوی دولت آمریکا در منطقه هستند. بنابراین با توجه به همین ارتباط است که واشنگتن رویکرد سرسختانه‌ای علیه قاهره اتخاذ نمی‌کند.

در حال حاضر بعید به نظر می‌رسد روش رژیم کشاندن مردم به خیابان‌ها باشد، اگرچه طی چند روز بعد از انتخابات درگیری‌های مختصری در نقاط مختلف مصر مشاهده شد.

کوک در این زمینه می‌گوید: «در صورت بروز هر مشکلی در اداره کشور توسط دولت، مردم به سمت انجام اقدامات اعتراضی گرایش می‌یابند. اگرچه ممکن است دولت بتواند چندین بار آنها را به طور ظاهری سرکوب کند؛ ولی آنها در انتظار فرصتی برای تلافی خواهند بود.»

هم‌اکنون بزرگترین نگرانی درباره مصر، افزایش نارضایتی در کشوری است که اخیرا شاهد تظاهرات اعتراضی متعددی در مورد کاهش حقوق‌ها، افزایش قیمت مواد غذایی و خشونت نیروهای پلیس بوده است. دون می‌گوید: «انتظارات مصری‌ها در حال افزایش است و دیگر مسائل گذشته آنها را راضی نمی‌کند. من مطمئن نیستم که راهکار دولت مصر در برگزاری انتخاباتی مخدوش و تحریم گروه‌های مخالف، در طولانی‌مدت برای آنها حاصلی داشته باشد.»