ترکیه؛ میزبان احتمالی مذاکرات جدید ایران و 1+5

خبر موافقت ایران با انجام این مذاکرات در ترکیه، تقریبا یک هفته بعد از آن منتشر می‌شود که سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان در نامه‌ای به کاترین اشتون، رئیس‌ سیاست خارجی اتحادیه اروپا ضمن استقبال از آمادگی اروپا برای از سرگیری مذاکرات، موافقت خود را با شروع این گفت‌وگوها بعد از تاریخ 15 آبان ماه اعلام کرد.

بلافاصله بعد از انتشار این خبر، اشتون طی سخنانی در اتحادیه اروپا با بیان این‌که ما برای توافق درباره زمان و مکان مذاکرات با ایران در تماس هستیم، گفت: پیشنهاد ما این است که مذاکرات مورد اشاره در وین برگزار شود. در همان زمان خبرگزاری فرانسه هم به نقل از یک منبع مطلع گفت: ممکن است ایران ترجیح بدهد گفت‌و‌گوها در ژنو انجام شود اما با توجه به اظهارات دیروز وزیر خارجه ظاهرا هیچ یک از این دو شهر، محل برگزاری مذاکراتی که احتمالا در بازه زمانی 10 تا 25نوامبر برگزار می‌شود نخواهد بود و ترکیه که در چند ماه گذشته نقش کلیدی در سیاست خارجی ایران بازی کرده است، میزبانی این نشست را به عهده دارد.آخر وقت دیروز نیز خبر رسید منابع دیپلماتیک تر کیه تایید کرده اند که این کشور تمایل دارد میزبان مذاکرات ایران و 1+5 باشد.

میزبانی ترکیه برای برگزاری مذاکره ایران با گروه 1+5 را می‌توان به منزله محقق شدن یکی از شرط‌هایی دانست که رئیس‌جمهوری اسلامی ایران در اوایل تیرماه برای ادامه مذاکرات با گروه 1+5 مطرح کرد. احمدی‌نژاد در کنفرانس خبری که با رسانه‌های داخلی و خارجی داشت ضمن خط و نشان کشیدن برای غربی‌ها به خاطر قطعنامه چهارمی که علیه کشورمان صادر کرده بودند، چند سوال برای آنها مطرح کرد و خواستار پاسخگویی آنها به این سوالات شد. رئیس‌جمهور در همانجا تاکید کرد که از این پس ایران تنها با 1+5 به گفت‌وگو نمی‌نشیند و عده دیگری هم در این گفت‌وگوها شرکت خواهند کرد. طرح چنین شرط یا شاید پیشنهادی از جانب رئیس‌جمهوری ایران در آن زمان کاملا منطقی به نظر می‌رسید چراکه کشورهای 1+5 تقریبا در هماهنگی با یکدیگر، سیاست واحدی را در مقابل ایران دنبال می‌کنند و طبیعی است که ایران بخواهد با افزودن برخی کشورهای مستقل یا نزدیک به خود در این مذاکرات، کفه خود را سنگین‌تر کند.

بعد از این اظهارات رئیس‌جمهور اگر چه می‌شد حدس زد که کشورهای مورد نظر ایران، احتمالا ترکیه و برزیل خواهند بود اما به صورت رسمی در این زمینه خبری منتشر نشد. به گفته یک منبع آگاه، یکی از دلایل عدم انتشار اخبار مربوط به رایزنی‌های جمهوری اسلامی ایران در این زمینه، احتمال رد این پیشنهاد از سوی کشورهای مستقل مورد نظر بوده است. اما حالا که تقریبا توافق بر سر میزبانی ترکیه برای این مذاکرات نهایی شده است می‌توان این گونه گفت که شرط ایران برای حضور کشوری دیگر در مذاکرات تقریبا محقق شده است، چرا که طبیعتا، ترکیه که میزبانی را بر عهده دارد در جریان مذاکرات نقش خواهد داشت.

علاوه بر توافق بر سر محل مذاکرات که ترکیه و احتمالا شهر استانبول است، کشورهای حاضر در این گفت‌وگوها باید بر سر زمان و محتوای مذاکرات نیز به توافقی نسبی دست یابند و این موضوعی است که وزیر خارجه کشورمان در صحبت‌های دیروز خود تنها نسبت به قریب‌الوقوع بودن آن ابراز امیدواری کرد.

در حال حاضر به نظر می‌رسد طرفین مذاکرات در مورد برگزاری مذاکرات، توافق بیشتری دارند تا در مورد محتوای آن، چرا که کاترین اشتون در نامه چندی قبل خود، زمان پیشنهادی برای این مذاکرات را 15 تا 17 نوامبر اعلام کرد و تهران اگرچه با این پیشنهاد موافقت نکرد اما اعلام کرد که این مذاکرات، بعد از 10 نوامبر قابل انجام است.

اما در مورد محتوای مذاکرات ظاهرا توافق چندانی وجود ندارد. خبرگزاری‌ها و مطبوعات غربی در گمانه‌زنی‌های خود درباره محتوای این مذاکرات اعلام کرده‌اند که آمریکا و متحدان اروپایی‌اش ارائه پیشنهادی جدید به ایران را برای معاوضه سوخت اتمی بررسی می‌کنند. به گزارش نیویورک‌تایمز، پیشنهاد جدید از ایران می‌خواهد که حدود 2000 کیلوگرم اورانیوم کمتر غنی شده 5‌/‌3 درصد خود را به خارج منتقل کند.

این پیشنهاد در حالی است که در پیشنهادی که سال گذشته در وین به ایران ارائه شد از کشورمان خواسته شده بود که 1200 کیلوگرم از اورانیوم تولید داخل خود را به خارج منتقل کند و اگر خبر نیویورک تایمز درست باشد حاکی از آن است که شرایط کشورهای 1+5 برای انجام مذاکرات سخت‌تر خواهد بود. علاوه بر این‌که آنها همچنان اصرار دارند که ایران غنی‌سازی 20 درصدی خود را متوقف کند و این موضوعی است که مسوولان جمهوری اسلامی ایران به اتفاق، با آن مخالفت کرده و بر ادامه آن تاکید دارند.

البته گذشته از این بحث‌ها وزیر امور خارجه کشورمان بتازگی تاکید کرده است که اصلا محور مبادله سوخت در دستور کار با گروه 1+5 نبوده و این موضوع با گروه وین مطرح است.

منوچهر متکی در گفت‌وگو با ایرنا تاکید کرده است که با مروری بر گذشته بحث مذاکرات 1+5 و جمهوری اسلامی ایران، این موضوع یادآوری می‌شود که آخرین گام، تبادل بسته‌های پیشنهادی بود و طرفین بسته‌های پیشنهادی را به هم ارائه کردند.

وی افزود: زمانی که بحث از سرگیری مذاکرات 1+5 مطرح شد، نکاتی را جمهوری اسلامی ایران مطرح کرد که باید این نکات روشن شود و طرف مقابل پاسخ آن را بدهد.

وزیر امور خارجه با بیان این‌که ممکن است طرف مقابل به نکات مطرح شده پاسخ داده یا آن را بی‌پاسخ بگذارد، خاطرنشان کرد: هر گونه اقدام در قبال سوالات جمهوری اسلامی ایران، نشانگر نوع نگاه آنان به نکات مطرح شده است.با توجه به اهمیت توافق طرفین بر سر محتوای مذاکرات، وزیر امور خارجه کشورمان نکته مهم برای مذاکرات را تفاهم و توافق بر محتوا و دستور کار این جلسه ذکر و اظهار کرد که رایزنی‌های آن در جریان است و امیدواریم این تفاهم تحقق یابد.

با توجه به چنین اخباری به نظر می‌رسد حداقل در اخبار رسمی، هنوز طرفین مذاکرات بر سر محتوا، آنچنان قرابتی با یکدیگر ندارند اما با توجه به صحبت‌های دیروز وزیر خارجه کشورمان مبنی بر این‌که رایزنی‌ها مسیر خوبی را طی می‌کنند باید امیدوار بود که در روزهای آینده با نزدیک شدن نگاه‌ها به یکدیگر، هر چه زودتر این مذاکرات آغاز شود.