آرامش ‌را به آپارتمان‌ها ببریم

تغییرات اما شتابان آمد ، آهنگ زندگی را با سرعتی بیشتر تغییر داد و نوایی دیگر به روح سبک‌های معماری و تزئینات درونی خانه‌ها دمید. حالا جای آن خانه‌ها را آپارتمان‌ها و برج‌هایی پر کرده است با شکل و شمایلی متفاوت، هم در بنا و هم تزیینات داخلی.

زندگی امروز اما انگار، در تنگنای آپارتمان‌نشینی و گسستن پیوند آدمی با طبیعت سبکی متفاوت از گذشته‌ها طلب می‌کند. همین تغییرات در سبک زندگی و نیازهای آدم امروز است که او را ناگزیر می‌سازد تا برای هماهنگی با زمانه و توانایی زندگی در عصر جدید به الگوهای مدرن روی آورد.

خانه‌ها اما از دیروز تا به امروز چه در شکل سنتی و چه مدرن آن، برای آدمی با مفهوم آرامش گره خورده است. خانه است که نیروی از دست رفته را زنده می‌کند و از نو انرژی و نشاط دیگر می‌آفریند. آنچه اما در این میان می‌توانند نشاط و آرامشی هر روزه برای آدم‌ها به ارمغان بیاورد، فضای داخلی خانه است که از گذشته تا به امروز هرچند با شکلی متفاوت، مورد توجه قرار گرفته است.

مونا نژادهاشمی، معمار و طراح داخلی معتقد است؛ خانه‌های سنتی ایرانی با ماهیت درون‌گرای خود در القای حس زندگی، سرسبزی و احساس آرامش، نمونه بدیعی از معماری و طراحی داخلی بوده است.

نکته قابل توجه در تزئینات داخلی و خارجی بناهای سنتی این است که تزئینات داخلی همواره جزئی از بنا بوده و هیچ‌گاه به صورت بزک و عنصری اضافی نبوده است.

به اعتقاد این معمار و طراح داخلی، در گذشته‌ها تزئینات و کاشیکاری‌های داخلی با تناسبات و رنگ‌بندی خاص خود، فضایی رمزگونه را تداعی می‌کردند. شیشه، آیینه، کنده‌کاری به صورت تذهیب‌کاری و نقاشی دیواری، گچبری، آجرکاری، تزئینات چوبی و دیگر هنرهای ظریف در تزئینات داخلی خانه‌های سنتی استفاده بسیار می‌شد.

او می‌افزاید: در تزئینات داخلی خانه‌های سنتی، صنایع‌دستی نیز دارای جایگاه خاصی بوده است که البته صرفا دارای جنبه تزئینی و زیبایی‌شناسانه نبوده؛ بلکه جنبه کاربردی هم داشته‌اند. به طور مثال قالی به عنوان یکی از مهم‌ترین اجزای طراحی داخلی در ایران از دیرباز در تزئین کف خانه‌های ایرانی کاربرد داشته است که برخی اوقات نیز به عنوان تابلویی زیبا و دیوارکوب یا حتی عامل جداکننده بین 2 فضا مورد استفاده قرار می‌گرفت. هنرهای دستی همچون انواع گلیم، جاجیم و منسوجات قلمکار نیز نقش عمده‌ای در تزئین خانه‌های سنتی داشته است. همچنین درها، پنجره‌های کنده‌کاری و منبت‌کاری شده نیز فضایی متفاوت از بازی نور و رنگ پدید می‌آوردند که زیبایی دوچندانی به فضای خانه‌های سنتی می‌بخشید.

هرچند که هنوز در تزئین فضای داخلی خانه‌ها، تمایل به اشکال سنتی در ذهن خیلی‌ها همچنان زنده و پایدار است؛ اما اساسا آنچه در طراحی داخلی مدرن دیده می‌شود، با نوع سنتی آن متفاوت است. نژادهاشمی علت این تفاوت‌ها را تغییر در نوع و سبک زندگی در گذر از حالت خانه‌های سنتی ایرانی حیاط‌دار به آپارتمان‌نشینی به همراه تغییرات فرهنگی می‌داند. او معتقد است ذائقه به وجود آمده از تولید انبوه منجر به ایجاد الگوی نوینی در طراحی داخلی برای زندگی امروز شده است و بنابراین طراحی آپارتمان‌های امروزی برخلاف خانه‌های سنتی که در ترکیب عالی با فضای سبز یعنی همان حیاط مرکزی و گودال باغچه همراه با استفاده کافی از نور طبیعی بوده‌اند، متفاوت می‌شود.

نژادهاشمی می‌گوید: متاسفانه با گسترش زندگی آپارتمان‌نشینی، رابطه انسان با طبیعت به میزان زیادی قطع شده، به همین دلیل استفاده از گل و گیاهان سبز آپارتمانی به عنوان جزئی از تزئین داخلی در اکثر آپارتمان‌ها رایج شده است. در این میان برخی عناصر نظیر آکواریوم نیز به جزئی از دکوراسیون داخلی منازل تبدیل شده است که اگر با رعایت اصول و مکانیزم‌های صحیح به اجرا درآید، می‌تواند به زیبایی معماری داخلی کمک شایانی کند و به نوعی یاد و خاطره حوض‌های قدیم و آب‌نما‌ها را در حیاط‌های ایرانی سنتی زنده کند.

فضای داخلی خانه می‌تواند غذایی برای روح خسته آدم‌هایی باشد که در گریز از خیابان‌های شلوغ و عصر ماشینی، در جستجوی محلی امن و مملو از آرامش‌ هستند. بنابراین فضای داخلی زیبا در روزگار آپارتمان‌نشینی، برای فرار از خستگی‌های روحی و یکنواختی‌ها بسیار مفید است.

این معمار و طراح داخلی می‌گوید: وجود دکوراسیون خوب، زیبا و آرامش‌بخش نیاز مبرم هر فضاست؛ اما متاسفانه واقعیت این است که در کشور ما، طراحی داخلی اغلب به عنوان تخصصی لوکس و تزئینی و حتی زاید قلمداد می‌شود؛ در حالی که امروزه مقوله طراحی داخلی (دیزاین) با استفاده از اصول علمی و مهندسی علاوه بر بهبود وضعیت بصری و ظاهری موجب استفاده بهینه از فضا، سطح و سازگاری کامل با کاربری مورد نظر بنا می‌شود.

به اعتقاد او، یک طراحی داخلی صحیح می‌تواند موجب افزایش بازده کاری، زیباشناسی و به طور کلی بهتر کردن روش زندگی شود. میزان امنیت، صمیمیت، شور و هیجان زندگی و آرامش موجود در یک فضا را با راهکار‌های متنوع طراحی داخلی می‌توان قوت بخشید.

او می‌افزاید: معماری داخلی مدرن و توجه به تزئینات پس از چند دهه سکوت و فراموشی، جانی تازه یافته است و سعی دارد تا با الهام از معماری گذشته ایرانی و تلفیق با الگوها و نیازهای امروز، سبکی نو بیافریند.

استفاده از رنگ‌ها همواره در آرایش فضای درونی خانه‌ها، چه در معماری سنتی و چه مدرن، کاربرد گسترده‌ای داشته است. رنگ‌ها احساس آدمی را تحت تاثیر قرار می‌دهد، انگار که جادو می‌کنند؛ کسالت‌ها و یکنواختی‌های فضا را از بین می‌برند و نشاط و شادی را جایگزین می‌کنند.

نژادهاشمی می‌گوید: در معماری سنتی ایران، از رنگ‌ها استفاده دقیق و ظریفی شده است. رنگ کاشی‌های ایرانی که در آرایش فضا به کار می‌رفت، اکثرا فیروزه‌ای و لاجوردی بوده است و رنگ‌های سفید و سبز نیز در درجه دوم قرار می‌گرفتند؛ اما امروز یکی از مسائلی که موجب شده تا دکوراسیون داخلی مدرن این‌گونه مورد توجه قرار گیرد، ترکیبات رنگی مدرن و متعدد است. طیف وسیعی از رنگ‌های سرد و گرم بسته به نوع کاربری و شرایط اقلیمی در تزئین خانه‌های امروزی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

او می‌افزاید: در انتخاب رنگ در طراحی داخلی مدرن باید به خصلت‌های روانی افراد توجه کرد.

همچنین کاربرد رنگ‌ها در تزئین فضای داخلی خانه‌ها از فضایی به فضای دیگر متفاوت است و با توجه به کاربری آن فضا، طیف رنگی خاص خود را دارد. به عنوان مثال در آرایش فضایی مانند اتاق نشیمن که پس از کار پراسترس روزانه و رفع خستگی روحی استفاده می‌شود، نباید از رنگ‌های محرک استفاده کرد. رنگ‌ها در طراحی داخلی مدرن باید شاد، درخشان و زنده باشند. ترکیب رنگ‌هایی مانند خاکستری روشن، زرد و بنفش ملایم می‌تواند مجموعه‌ای از رنگ‌های خنثی و غیرمحرک در ترکیب مدرن بیافرینند.

نژادهاشمی معتقد است که در طراحی داخلی مدرن به آسایش فیزیولوژیک فرد استفاده‌کننده توجه بسیار می‌شود. اهداف عالی و خیالی دنبال نمی‌شود و فرم‌ها و حجم‌ها، جسورانه ساختار خود را به نمایش می‌گذارند.

معماری مدرن برخلاف معماری سنتی که دارای نمادهای خاطره‌انگیز و قابل شناخت در ذهن هستند، دارای نمادهایی از اندیشه جدید‌ هستند که کشف آنها اندکی دشوار می‌نماید.

این معمار و طراح داخلی می‌گوید: برای آن که یک دکوراسیون خوب و فضایی زیبا داشته باشیم، بایستی سعی شود آنچه را که زیباست، در جای درست و مناسب خود و متناسب با نیازهای امروز به کار بست.

می‌توان هنرهای قدیمی را با خلاقیت امروزی به کار برد تا هم تقلید صرف و نابه‌جا از گذشته نباشد و هم ابتکاری ارزشمند و متناسب با نیازهای زندگی امروز در خلق یک زندگی رویایی باشد.

مهسا خدابخشی 
جام جم