خوشه‌های خشک بر نخل‌های کرمان

چرا خوشه‌های خرما بر درختان خشک شدند؟

نخلستان‌های شرق استان کرمان در بم، فهرج و ریگان در طول سال بیش از 150 تا 160 هزار تن خرما تولید می‌کنند اما طی سال‌های اخیر تولید این محصول در استان کرمان با مشکلات متعددی از جمله خشکیدگی خوشه خرما روبه‌رو شده است که به‌رغم وعده‌های مسوولان در استان کرمان درخصوص رفع مشکلات نخلداران و جبران خسارات آنها نه‌تنها تاکنون اقدامی در جهت جبران خسارات محصول سال جاری نشده است بلکه متاسفانه حجم قابل توجهی از محصول سال‌های گذشته نیز همچنان به دلیل مدیریت نادرست در فروش محصول، در سردخانه‌های این شهرستان‌ها باقی‌مانده است. خشکیدگی خوشه خرما به عنوان یک پدیده فیزیولوژیک چند سالی است که محصول نخل‌های کرمان را تحت‌تاثیر شدید قرار داده و اقتصاد تک‌محصولی شرق کرمان را مختل کرده است.

متاسفانه با شروع فصل تابستان و گرمای بیش از 50 درجه ای هوا در سال جاری این پدیده شدت گرفت و در شهرستان‌های فهرج و ریگان بیش از 70 درصد محصول کشاورزان را روی شاخه نخل‌ها و تنها چند روز مانده به فصل برداشت خشکاند. این در حالی است که به دلیل خشکسالی‌های پیاپی در کرمان بخصوص در شهرستان‌های حاشیه کویر و گرمسیر طی سال‌های گذشته بسیاری از محصولات کشاورزی تحت تاثیر گرما و کمبود آب، جای خود را به محصول مقاوم‌تر یعنی خرما داده بودند اما شدت گرمای هوا به حدی افزایش یافت که عملا خرما که مقاوم‌ترین گونه گیاهی در مقام افزایش دماست نیز تاب نیاورده و رو به نابودی گذاشته است.

در کنار آسیب جدی و نگران کننده به اقتصاد تک محصولی کشاورزی مردم منطقه، افت شدید قیمت خرما، فروش نرفتن آن و باقیماندن بخش قابل توجهی از محصول درجه یک و دو سال گذشته در سردخانه‌ها ، مساله واسطه هاو عدم پوشش مناسب بیمه نیزبر مشکلات کشاورزان افزود ه است و به‌رغم وعده های مکرری که در خصوص رفع مشکلات باغداران بمی و سایر شهرستان‌ها داده شد، پس از گذشت چند ماه، کشاورزان همچنان با مشکلات متعدد دست و پنجه نرم می کنند.

عدم پوشش بیمه نخلستان ها طی سال جاری از یکسو، ناشی از افزایش نرخ بیمه در سال جاری و از سوی دیگر پرداخت نشدن مناسب غرامت خسارات سال گذشته به باغداران است واین وضعیت، باعث شده امروز دست کشاورزان کوتاه و خرمایی نیز بر نخل‌ها باقی نماند.

به گزارش خبرگزاری مهر محمد گلومکی یکی از کشاورزان بم در ارتباط با وضعیت اسفبار کنونی نخلکاران می‌گوید: قسمت قابل توجهی از باغ‌های خرما در بم خسارت دیده و این درحالی است که باغ‌های بم در مقابل باغ‌های فهرج و ریگان کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

با گذشت چندین روز از آغاز خشکیدگی خوشه‌های خرما امروز کمتر باغی در سطح بم را می بینید که در وسعت بالا دچار خسارت نشده باشد به گونه‌ای که بسیاری از کشاورزان برای برداشت محصول اقدامی نکرده‌اند.

وی افزود: بسیاری از کشاورزان نمی دانند پس از این که ثمره یک سال زحمت و هزینه سنگین آنان از بین رفته است برای گذران زندگی خود چه باید انجام دهند.

در روزهای اول بسیاری از مسوولان ابراز نگرانی و چندین هیات نیز از باغ‌های صدمه دیده بازدید کردند، اما در نهایت پس از گذشت مدت زمانی کوتاه کشاورزان مانده‌اند و وعده‌هایی که محقق نشده است، حتی برخی کارشناسان می‌گویند، باید الگوی کشت را در شرق کرمان به دلیل افزایش دمای هوا عوض کنیم.

مجید یزدانی، یکی دیگر از کشاورزان نخل‌کار فهرجی می‌گوید: کشاورزان نگران وضعیت زندگی خود هستند و با وجود این که هزینه های تولید خرما در سال گذشته افزایش یافت و کشاورزان هزینه‌های زیادی را انجام دادند، اما در نهایت تمام سرمایه‌گذاری آنها هدر رفته است. اکنون 70درصد محصول نخلستان‌های فهرج به عنوان اقتصاد تک محصولی منطقه از بین رفته و در بهترین شرایط ممکن تنها 30 درصد از محصول باقی‌مانده است، اما بسیاری از نخلستان‌ها تا 100 درصد هم آسیب دیده‌اند .به علاوه محصول خشکیده روی نخل‌ها نیز دیگر هیچ کارایی ندارد و تنها می توان برای خوراک دام از آن استفاده کرد.

حسین احمدی، نماینده نخلداران در شورای مرکزی کشاورزی بم نیزمعتقد است: خشکیدگی خوشه خرما در سال جاری بیش از سال گذشته است؛ این در حالی است که به دلیل افزایش نرخ بیمه و عملکرد بیمه در سال گذشته، کمتر کسی اقدام به بیمه نخل‌ها کرده است. به علاوه به دلیل تداوم خشکسالی و گرمای بیش از 50 درجه هوا که در سال جاری طولانی‌تر هم شده بود درصد خسارت باغ‌ها افزایش یافته است. وی گفت: مسوولان باید با کمک دستگاه‌های مربوطه نسبت به حذف واسطه‌ها و عرضه مستقیم محصول به بازار اقدام کنند.

نماینده نخلداران افزود:با توجه به این‌که بخش قابل توجهی از باغ‌ها بیمه نیستند از مسوولان استان می‌خواهیم از محل تسهیلات ستاد حوادث غیرمترقبه به کشاورزان کمک کنند.

محمد پورخاتون، رئیس جهاد کشاورزی شهرستان کرمان نیز در خصوص عارضه خشکیدگی خوشه خرما می‌گوید: این عارضه یک بیماری نیست که با کود یا سم برطرف شود بلکه یک عارضه فیزیولوژیک است که به دلیل گرمای شدید هوا روی داده است.

با این وجود راه‌هایی برای کاهش خسارت از جمله احداث بادشکن در اطراف نخلستان‌ها، کشت یونجه در نخلستان‌ها، استفاده از روکش حصیری روی خوشه‌های خرما و مدیریت آبیاری به کشاورزان توصیه شده است.

البته یکی از راه‌های بهبود وضعیت نخلداران، حذف گونه‌های غیرمقاوم و فرسوده و جایگزینی با گونه‌های جدید و مقاوم است. کما این‌که تاکنون 1500 هکتار نخل در کرمان حذف شده‌اند.