مناطق حفاظت شده عرصه ساخت‌وسازهای غیرمجاز

امید روشن، مدیرکل محیط زیست استان مازندران دراین‌باره به فارس می‌گوید: در استان مازندران در بیشتر مناطق حفاظت شده شاهد تصرفات غیرقانونی هستیم که متاسفانه به دلیل کمبود نیروی محیط بان و در اختیار نداشتن امکانات کافی نمی‌توانیم به طور دائم مناطق تحت مدیریت را کنترل کنیم.وی می‌افزاید: وقتی متوجه تصرفات غیرقانونی می‌شویم که خیلی دیر شده و افراد در مناطق به صورت غیرقانونی مستقر شده‌اند.

مدیرکل محیط زیست استان مازندران می‌گوید: کشمکش بین سازمان حفاظت محیط زیست و افراد حقوقی و حقیقی در زمینه تصرفات غیرقانونی به جنگ و برخورد فرسایشی تبدیل شده است که نیاز به تدبیر ویژه‌ای دارد.

مشکل کمبود نیروی محیط‌بان مساله‌ای نیست که بتازگی مطرح شده باشد؛ هر بار که مسوولان سازمان حفاظت محیط زیست در برابر شکایات دوستداران محیط زیست نسبت به تاخت‌وتازهای صورت گرفته در مناطق حفاظت شده یا پارک‌های ملی مواجه می‌شوند دم از مشکل کمبود نیروی انسانی می‌زنند.

محمدباقر صدوق، معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست نیز در این زمینه تاکید می‌‌کند: بسیاری از زیستگاه‌های ما دستخوش تغییر شده و جمعیت حیات وحش در حال کاهش است؛ ضمن این‌که برای هر 13 هزار هکتار تنها یک محیط‌بان برای حفاظت از مناطق و حیات وحش وجود دارد.

کامران زلفی‌نژاد، مدیرکل محیط زیست استان گیلان نیز اعتقاد دارد: یکی از مشکلات اساسی محیط زیست استان گیلان تصرفات غیرقانونی است و در این زمینه واحد حقوقی محیط زیست گروه ویژه‌ای را تدارک دیده و با نیروی انتظامی در رابطه با برخورد با این مساله همکاری‌هایی داشته‌اند.

وی با اشاره به این‌که پرونده‌های زیادی در این خصوص وجود دارد، می‌گوید: در منطقه صومعه‌سرا، لوندویل و امیرکلایه پرونده‌های مختلفی درباره تصرفات غیرقانونی وجود دارد و محیط زیست آنها را پیگیری می‌کند.

خسروی، کارشناس حقوقی معتقد است برای پایان دادن به تصرفات غیرقانونی در مناطق حفاظت شده تنها راه چاره برخورد قانونی است.

وی می‌گوید: برخی سازمان‌های نظامی و غیرنظامی برای انجام مانور نظامی یا طرح‌های عمرانی خودسرانه وارد مناطق حفاظت شده می‌شوند.

این کارشناس بخش حقوقی در این زمینه تاکید می‌کند: همه موظف هستند قبل از هرگونه اقدامی از سازمان حفاظت محیط زیست مجوز لازم را برای ورود به این مناطق بگیرند.

خسروی با بیان این‌که سازمان حفاظت محیط زیست تنها برای ورود به مناطق غیرحساس باید مجوز صادر کند، تصریح می‌کند: اجازه حضور در مناطق غیرحساس نیز برای مدت کوتاهی صادر می‌شود و دستگاه‌ درخواست‌کننده پس از پایان مهلت مورد نظر، باید اراضی را با همان حالت اولیه باید به سازمان حفاظت محیط زیست بازگرداند.

خسروی با استناد به قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست می‌گوید: واگذاری زمین‌های حفاظت شده ممنوع است و نباید به هیچ وجه این اقدام صورت گیرد.

وی در پاسخ به این پرسش که چرا محیط زیست نمی‌تواند از ورود غیرمجاز برخی دستگاه‌ها به مناطق حفاظت شده جلوگیری کند، می‌گوید: با توجه به این‌که سازمان حفاظت محیط زیست، بخشی از دولت است در صورتی که سازمانی دولتی تخلفی انجام دهد و ورود غیرمجاز به مناطق داشته باشد، صرفا به دلیل این‌که نباید اعضای هیات دولت در برابر یکدیگر قرار گیرند، برخورد قانونی انجام نمی‌شود.

خسروی در این زمینه به باندهای زمین‌خواری اشاره می‌کند و می‌گوید: برخی از افراد به هر نحوی که شده زمین‌های باارزش را تصاحب کرده و با قیمت‌های گزاف دوباره می‌فروشند.

این کارشناس بخش حقوقی می‌گوید: شورای عالی حفظ حقوق بیت‌المال در این زمینه کمک‌های زیادی انجام داده و زمین‌های زیادی را از چپاول رهانیده و به سازمان برگردانده است.در ریشه‌یابی‌هایی که در زمینه تصرفات غیرقانونی در مناطق حفاظت شده صورت گرفته است، اختلاف سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان جنگل‌ها در زمینه مدیریت این اراضی بیش از هر چیز دیگری نمود پیدا می‌کند؛ هر چند که در این میان هر کدام قصد دارند قصور و کوتاهی را به گردن دیگری بیندازند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست نیز به منظور پایان دادن به موازی‌کاری‌های سازمان‌های محیط زیست و مراتع و جنگل‌ها دست به قلم شده و نامه‌ای به رئیس‌جمهور درباره واگذاری بخشی از وظایف سازمان‌ مراتع و جنگل‌ها نوشته است.

محمدی‌زاده دراین‌باره می‌گوید: مالکیت اراضی در مناطق حفاظت شده به عهده سازمان جنگل‌هاست و در ارتباط با تعرضاتی که به این اماکن صورت می‌گیرد، محاکم ادعاهای محیط زیست را مورد توجه قرار نمی‌دهند و می‌گویند مالک باید شکایت کند تا تحت رسیدگی قرار گیرد.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست بیان کرد: با توجه به این‌که مالکیت اراضی در منطقه حفاظت شده به عهده سازمان جنگل‌هاست نامه‌ای نوشته‌‌ایم تا دولت تصمیم‌ بگیرد کل اختیارات مربوط به مناطق حفاظت شده را به سازمان حفاظت محیط زیست واگذار کند تا صرفا سازمان حفاظت محیط زیست از نظر طرح دعوی در محاکم، کاربری‌ها و طرح‌های توسعه‌ای و سایر مسائل اظهار نظر کند.

به گفته محمدی‌زاده، نظر رئیس‌جمهور پیرامون این مساله مثبت است و کمیسیون کشاورزی نیز با طرح سازمان حفاظت محیط زیست در این رابطه موافقت کرده است.

امید است نظر مثبت رئیس‌جمهور درباره واگذاری بخشی از وظایف به سازمان حفاظت محیط زیست فصل‌الخطاب این کشمکش باشد تا بیش از این مناطق حفاظت شده و پارک‌های ملی هزینه و تاوان سنگین اختلاف نظرها و نامشخص بودن مرزها و حریم‌ها را نپردازند و این توفان سرکش در اراضی حفاظت شده هر چه زودتر فروکش کند.