حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
ابهام در سرنوشت کتابهای رفع توقیفی
حدود 50 روز پیش بود که بهمن دری، معاون جدید امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از رفع توقیف 285 کتاب خبر داد که به گفته او برخی از آنها مدت زمان 2 سال در اداره کتاب وزارت ارشاد در بلاتکلیفی به سر میبردهاند.این کتابها طبق اعلام معاونت فرهنگی وزارت ارشاد در زمینه شعر، رمان، داستان کوتاه، تاریخ و علوم انسانی بودهاند.
اگرچه روابط عمومی معاونت امور فرهنگی وزارت ارشاد وعده داده بود که جزئیات و نام این کتابها را منتشر میکند، اما تا به امروز این اتفاق رخ نداده است.
همین مساله باعث شده است تا پس از گذشت بیش از 50 روز از وعده رفع بلاتکلیفی 285 عنوان کتاب هم رئیس اتحادیه ناشران و هم تعدادی از مدیران انتشاراتی کشور در گفتگو با «جامجم» در مورد رفع بلاتکلیفی کتابهایشان اظهار بیاطلاعی کنند و برخی از آن به عنوان «شوخی سال» نام ببرند.
البته در همان روزهای انتشار این خبر حاشیههای فراوانی به وجود آمد و از زوایای مختلف به آن نگریسته شد عدهای آن را کذب و برخی دیگر آن را صرفا دارای جنبههای تبلیغاتی برای یک مدیر جدید دانستند.
مصاحبه نکردن بهمن دری و محمد اللهیاری فومنی ـ رئیس فعلی اداره کتاب ـ هم باعث شد تا به ابهامات این ماجرا افزوده شود.
به عنوان مثال در همان روزگار محمدعلی رمضانیفرانی مدیرکل اسبق اداره کتاب وزارت ارشاد که به نوعی حجم بیشتر آثار بلاتکلیف مانده به زمان مدیریت او بازمیگشت از اساس چیزی به نام «توقیف کتاب» را رد کرده و گفته بود: «در زمان مدیریت من اساسا واژهای با نام توقیف وجود نداشت و آنچه در اداره کتاب پیش از انتشار یک اثر رخ میداد روال عادی بررسی یک کتاب بود که نهایتا حدود یک تا 2 ماه زمان میبرد.»
او درباره بلاتکلیفی کتابها هم چنین اعلام نظر کرده بود که «اگر کتابی در نهایت به هر دلیل دارای مشکل بود، به ناشر و نویسنده آن اصلاحیات اعلام میشد و پس از آن در صورت عدم توافق شاید مراحل فرجامخواهی آنها احتیاج به یک بازه زمانی داشت.»
هیاهوی رسانهای
اما محسن پرویز معاون سابق امور فرهنگی وزارت ارشاد که با خروجش از این وزارتخانه به یکباره در آماج هجمههای این خبر قرار گرفته بود، با حضور در یک برنامه رادیویی در رسانه ملی، گفت: «من از شنیدن این خبر شگفتزده شدهام، چون اگر چنین موضوعی صحت داشت، بازرسی وزارتخانه و نیز سازمان بازرسی کل کشور و نیز اطلاعاتی که ناشران بعضا به من منتقل میکردند، این موضوع را به گوش من میرساند.»
پرویز البته زیرکانه و غیرمستقیم به کاربرد تبلیغی این خبر در آن روزگار اشاره کرده و گفته بود: «وقتی با چنین ادعایی روبهرو میشویم، دو گزاره، صحت یا غلط آن پیش روی ماست. اگر این خبر غلط باشد که برد اعلام آن صرفا تبلیغی بوده و من بارها در دوران مدیریت خودم اعلام کرده بودم که از کارکرد تبلیغی در حوزه فرهنگ ابا دارم، اما اگر این خبر صحت داشته باشد باید در کنار آن اسامیکتابهای توقیفی نیز عنوان میشد.»
بیاطلاعی ناشران
این نکته پایانی سخنان پرویز درواقع درخواستی است که امروز اکثر ناشران و نویسندگان و جامعه اهل قلم از بهمن دری دارند، یعنی اعلام جزئیات و اسامی کتابهایی که از بلاتکلیفی خارج شدهاند.
ناشرانی همچون ثالث، مروارید، مرکز، نیلوفر، چشمه، هزاره، ققنوس و... که هریک کتابهایی را در صف طولانی دریافت مجوز دارند، در گفتگو با «جامجم» ضمن اظهار بیاطلاعی از رفع بلاتکلیفی آثارشان گفتند که همچنان آثاری را در نوبت انتظار طولانی برای دریافت مجوز دارند.
البته برخی ناشران فعال حوزه فرهنگ، ادبیات و اندیشه مانند بوستان کتاب، فصل پنجم، صریر، نیستان و... هم وجود دارند که مدیران آنها در گفتگو با «جامجم» به طور کل مشکلی در زمینه انتشار کتاب و روند صدور مجوز یا به اصطلاح نظارت پیش از چاپ نداشتند و معتقد بودند که در این رابطه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی عملکرد خوبی داشته است.
امید به آینده
البته در میان ناشرانی که کتابهاشان در وضعیت بلاتکلیفی قرار دارد، نشری مثل چشمه که مدیرش ریاست اتحادیه ناشران را هم برعهده دارد، معتقد است که باید به بهمن دری فرصت بیشتری داد تا ایدههای خودش را اجرایی کند.
حسن کیائیان ضمن تاکید بر انتشار جزئیات کتابهای رفع توقیف شده معتقد است که بهمن دری رویکرد مثبتی دارد و میتواند بسیاری از مشکلات حوزه نشر را حل و فصل کند.
سینا علیمحمدی / گروه فرهنگ و هنر
گفت و گو
