«فراموشی» روایتگر آداب و رسوم کهن ایران

بعد از تماس با عوامل و شنیدن خلاصه داستان مجموعه فراموشی که قرار است روایتگر سنن قدیمی سرزمین‌مان باشد، علاقه‌مند شدم برای تهیه گزارش عازم لوکیشن این سریال شوم. به محل لوکیشن مورد نظر می‌رسم. در باز است و من هم وارد خانه قدیمی می‌شوم. عوامل در حیاط خانه‌ای قدیمی مشغول ضبط هستند.وسط حیاط قدیمی خانه یک حوض سنگی آبی رنگ قرار دارد و اطراف آن را درختان انجیر و انار پوشانده است. عوامل برای آماده کردن صحنه مرتب در حال رفت و آمد هستند. در گوشه‌ای از حیاط نگاهم به فرزاد پیرداده، تهیه‌کننده مجموعه فراموشی می‌افتد. سراغ او می‌روم تا گفتگویی کوتاه با او داشته باشم.

او از تهیه‌کنندگان رسمی وجوان شبکه افلاک است که از سال 1378 تاکنون برنامه‌های مختلفی از جمله جنگ زنده شبانه گلبار و ارمغان، برنامه تمنا، توقف ممنوع ویژه جوان و مستند تلویزیونی رهاورد شهد شهود طلای سبز را تهیه کرده است.

مجری طرح و تهیه‌کننده این مجموعه تلویزیونی درباره داستان این پروژه می‌گوید: این مجموعه قصه مردی را روایت می‌کند که براثر سانحه‌ای همسرش را از دست می‌دهد و خودش نیز دچار فراموشی می‌شود تا این‌که ازدواج مجدد این مرد با زن همسایه با شروطی همراه می‌شود و...

وی می‌افزاید: قصه این مجموعه پاییز 1388 به قلم محمد بیرانوند از نویسندگان برجسته لرستانی مقیم تهران به رشته تحریر در آمد و اسفندماه همان سال تصویب شد.فراموشی در 13 قسمت 40 دقیقه‌ای با مضمون اجتماعی و با رگه‌های طنز در شبکه افلاک تولید و از یکی از شبکه‌های سراسری پخش خواهد شد.

این تهیه‌کننده ویژگی این سریال را پرداخت به آداب و رسوم کهن ایران توصیف می‌کند و می‌گوید: این مجموعه به رسومی می‌پردازد که در بعضی خانواده‌ها در حال فراموشی است. فراموشی روایتگر انسان‌هایی است که در کشمکش زندگی روزمره دچار افزون‌خواهی شده و ارزش‌هایی از قبیل صله‌رحم، احسان به والدین و فرهنگ اصیل را به فراموشی سپرده‌اند و در پایان متنبه شده و به اصالت خویش باز می‌گردند.

وی خاطرنشان می‌کند: عوامل فنی وهنری سریال از نیروهای مجرب و با سابقه بومی انتخاب شدند و لوکیشن‌ها نیز از مناطق بکر و طبیعت زیبای شهرستان‌های مختلف استان لرستان است. در مجموعه فراموشی، خانه‌های قدیمی با معماری سنتی به تصویر کشیده شده‌اند. تصویربرداری این مجموعه به صورت تک دوربین است.

پیرداده ادامه می‌دهد: پیش‌بینی می‌شود تصویربرداری سریال تا اواسط مرداد ماه به پایان برسد و مهرماه آماده پخش شود.

بعد از گفتگو با تهیه‌کننده این مجموعه نگاهی به اطراف می‌اندازم. واقعاً خانه‌ای که گروه در آن مستقر هستند با معماری سنتی‌اش ناخودآگاه مرا به یاد کودکی‌ام می‌اندازد که در کنار پدربزرگ و مادربزرگ در حیاط خانه‌شان روزهای گرم تابستان آب بازی می‌کردم.در افکارم غوطه‌ور بودم که چشمم به سیدمحمد طاهریان، کارگردان این سریال افتاد. او روی یک تخت کنار حیاط نشسته بود و در حالی که مشغول مطالعه فیلمنامه و آماده کردن خودش برای دکوپاژ صحنه بود، سراغش رفتم.

سیدمحمد طاهریان، کارگردان مجموعه فراموشی متولد 1352 در خرم‌آباد لرستان است. او با گذراندن دوره فیلمسازی در انجمن سینمای جوان فعالیت فیلمسازی خود را آغاز کرد. از آثار او می‌توان به مجموعه‌های تلویزیونی «برآفتو»، «یخدون پاپا» و فیلم «مترسک» اشاره کرد.

وی درباره پذیرش این اثر می‌گوید: سریال قبلی‌ام به عنوان «یخدون پاپا» خوشبختانه مورد استقبال و رضایت 85 درصدی مخاطبان استانی قرار گرفت و با وجود سختی‌ها و مشکلات زیاد سریال‌سازی در استان‌ها از جمله کمبود بودجه، متن سریال فراموشی مرا ترغیب کرد تا تجربه جدیدی کسب کنم.به نظرم متن از نظر محتوایی پیام خوب و به روزی دارد.امیدوارم تلاش و کوشش من و همکارانم بتواند رضایت مردم استان را فراهم کند.

طاهریان ادامه می‌دهد: بازیگران این سریال را از بین افراد حرفه‌ای و نیمه‌حرفه‌ای استان انتخاب کردم. همچنین از سیاوش لطفی یکی از آهنگسازان مطرح بومی دعوت کردم تا با حاضر شدن در محل لوکیشن‌ها بهتر با فضای کار آشنا شود. در مجموع عوامل مجموعه فراموشی، زحمت زیادی برای این اثر می‌کشند. بعد از تمام شدن گفتگو با کارگردان، متوجه حضور ناصر صفار، معاون سیمای شبکه افلاک لرستان می‌شوم که برای بازدید از کار عوامل فراموشی به لوکیشن آمده است.به همین دلیل فرصت را غنیمت می‌شمارم تا با او هم گفتگویی داشته باشم.

ناصر صفار، معاون سیمای شبکه افلاک لرستان درباره چگونگی تولید مجموعه تلویزیونی فراموشی می‌گوید: پرداخت به ویژگی‌های بومی و محلی، آداب و رسوم و سنن استان‌های مختلف در برنامه‌های نمایشی می‌تواند بر آداب و رسوم، لباس و گویش و ذائقه مخاطبان استانی تاثیرگذار باشد.نشان دادن فضای بومی، آداب و رسوم کهن و موسیقی محلی از عوامل اصلی افزایش میزان بیننده، رضایت و اعتماد مخاطبان شبکه‌های استانی است.

وی می‌افزاید: براساس همین دیدگاه بعد از تجربه موفق قبلی شبکه افلاک در تولید اثری با عنوان «یخدون پاپا» با مخاطب 85 درصدی تصمیم گرفتیم سریال فراموشی را به یکی از نویسندگان بومی، خوش ذوق، اهل فن و لرستانی به نام علی بیرانوند که از همکاران داوود میرباقری در سریال معصومیت از دست رفته بود بسپاریم.گر چه او مدتی است به تهران مهاجرت کرده، اما هنوز از هر فرصتی برای ادای دین به هموطنانش استفاده می‌کند که جای قدردانی دارد.

معاون سیمای شبکه افلاک می‌گوید: پس از مطرح شدن فیلمنامه در شورای طرح و برنامه، نظرات اصلاحی برای بازنویسی مطرح شد که خوشبختانه بازنویسی نهایی شکل گرفت. معتقدم تولید یک اثر بومی به عوامل فنی و هنری بومی نیاز دارد تا پرداخت بهتری صورت گیرد. متناسب با موضوع فیلمنامه، هنرمندان با تجربه استان انتخاب شدند. گرچه مساله مالی، عمده‌ترین مشکل در روند اجرایی کار تولیدی است ولی خوشبختانه با حمایت و پشتیبانی اداره کل سیمای استان‌ها این سد نیز برطرف شد تا با همکاری عوامل و فراهم شدن تجهیزات، 20 اردیبهشت امسال با حضور مدیرکل مرکز لرستان و جمعی از مسوولان، سریال فراموشی کلید زده شود.

صفار ادامه می‌دهد: 75 درصد این کار ضبط شده است. گرچه برآورد مالی کم این‌گونه برنامه‌های تولیدی، کفاف نیازهای مادی این هنرمندان را نمی‌دهد، اما رضایت، تشویق و لبخند مردم، تنها دلخوشی دست‌اندرکاران این مجموعه خواهد بود.

وی با اشاره به محتوای مجموعه فراموشی می‌گوید: می‌دانیم که احترام به پدران، مادران و بزرگان هر خانواده از ارزش‌ها و تاکیدات دین مبین اسلام است و ترک والدین و تنها گذاشتن آنها گناهی نابخشودنی است که جبران آن سخت و سنگین خواهد بود و فرزندان می‌دانند که فردا آنها نیز صاحب زن و فرزند خواهند شد و انتظاری که از فرزندانشان در ایام پیری دارند، پدران آنها نیز امروز از آنها دارند.چنین مصادیقی در آموزه‌های دینی و آیات و روایات به وفور دیده می‌شود تا جایی که کسی حق اف گفتن به والدین را ندارد.

معاون سیمای شبکه افلاک یادآور می‌شود: قصه ما داستان پدری است که همسرش را از دست داده و فرزندانش وی را به فراموشی سپرده‌اند.او در خانه‌ای قدیمی که یادگار روزگار جوانی‌اش است با خاطره‌های تلخ و شیرین با تنها همدمش یعنی مش نعمت که پیشخدمتی او را به عهده دارد، زندگی می‌کند.پس از مدت‌ها تنهایی، مساله ارث و میراث فرزندان را به حیاط قدیمی می‌کشاند، اما پدر تمامی اموالش را به پول نقد تبدیل کرده و در جایی از خانه مخفی کرده است تا از دید فرزندانش پنهان بماند.تا این‌که در حادثه‌ای او دچار فراموشی می‌شود و مراقبت و معالجه پدر و دلسوزی‌های فرزندان تنها به خاطر یادآوری حافظه پدر برای مشخص شدن محل اختفای پول‌هاست.

صفار می‌گوید: قصه فراموشی با بهره‌گیری از چاشنی طنز کشش لازم را برای مخاطب دارد. شخصیت‌ها بخوبی ترسیم شده است و بافت و فضای قدیمی و سنتی شهر خرم‌آباد به کمک قصه می‌آید. همچنین نمی‌توان از کارگردانی خوب سید محمد طاهری که در کارهای قبلی‌اش موفق بوده، گذشت. او تجربه لازم را دارد. تصویربردار این اثر سعید رشنوییان است که همیشه کارهای متفاوتی انجام داده است. با هنرنمایی بازیگران مطرح استانی که از سرمایه‌های اصلی هنری استان هستند و تهیه‌کنندگی فرزاد پیرداده، می‌توان امیدوار بود تا اثر خوبی تولید شود. وی ادامه می‌دهد: به نظر می‌رسد عمده‌ترین دشواری در استان‌ها بعد از تولید هر فیلم و سریال، تدوین مناسب و دقیق با ضرباهنگ مناسب است که در صورت موفقیت تمامی زحمات را به اثری دلپذیر، مطلوب و مخاطب پسند تبدیل می‌کند که ضرورت دارد نسبت به این بخش تخصصی با بهره‌گیری از استادان و اهل فن این کار انجام شود.به قول معروف کارگردانی مرحله دوم (تدوین) بهتر از کارگردانی مرحله اول اتفاق بیفتد که با صداگذاری مناسب و بهره‌گیری از موسیقی غنی‌ لری برای ایجاد فضاسازی به ماندگاری صحنه‌های سریال و تاثیر در مخاطب منجر شود.

سعید رشنوییان، صدابردار مجموعه مشغول تدارک تراولینگ برای ضبط سکانسی دیگر است.

او در مورد کار در این مجموعه می‌گوید: سبک نورپردازی و قاب‌بندی‌ را در این سریال براساس موضوع انتخاب کرده‌ام و سعی دارم تا پایان کار از نورپردازی سایه روشن استفاده کنم و این سبک را به خاطر عمق بخشی و برجسته‌سازی تصاویر انتخاب کرده‌ام. او که تصویربرداری سریال ضرب‌المثل‌ها را که ایام نوروز87 از شبکه 3 سیما پخش شد در کارنامه موفق خود دارد، چند سال است در صدا و سیمای مرکز لرستان آثار ماندگاری به ثبت رسانیده است.

رشنوییان استفاده از وسایل حرکتی از قبیل کرین، تراولینگ و فیلمرو را برای تاثیرگذاری صحنه‌ها و ایجاد تنوع توصیف می‌کند و می‌گوید: گرچه این نوع تصویربرداری روند کار را کند می‌کند، اما کیفیت تصاویر را برجسته‌تر خواهد کرد. تصویربرداری فراموشی به دلیل لوکیشن‌های متعدد و متفاوت با دشواری‌هایی روبه‌روست، اما چاره‌ای نیست و تولید بی زحمت، اصلا وجود ندارد.

در گوشه‌ای دیگر از حیاط خانه، مصطفی موسوی و سید نوری‌موسوی ـ که نقش‌های مش نعمت پیشخدمت و مالمیر پدر خانواده را بازی می‌کنند ـ در حال تمرین هستند. هر دو بازیگر قدیمی و حرفه‌ای هستند.

سید نوری‌موسوی درباره بازی در مجموعه فراموشی می‌گوید: در این سریال نقش مش نعمت را بازی می‌کنم که مضمون آن طنز اجتماعی است. فراموشی از مجموعه‌های خوب شبکه افلاک است و امیدوارم مخاطبان از دیدن این سریال لذت ببرند.

وی می‌افزاید: با مطالعه متن براساس فیزیک و نوع بازی‌ام، نقش مش نعمت را به من محول کرده‌اند. این مجموعه رگه‌های طنز هم دارد که بیشتر هم طنز موقعیت است تا اثری ماندگار شود. سریال فراموشی 48 لوکیشن متفاوت و 62 بازیگر دارد که نسبت به کارهای قبلی‌ام سنگین‌تر است. از سوی دیگر بودجه سریال فراموشی در قیاس با سریال‌های ملی در حد دستمزد چند بازیگر تهرانی است که این مورد سختی کار را برای تولید برنامه‌های داستانی دو چندان خواهد کرد.