کارآفرینی در عصر فناوری اطلاعات

روزگار فناوری اطلاعات

عصر امروز، عصر فناوری اطلاعات نامیده شده است. امروزه اطلاعات و ارتباطات دو قدرت مهم هستند که اقتصاد جهان بر آنها تکیه دارند. این دو هم خود ارزش دارند و هم ارزش به وجود می‌آورند. فردی که از بازارهای مختلف و قیمت اجناس در آن یا از گذشته و آینده بازار باخبر باشد، تصمیمات بهتری را برای رسیدن به سود بیشتر می‌تواند بگیرد. اطلاعات علاوه بر ارزش ذاتی، جنبه دیگری دارد که به دانش منتهی می‌شود و در تصمیم‌گیری و انجام بهتر آن اثر می‌گذارد. ارتباطات نیز مانند اطلاعات ارزشمند بوده و ارزش افزوده‌ای متناسب با اندازه و نوع ارتباطات نصیب افراد می‌کند.

تقریبا 2 دهه است که اصطلاح فناوری اطلاعات به واژه اصلی در اطلاعات و ارتباطات تبدیل شده است.

در اوایل دهه 1990 بود که فناوری اطلاعات جایگزین اصطلاحات پردازش داده‌ها و سیستم‌های اطلاعات مدیریت شد که در سال‌های 1960 و 1970 بسیار رایج بودند.

امروزه معنای اصطلاح «فناوری اطلاعات» بسیار وسیع شده‌است و بسیاری از جنبه‌های محاسباتی و فناوری را دربر می‌گیرد و نسبت به قبل شناخت این اصطلاح آسان‌تر شده‌است. چتر فناوری اطلاعات تقریبا بزرگ است و بسیاری از زمینه‌ها را پوشش می‌دهد. متخصصان فناوری اطلاعات وظایف متنوعی دارند، از نصب برنامه‌های کاربردی تا طراحی شبکه‌های پیچیده رایانه‌ای و پایگاه داده‌های اطلاعاتی.

امروزه فناوری اطلاعات به عنوان یکی از فناوری‌های نوین بشری، نه تنها خود دستخوش تغییرات ژرفی شده، بلکه به سرعت در حال تاثیر‌گذاری بر الگوی زندگی، روش تحقیق، آموزش، مدیریت، تجارت، حمل و نقل، مقوله‌های ایمنی و امنیتی و دیگر زمینه‌های زندگی انسانی است.

براساس آخرین نظرسنجی انجام شده 42 درصد از جمعیت ایران خواهان شغل‌های ثابت اداری یا در چارچوب شغل‌های وظیفه‌گرایی هستند. این در حالی است که سال2000 بیش از62 درصد از جمعیت دنیا اظهار داشتند که می‌خواهند دارای شغل مستقل (فعالیت خوداشتغالی) باشند، 34 درصد از کل این جمعیت آماده پذیرش ریسک به منظور دستیابی به رضایت شغلی متکی بر فعالیت‌های فردی تاکید داشتند.

فرصت‌های شغلی متنوع و جدید، نتیجه توسعه فناوری است. با توسعه صنعت در اثر توسعه فناوری، بسیاری مشاغل جدید مرتبط با آن صنعت به وجود می‌آید. فناوری، صنعت اطلاعات و صنعت فناوری اطلاعات از گروه مشاغلی هستند که توسط تکنولوژی اطلاعات ایجاد می‌شوند. در صنعت اطلاعات، فناوری اطلاعات به کار می‌رود و در مشاغل مختلف به عنوان ابزار مورد استفاده قرار می‌گیرد. شاغلان صنعت فناوری اطلاعات مسوولیت توسعه تکنولوژی اطلاعات را بر عهده دارند.

از سوی دیگر کارآفرینان از طریق ایجاد فناوری و ارائه محصولات و خدمات جدید، قدرت انتخاب مصرف‌کنندگان را افزایش داده و با افزایش بهره‌وری، سرگرمی‌های نو، بهبود بهداشت و سلامتی، تسهیل ارتباطات و... موجب افزایش کیفیت زندگی می‌شوند. در واقع بخش اعظم صنایع جدیدی را که در نسل قبل صنعت موجود نبود، کارآفرینان ایجاد کرده‌اند که می‌توان از کامپیوترهای شخصی، تلفن‌های همراه، خرید از طریق اینترنت و سرگرمی‌های دیجیتال به عنوان نمونه‌هایی از آن ذکر کرد. بیش از 67 درصد از نوآوری‌های فناورانه و حدود 95 درصد از نوآوری‌های منجر به تحولات بنیادی را کسب و کارهای کارآفرینانه پدید آورده‌اند.

اطلاعات و دانش مانند ارتباطات از ملزومات هر فعالیت کارآفرینی است. فناوری اطلاعات و در راس آن اینترنت شرایط تازه‎ای را پدید آورده است که در آن تولیدکنندگان، تامین‎کنندگان، فروشندگان و مشتریان و تقریبا همه عوامل دست‎اندرکار یک چرخه اقتصادی قادرند در یک فضای مجازی مشترک با یکدیگر در ارتباط باشند و به تبادل اطلاعات، خدمات، محصولات و پول بپردازند.

ورود رایانه و فناوری‎های مرتبط با آن به بازار کار و تجارت و کاربرد روزافزون تعاملات اینترنتی سبب شده است که بازاری دائمی برای متخصصان فناوری اطلاعات به وجود آید. بنابراین فناوری اطلاعات به عنوان یک پدیده به نوبه خود سبب کارآفرینی در حوزه‌های مختلف شده است.

کاربردهای گوناگون اینترنت طی دهه اخیر سبب شده است تا این امکان ارتباطی فرضیه‌ای را که در گذشته با شک‌و‌تردید تحت عنوان دهکده جهانی مطرح می‌شد، امروز برای ساکنان زمین به واقعیتی ملموس تبدیل شود. امکانات منحصر به فرد اینترنت سبب پیدایش شکل جدیدی از تجارت شد که امروزه به نام تجارت الکترونیک شناخته شده است. انجام تعاملات تجاری به صورت پیوسته (online) و سهولت در پرداخت و دریافت وجوه سبب ایجاد تحولی شگرف در شکل و ماهیت تجارت گردیده است.

همه این امکانات و توانمندی‌ها به دست کسانی به وجود آمده‌اند که فکری خلاق و ذهنی با استعداد داشته‌اند. اینان کارآفرینان عصر جدید هستند؛ چرا که نه تنها سبب خوداشتغالی و اشتغال‌زایی برای مجموعه‌های انسانی وابسته به خودشان شده‌اند، بلکه میلیون‌ها فرصت شغلی را نیز تنها با اتصال به اینترنت برای میلیون‌ها نفر از ساکنان این کره خاکی فراهم ساخته‌اند. بنا بر این از یک سو با فناوری اطلاعات به‌عنوان بستر اشتغالزای جهانی روبه‌رو هستیم و از سوی دیگر با کارآفرینانی مواجه می‌شویم که هر روز فرصت‌های جدیدی را برای جویندگان شغل و کار در فضای مجازی ایجاد می‌نمایند. این کارآفرینان طیف وسیعی را از ارائه‌کنندگان خدمات و محصولات در اینترنت تا برنامه‌نویسان و متخصصان فناوری اطلاعات دربرمی‌گیرند.

اینترنت شبکه‌ای مجازی است که تا حد زیادی مستقل از محل می‌باشد. این شبکه بازاری بدون مرز است که می‌توان به راحتی در آن تجارت نمود. برای این منظور می‌باید افراد کارآفرین با ایده‌هایی نو، شرکت‌هایی اینترنتی را تاسیس کنند و پس از مدتی که ارزش فوق‌العاده‌ای یافتند آنها را بفروشند. شرکت‌هایی مانند آمازون، یاهو، گوگل و... در مدت کوتاهی توانسته‌اند ارزش بسیاری را کسب نمایند. آمارها نشان می‌دهد که طی 5 سال آخر قرن گذشته ارزش برخی از این شرکت‌ها بیش از 200 برابر شده است در حالی که میزان رشد سودآوری آنها کمتر از 10 برابر بوده است. گسترش روزافزون اینترنت در عرصه‌های گوناگون خدمات که بر مبنای پیدایش نیازهای جدید صورت می‌گیرد، سبب شده تا هر روز افراد بیشتری جذب این بازار کار مجازی شوند و شانس خود را در یافتن مشاغل مناسب امتحان کنند. موسسات، سازمان‌ها و نهادهای خصوصی و دولتی در همه کشورها بر آن شده‌اند تا معرفی محصولات و خدمات خود را در بستر اینترنت انجام دهند، از این رو اولین نیازی که فراروی آنها قرار می‌گیرد؛ مراجعه به افرادی است که از دانش و مهارت کافی برای انجام چنین فعالیت‌هایی برخوردار باشند. طبیعی است که امروز نمی‎توان موسسه‎ای را عاری از متخصصان فناوری اطلاعات یافت.

کارآفرینی در شیوه‌های جذب مشتریان اینترنتی، بازاریابی اینترنتی، همکاری‌ها و شبکه‌های مجازی، واقعیت مجازی، آموزش و کار از راه دور و... همه و همه گستردگی کارآفرینی در عصر اطلاعات را نشان می‌دهند.