تابستان؛ ‌فصل ‌سفرهای‌ خانوادگی

شما جزو هر کدام از گروه‌های بالا که باشید، نمی‌توانید لذت سفر را انکار کنید، تقریبا همه ما با هر خلق و خویی به سفر نیاز داریم. اگر پس از یک‌سال کار بی‌وقفه درصدد استراحت و آرامش هستید، اگر خانواده‌تان در یک‌سال گذشته رنگ سفر را ندیده‌اند و از چند متری خانه دور نشده‌اند، تابستان فرصت خوبی است تا خستگی یک‌سال را از بین ببرید و تجربه جدیدی به فرزندانتان بیاموزید.

سفر به افراد امکان می‌دهد پس از کار و فعالیت‌های مداوم، فشارهای روحی و روانی را از خود دور کنند. شمس‌الدین کهانی، ‌روان‌شناس بالینی درباره فواید سفر می‌گوید: «خستگی‌های ذهنی و جسمی و استرس‌های کاری و روزانه بتدریج ممکن است باعث از بین رفتن نشاط و شادابی افراد شود و افراد را به نوعی دچار فرسودگی روحی و جسمی کند، بنابراین در چنین شرایطی برخورداری از یک برنامه تفریحی در قالب سفر و گردش، فرصتی آزاد و فارغ از استرس‌های کاری است تا بهداشت روان خود را ارتقاء دهند.»

اما سفر برای کودکان و نوجوانان یک خانواده هم فرصتی برای داشتن یک تفریح سالم در کنار بزرگ‌ترها و دیدن صحنه‌ها و کسب تجربیاتی است که در سایر روزهای سال از آن بی‌بهره‌اند،‌ اما سفر بویژه با اعضای خانواده در فصل گرم و کشداری مانند تابستان نیاز به مقدماتی دارد که اگر رعایت نشود، سفر لذتبخشی نخواهیم داشت.

«یادم می‌آید، هر وقت با پدر و مادرم راهی سفر بودیم با 2 خواهرم آنقدر ذوق می‌کردیم که دیگر مهم نبود، کجا می‌رویم. هر کدام به یک سو می‌دویدیم و تا آنجا که می‌توانستیم اسباب‌بازی می‌بردیم، در طول سفر می‌گفتیم و می‌خندیدیم،‌ اما این لحظه‌های خوش کودکانه همیشه لابه‌لای بگومگوی پدر و مادرم گم می‌شد. خیلی وقت‌ها پدر پیشنهاد می‌داد و مادرم مخالفت می‌کرد، خیلی وقت‌ها مادرم حرفی می‌زد که پدرم از کوره در می‌رفت، بگو مگوی آنها سفر را برای من و خواهرانم زهر می‌کرد. الان که 20 سال از دوران کودکی‌ام گذشته، دوست دارم تنها مسافرت کنم، چون خاطره تلخی از بدخلقی‌های پدر و مادرم دارم.»

خیلی از ما که عاشق سفر هستیم شاید ندانیم که «گذشت» لازمه سفر است. بعضی‌ها به این ضرب‌المثل که در سفر باید آدم‌ها را شناخت، اعتقاد دارند، اما خیلی‌ها وجود افکار و عقاید متمایز را در سفر نمی‌پذیرند و سفر را با قهر و پرخاشگری به کام دیگران بویژه کودکان و نوجوانان زهر می‌کنند.

غذا را بخش جدانشدنی لذات سفر می‌دانند بخصوص اگر با بچه‌ها عازم سفر هستید، بدانید که هم خرج خورد و خوراک خانواده بالاتر است و هم به وعده‌های غذایی بیشتری نیازمندید. هومن گل‌آبی، کارشناس تغذیه با ارائه توصیه‌هایی در مورد تغذیه سفر می‌گوید: ابتدا یک سردکن یا کلمن تهیه کنید، به یخ هم نیاز دارید، از بسته‌های ژل فریزری هم می‌توانید برای خنک نگه‌داشتن غذا استفاده کنید. بعضی از مواد غذایی مثل میوه‌ها و سبزیجات، نان، پنیر و... برای نگهداری به سرمای چندانی نیاز ندارند، اما غذاهای پخته باید در سردکن‌ها حفاظت شوند. بعد از مصرف غذاهای گرم، باقیمانده آن را بسرعت سرد کنید، چون گرمای موجود در غذای گرم، باعث رشد و تکثیر سریع باکتری‌های مسمومیت‌زا می‌شود.

این کارشناس توصیه می‌کند، در سفرهای طولانی و برای جلوگیری از خستگی اعضای خانواده، هر یکی دو ساعت،‌ میان وعده مناسب میل کنید،‌ بخصوص مغزهای پسته و بادام، بیسکویت،‌ آبمیوه و میوه‌های تازه یا خشک شده بهترین تنقلات برای مسافران جوان هستند.

گل‌آبی در مورد استفاده از غذا در رستوران‌های بین راهی اکیدا توصیه می‌کند که قبل از ورود به رستوران و سفارش غذا، به وضعیت بهداشتی آنجا دقت کنید، چنانچه نسبت به عدم رعایت بهداشت شک دارید، آنجا را ترک کنید. سعی کنید قبل از مصرف غذا از کیفیت آن از طریق بینایی، بویایی، چشایی و... مطلع شوید. دقت کنید که بعضی غذاها ترکیبات ساده‌تری دارند مثل کباب‌برگ و جوجه‌کباب که نسبت به کباب کوبیده مناسب‌ترند.

«3 تا فرزند دارم، سال گذشته به اصرار خانم و بچه‌‌ها یک هفته رفتیم شمال، نزدیک به 800 هزار تومان هزینه سفرمان شد. فکر کنم امسال چنین فرصتی را نداشته باشیم، مگر وام بگیرم و 2 سال قسط بدهم تا بچه‌ها را مسافرت ببرم.»

هزینه مسافرت یکی از راه‌های شانه خالی کردن از سفر و یکی از مهم‌ترین عوامل اختلاف‌نظر و بگو مگوی والدین هنگام سفر است. برنامه‌ریزی هنگام سفر شاید به خودی خود سفر را ارزان نکند، اما از فشار هزینه‌های غیرمنتظره طی سفر می‌کاهد.

اگر قصد انجام سفر دارید، زمان آن را معلوم کنید. برای طول مدت سفر برنامه‌ریزی کنید. با به دست آوردن اطلاعات،‌ برنامه‌ای مناسب و واقعی برای هر روز از سفر خود اجرا کنید،‌ ضمن این که روزهای سفر را به صبح، بعدازظهر، عصر و شب تقسیم و برای هر قسمت برنامه‌ای طراحی کنید.

«هر وقت از سفر برمی‌گردم، توبه می‌کنم که دیگر با بچه‌ها مسافرت نروم، آنها هنگام سفر حرف‌شنوی ندارند و از دستشان عاصی می‌شوم.» خیلی از مادرها و پدرها با گفتن چنین جملاتی از همراهی بچه‌ها هنگام سفر به ستوه می‌آیند، چون حضور بچه‌ها در سنین مختلف، سفر را با تفاوت‌ها و دشواری‌‌هایی همراه می‌کند، اما باید بدانید که سفر از آن بچه‌هاست.

برای این که هم به شما و هم به کودکان خوش بگذرد پیشنهاد می‌شود از راه‌های شادی‌بخش زیادی استفاده کنید.

هیچ چیز مثل موسیقی و آواز مورد علاقه، مسیر سفر را کوتاه نمی‌کند. چند سی‌دی یا نوار مورد علاقه خود و بچه‌ها را همراه ببرید. اسباب‌بازی‌های موزیکال برای کودکان کوچک‌تر می‌تواند آنها را آرام کند. تماشای منظره همراه با بچه‌ها و آموزش چیزهایی که کودکان ندیده‌اند مثل توضیح درباره کوه،‌ جنگل، صحرا، برف، باران و... آنها و شما را سرگرم می‌کند.

توقف کوتاه برای استراحت در مسیر سفر چه برای شما و چه برای اعضای خانواده‌تان ضروری است. در مورد کودکان کوچک‌تر، هیچ‌گاه آنها را روی صندلی جلو، بدون همراه یا بدون صندلی مخصوص کودک ننشانید. اگر کودک شما جزو آن دسته کودکانی است که در صندلی مخصوص بی‌تابی می‌کند توقف‌های بین راهی را برای رفع خستگی او در نظر بگیرید.

زنان خانه‌دار به دلیل ابتلا به روزمرگی ازجمله گروه‌هایی هستند که در معرض افسردگی قرار دارند، برای فرار از این آسیب روحی، پزشکان همواره آنها را به خروج از خانه و سفر چه با خانواده و چه با دوستان توصیه می‌کنند. زنان به دلیل آن که در خانه و در فضایی بسته به ارائه خدمات در قبال همسر و فرزندان و گاهی پدر و مادرشان می‌پردازند و چون در بیشتر موارد خدمات و زحمات آنها دیده نمی‌شود، خستگی بیشتری را متحمل می‌شوند.

سیمین. ع‌روان‌شناس بالینی در مورد مزایای سفر به زنان خانه‌دار می‌گوید: بهتر است مدیریت سفر با خانواده در دست زنان باشد، معمولا آنها وسواس بیشتری برای سفر دارند و به این نکته که به همه اعضای خانواده خوش بگذرد، توجه می‌کنند. به گفته این روان‌شناس، سفر بشدت منجر به خروج زنان از حالت‌های نامتعارف روحی ـ روانی مثل بی‌حوصلگی و افسردگی می‌شود و وقتی زنان خانه‌دار شاد باشند، اثر مثبت آن بر دیگر اعضای خانواده هویدا خواهد شد.

خیلی از خانواده‌ها ترجیح می‌دهند هنگام سفر پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها یا سایر اعضای مسن خانواده را با خود همراه کنند، این امر ازجمله عادات پسندیده خانواده‌های ایرانی است که در بهبود روحیه سالمندان نیز تاثیر مثبتی دارد، اما توجه به بیماری‌ها و توان جسمی این افراد هنگام سفر ضروری است.

حتی اگر خود شما عازم سفر هستید که می‌دانید بیمارید، به برخی نکات توجه کنید، چراکه سفر همواره با استرس‌های خاص خود همراه است. نشستن‌های طولانی‌مدت، کمبود اکسیژن، پرواز در ارتفاعات، قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید یا هوای سرد و گرم و انجام فعالیت‌های فیزیکی سنگین مانند حمل چمدان‌های سنگین ازجمله فشارهایی است که می‌تواند برای مبتلایان به برخی بیماری‌ها مضر باشد. اگر از حساسیت‌های فصلی رنج می‌برید و اگر فرزندتان به حساسیتی مبتلاست، اگر یکی از اعضای خانواده ناراحتی قلبی و عروقی دارد، اگر عضوی از اعضای خانواده شما ناراحتی استخوان دارد، چنانچه فردی در بین شما ناراحتی گوارش یا خونی دارد و... توجه کنید که او را به حال خود نگذارید و یک فرد همواره حتی از دور مراقب آنها باشد.

پزشکان توصیه می‌کنند که اگر در طول سفر یکی از مسافران همراه شما به این علائم مبتلا شد، نیازمند مراقبت‌های پزشکی است: نبض نامنظم، تنگی نفس، سبکی سر، خستگی مفرط، ورم مفاصل، درد قفسه سینه، تغییر رنگ پوست، حالت تعریق و تهوع، اسهال، درد معده، دل‌پیچه و... .

سیمین. ع روان‌شناس بالینی به خانواده‌ها می‌گوید: بگومگو ممنوع و اضافه می‌کند: شما که کلی هزینه می‌کنید، بار و بنه می‌بندید، وقت صرف می‌کنید و گاهی خستگی سفر را به جان می‌خرید، چرا به خاطر یک اشکال یا اختلاف سلیقه با هم بگومگو می‌کنید و لحظات زیبای سفر را برای اعضای کوچک‌تر خانواده تلخ می‌کنید؟

وی توضیح می‌دهد: برای لذت بردن از سفر، برنامه‌ریزی داشته باشید، یک نفر مادرخرج شود و هزینه‌ها را مدیریت کند و همه هم باید تابع او باشند.

او از دیگر صفات داشتن یک سفر خوب را صبوری و خوش‌اخلاقی می‌داند و می‌گوید: سفر خوب است، اما گاهی با انتظارات ما هماهنگ نیست. ما را خسته می‌کند، شلوغی راه، پیدا نکردن اتاق مناسب، فرصت نداشتن برای دیدن برخی اماکن، گرانی بعضی تفریحگاه‌ها و... گاهی باعث دل‌آزردگی ما می‌شود، اما به جای اخم و پرخاشگری باید صبور و خوش‌اخلاق بود و از لحظات با هم بودن استفاده کرد.

او به والدین هم توصیه می‌کند: به فرزندانتان اصول سفر را بیاموزید نه خودتان و نه فرزندانتان، پا را از گلیم‌تان فراتر نگذارید، داشتن خریدهای هنگفت و هزینه‌های سنگین الزاما باعث لذت از سفر نیست و بالاخره بسیاری از گردشگران توصیه می‌کنند: اگرچه سفر با اعضای خانواده لذتبخش است اما گاهی خوب است تنها باشید یا تنها به برخی نقاط سرک بکشید. چه ایرادی دارد شما به عنوان مادر یا به عنوان پدر، تنها مرکز خرید شهر را نظاره کنید یا از جای تاریخی دیدن کنید؟ گاهی افراد در تنهایی چیزهایی می‌بینید که در با هم بودن نمی‌بینند.

کتایون مصری