تجارت الکترونیک؛ دغدغه بنیادین کشورهای توسعه نیافته

تجارت الکترونیک، برتری های بسیاری نسبت به بازرگانی دستی و سنتی دارد و همین امر سبب شده تا این نوع بازرگانی به عنوان دگرگونی بزرگ قرن مطرح شود که ویژگی نوین تجارت الکترونیک را می توان در مولفه هایی چون افزایش فروش، افزایش درآمد ، افزایش سرمایه گذاری ، افزایش سطح رفاه زندگی مردم ، ایجاد فرصتهای تجاری جدید برای صنایع و بنگاه های بازرگانی ، افزایش فرصتهای جدید شغلی و مواردی از این نوع جستجو کرد.

نیازهای تجارت الکترونیک بدون شک تجارت الکترونیک نیازمند شبکه گسترده ای از خطوط اینترنت است و در صورت نبود چنین خطوطی ، کارایی خود را به طور کامل از دست می دهد.
به همین دلیل ضروری است نگاهی هرچند کوتاه به وضعیت شبکه جهانی اینترنت در کشور داشته باشیم. یکی از مشکلاتی که هم اکنون در کشور وجود دارد ، نگرش متفاوت و متناقض در این رابطه است.
از یکسو گروهی از اندیشمندان معتقدند محتویات مطالب اینترنت با شوون و فرهنگ اسلامی کشور منافات دارد و حضور اینترنت را عاملی برای رسوخ فرهنگ مردود غرب می دانند.
از سوی دیگر گروهی دیگر از متخصصان، حضور اینترنت را امری ضروری و حیاتی برای رشد و پیشرفت کشور می دانند و غفلت از آن را به هر دلیلی غیرقابل توجیه تصور می کنند. اما این نکته را نیز نباید از یاد برد که اینترنت پیش از این که فرهنگ کشورها را هدف گرفته باشد، در پی پربار کردن آنهاست.
اینترنت ابزاری است که در برگیرنده حجم بسیار بالایی از اطلاعات صوتی و تصویری است که لازمه بهره مندی از این گونه امکانات در اختیار بودن توانمندی در خطوط مخابراتی کشور است که متاسفانه به سبب کیفیت پایین مخابراتی دسترسی به حجم بالایی از این اطلاعات بسختی مهیا شده و در پاره ای از مواقع نیز حصول به آن امری غیرممکن می نماید.
ساختار ناسالم اقتصادی کشور در نحوه بهره برداری از این شبکه بخوبی مشخص است. کشور ما از اقتصادی بیمار و فلج رنج می برد و به سبب برخورداری از منابع عظیم نفتی بی تعصب به کار و تولید شده است.
همین رابطه را نیز در مورد اینترنت می توان مشاهده کرد. همان گونه که یکی از واردکنندگان بزرگ کالا و خدمات از خارج هستیم ، به واردکننده کالاهای اطلاعاتی نیز تبدیل شده ایم.
از سویی دیگر، به سبب نبود قوانین و مقررات و نامشخص بودن احکام اجرایی ، پدیدآورندگان آثار نرم افزاری از امنیت لازم برخوردار نیستند و هر لحظه باید در انتظار به یغما رفتن آثار تولیدی خود باشند؛ آثاری که هیچ گونه درآمدی را برای صاحبان خویش به همراه نمی آورد.
به همین دلیل است که هم اکنون میل و رغبتی در میان طبقه فرهیخته کشور برای خلق دستاوردهای الکترونیکی وجود ندارد.
گسترش قارچ گونه شرکتها و خدمات دهنده های اینترنتی نیز از دیگر معضلات موجود بر سر راه توسعه، تحولی عظیم در کشور است. متاسفانه هیچ گونه نظارتی بر عملکرد این گونه شرکتها وجود ندارد.
با تاسیس یک شرکت و تبلیغات غیرواقعی و جذب مخاطبان ساده لوح تنها خواسته های خود را مطرح می کنند و شبکه را محملی برای تبلیغات تایید نشده خود قرار می دهند و بدون این که مجبور به پرداخت مالیات و یا وجهی باشند، به سودهای کلان دست می یابند.
به هر حال لازم است که نظارتی کافی و جامع بر عملکرد این گونه شرکتها به عمل آید و خدمات به معنای واقعی به مصرف کنندگان ارائه شود.
در حالی که بیش از 70 درصد استفاده کنندگان اینترنت در ایالات متحده و کانادا حضور دارند و 25 درصد بقیه در اروپا فعال هستند، تنها 5 درصد در قاره های آفریقا، اقیانوسیه و آسیا حضور دارند.
آیا این بدان معنی نیست که گرانی هزینه شبکه اینترنت ، عاملی اساسی در مورد تعداد کاربران این شبکه در نقاط مختلف جهان بوده است؛
دسترسی به شبکه اینترنت دست کم به یک رایانه شخصی و یک خط مخابراتی برای ارتباط نیاز دارد که همین حداقل ها، خود هزینه سنگینی را بر کاربران تحمیل می کند.
به همین دلیل ، برای سهولت دسترسی به شبکه باید از طریق پرداخت یارانه و نظایر آن سعی در عمومی کردن اینترنت نمود.
از دیگر معضلات اساسی پیش روی اینترنت و به دنبال آن تجارت الکترونیک، آشنا نبودن بیشتر جوامع با زبان انگلیسی است که امروزه به عنوان زبان اصلی ارتباطات شناخته می شود.
هنگامی که نمی توان مفهوم عبارات و متنها را درک کرد، چگونه می توان با آن ارتباط برقرار نمود؛ بدون شک آشنایی به زبان انگلیسی ، امروزه بیش از گذشته احساس می شود؛ هرچند که در حال حاضر، سعی و تلاش برای گسترش و عمومی کردن آن اندک است.
موضوع مهم دیگری که مطرح است ، گسترش فرهنگ استفاده از کارتهای اعتباری است. از آنجا که در حال حاضر بسیاری از اطلاعات سطح بالای اینترنت تنها به وسیله پرداخت هزینه و بهای آن امکانپذیر است و کارتهای اعتباری یکی از راههای اصلی این پرداخت است، توجه جدی به آن و عام کردن آن بسیار ضروری است.
همان گونه که اشاره شد، هزینه های بالای استفاده از اینترنت در کشور عامل مهمی در استفاده نکردن مردم است که این امر با مراجعه مکرر به سایتهای اطلاعاتی بی محتوا بیشتر نمایان می شود، که در این رابطه نیز با تشکیل کتابخانه های مجازی می توانیم این امکان را فراهم آوریم که اطلاعات عمومی و مورد نیاز جامعه در محلی امن نگهداری شود تا بدین وسیله امکان دسترسی مردم در کمترین زمان و هزینه برآورده گردد.
به هر حال در نگاهی کلی استقرار تجارت الکترونیک ، نیازمند ابزارهای متفاوتی است که به طور خلاصه می توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
1-یک سیستم بانکی روان و دقیق
2-قوانین گمرکی، مالیاتی و بانکداری الکترونیکی
3-کد تجاری محصول
4-تهیه و تدوین نظام مالی اطلاعات و نظام حقوقی اطلاع رسانی (کپی رایت)
5-امنیت اطلاعات
6-محرمانه بودن اطلاعات شخصی
7-تطبیق مقررات ملی با مقررات متحدالشکل بین المللی
8-همکاری دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی و سازمان های مختلف
9-پذیرش اسناد الکترونیکی از سوی قوه قضاییه
10-تامین صدور و به کارگیری کارت اعتباری
11-تامین خطوط ارتباطی پرسرعت و مطمئن و ایجاد بستر مخابراتی به شکل بی سیم.