چرا اروپا از قذافی حساب می‌برد؟

جملات فوق را معمر قذافی در زمان اعلام حکم جهاد علیه سوئیس به زبان آورد. در واقع این اعلام جهاد یکی از آخرین تغییر و تحولاتی است که در روابط میان سوئیس و لیبی اتفاق افتاده است. تنش میان سوئیس و لیبی زمانی شروع شد که هانیبال پسر قذافی و همسرش به اتهام بدرفتاری با 2 پیشخدمت در یکی از هتل‌های شهر ژنو در جولای 2008 دستگیر شدند.

هرچند این دو پس از سپری‌کردن دو شب در زندان با قرار وثیقه 500 هزار دلاری آزاد شدند و سوئیس را ترک کردند. لیبی نیز در واکنش به این اقدام پلیس سوئیس دست به اقدامات تلافی‌جویانه متعددی زد. این کشور 2 شهروند سوئیسی را دستگیر کرد، تمام روادید ورود اتباع سوئیسی را به لیبی لغو کرد، فعالیت‌های شرکت‌های سوئیس در خاک خود را تعطیل کرد، تعداد پروازها به سوئیس را کاهش داد و تحویل نفت به این کشور را به حالت تعلیق درآورد. هرچند یک سال بعد وزیر خارجه سوئیس با هدف رفع تنش با لیبی از این کشور دیدار به عمل آورد اما لیبی 5 میلیارد دلار از دارایی‌های خود را از بانک‌های سوئیس خارج کرد. تا پیش از آن لیبی بزرگترین شریک تجاری سوئیس در قاره آفریقا بود.

همچنین در طی یک سال صادرات سوئیس به لیبی 70‌درصد کاهش پیدا کرد. اما بااین حال خشم و ناراحتی قذافی از سوئیس فرو ننشست. وی در اجلاس گروه 8 جولای 2009 در ایتالیا از فرصت بوجود آمده استفاده کرد و در حمله لفظی به سوئیس این کشور را دولتی مافیایی خواند و به حمایت مالی از تروریسم بین‌الملل متهم ساخت. پس از آن هانس رودلف مرتز، رئیس‌جمهور سوئیس از لیبی به خاطر دستگیری دیپلمات‌های لیبیایی توسط پلیس ژنو عذرخواهی کرد. اما در مقابل قذافی در مجمع عمومی سازمان متحد در ماه سپتامبر پیشنهاد کرد کشور سوئیس تجزیه شود و سرزمین آن بین ایتالیا، فرانسه و آلمان تقسیم گردد.

سوئیس در فوریه سال گذشته ورود 188 مقام ارشد دولت لیبی ازجمله قذافی را به منطقه شنگن ممنوع کرد. یک روز پس از آن قذافی روادید ورود تمام اتباع اروپایی بجز اتباع انگلیس را به لیبی لغو و 25 فوریه نیز اعلام جهاد کرد.

البته واکنش‌ها نسبت به این موضع قذافی تا حدودی ملایم بود. رئیس هیات نمایندگی سازمان ملل متحد در ژنو اظهارات قذافی را غیرقابل قبول خواند و سخنگوی امور خارجه اتحادیه اروپا نیز این حکم را تاسف‌انگیز خواند. اما در اواخر ماه مارس میگل آنجل موراتینوس وزیر خارجه اسپانیا که به نمایندگی از اتحادیه اروپا در اجلاس سران عرب شرکت کرده بود خبر از رفع ممنوعیت ورود 188 مقام لیبیایی را اعلام و از مشکلات ایجادشده ابراز تاسف کرد.هر چند وی در مورد تبعه سوئیسی زندانی در لیبی هیچ گونه اظهار نظری نکرد.

اما پی جی کراولی، سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده اعلام حکم جهاد از سوی قذافی را به یک لطیفه تشبیه کرد. لیبی نیز بلافاصله خواستار عذرخواهی ایالات متحده شد و این کشور را به لغو قرارداد خود با شرکت‌های نفتی آمریکایی تهدید کرد.

کانال‌های تلویزیونی در کشورهای اسلامی بارها تصاویر عذرخواهی واشنگتن از لیبی را پخش کردند و از قذافی به عنوان یک قهرمان یاد کردند.ذکر این نکته نیز ضروریست که هم‌اکنون حجم تجارت میان لیبی و ایالات متحده 5‌/‌4‌میلیارد دلار است در حالی که این رقم در سال 2004 تنها 60 میلیون دلار بود.

این واقعیت که ذخایر ارزی کشور لیبی بیش از 100‌میلیارد دلار است در واقع اهرمی در اختیار قذافی است که با استفاده از آن می‌تواند نه‌تنها بر اتحادیه اروپا و ایالات متحده بلکه بر بازیگران مهم بین‌المللی ازجمله روسیه و چین نیز اعمال فشار کند. البته بسیاری از کارشناسان مسائل سیاسی صحبت‌های قذافی را چندان جدی نمی‌گیرند و معتقدند لیبی در صحنه بین‌الملل منزوی شده است.

اما در مقابل مالک چبل از کارشناسان فرانسوی و تحلیلگر مسائل جهان اسلام نسبت به برخورد تساهل‌آمیز با رفتارهای ناشایست لیبی انتقاد دارد. لیبی همچنین در یک اقدام تامل‌برانگیز دیگر در اواخر ماه مارس 2000 عضو گروه مجاهدین اسلامی از گروه‌های مرتبط با القاعده را آزاد کرد. اعضای این گروه درصدد ایجاد حکومت اسلامی در لیبی هستند. اغراق نیست اگر گفته شود از این افراد که سابقه انجام عملیات تروریستی نیز دارند می‌توان در اقدامات خرابکارانه بر ضد منافع سوئیس در داخل و خارج از خاک این کشور استفاده کرد. در واقع به خاطر سوابق قذافی است که نباید تهدیدات وی بر ضد سوئیس را نادیده گرفت.

منبع: ویکلی استاندارد / مترجم: علیرضا ثمودی