آثار تورمی هدفمند کردن یارانه‌ها

محجوب با تاکید بر دلسوزی دولت برای مردم به جنبه های تورمی هدفمند کردن یارانه ها پرداخت و ضمن اعلام مخالفت با اصل این طرح گفت: معتقدم آثار تورمی و آثار این حرکت بر مجموعه قیمتها طوری خواهد بود که خود دولت ممکن است زودتر از مردم به فغان بیاید.

میرتاج الدینی  با رد این دیدگاه و بیان اینکه دولت برای همه چیز برنامه دارد و می‌خواهد طبق قانون عمل کند می گوید، قانون هدفمند سازی یارانه ها مجموعه ای است که باید با هم اجرا شود و دولت وقتی  این کار را انجام می دهد که قبلاً حسابهای مردم باز شده باشد و حداقل دو ماه یارانه نقدی به حساب مردم واریز شده باشد. باید طوری عمل کنیم که هم قدرت خرید مردم را حفظ کنیم، هم بسته های سیاستی خودمان را آماده کنیم که جلوی تورم را بگیرم.

مشروح این گفتگو در ذیل می آید.

رادیو گفتگو: منابع خبری به نقل از رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی اعلام کردند که به زودی دولت لایحه متمم بودجه سال 89 را به مجلس ارائه می دهد.آقای میرتاج الدینی،آیا دولت لایحه متمم بودجه سال 89 را به مجلس خواهد فرستاد؟ این لایحه شامل چه مواردی خواهد بود؟

میرتاج الدینی: اینکه رئیس کمیسیون اقتصاد مجلس گفته بودند ، لایحه نبود بلکه طرح بود. طرح است دو فوریتی یا یک فوریتی که جمعی از نمایندگان در صدد تهیه آن هستند و  برخی اطلاعات حاکی از این است که این طرح ً فردا،پس فردا، در این چند روز ، پس از  صحبت  با سایر نمایندگان ، به صورت طرح فوریتی  ارائه  خواهد شد . بیشترین موضوع در راستای رفع بعضی از تنگناهای اجرایی قانون هدفمند کردن یارانه هااست که در بودجه هم منعکس شده. طبعاً دولت هم از این اقدام اصلاحی نمایندگان استقبال می کند.

رادیو گفتگو: رایزنی هایی هم از سوی دولت و نمایندگان مجلس صورت گرفته؟

 میرتاج الدینی: صحبت هایی شروع شده . از زمانی که این بحث پیش آمد، یعنی بعد از آنکه در بودجه نظر دولت تأمین نشد،عده ای از نمایندگان فرصت را برای طرح فوریتی پیش بینی کردند و با توجه به بیانات مقام معظم رهبری که هم دولت را دعوت کردند که پایبند قانون باشند و هم اینکه مجلس دولت را کمک کند ، نمایندگان در صدد این برآمدند که بیایند اصلاحیه ای را بدهند تا  یک راه میانی بین مجلس و دولت باشد . طبعاً هر چقدر تفاهم بین مجلس و دولت بیشتر باشد،زمینه برای اجرای این قانون بسیار مهم بیشتر فراهم خواهد آمد. دولت هم از این جهت استقبال می کند و همه امکانات کارشناسی خودش را در اختیار نمایندگان محترم قرار خواهد داد.

رادیو گفتگو: آقای محجوب، برخی از منابع خبری ارائه متمم بودجه در اوایل امسال را اقدامی بی سابقه اعلام کردند. نظر شما در این خصوص چیست؟

محجوب:نکته‌ای که بایستی عرض کنم این است که شما می دانید که من با اصل هدفمندسازی ،با اصل لایحه ای که دولت فرستاد و مجلس با اصلاحاتی آن را تصویب کرد،مخالف بودم. یعنی اعتقاد و باورم این بوده که اصل اجرای این لایحه، هم به زیان مجلس ، هم به زیان دولت و هم به زیان مردم خواهد بود. این در اجرا، اثبات خواهد شد. می دانید متمم یعنی تمام کننده ، یعنی اضافه کننده ، یعنی چیزی که  فرض کنید از نظر بودجه ریزی آمدیم هزینه هایمان را مرتکب شدیم،درآمدهایمان را مرتکب شدیم،به یک نقطه ای رسیدیم که یا در درآمدها یا در هزینه ها یا در هردو نیازمند تصمیمات جدید هستیم. هنوز  الگوی 20 هزار میلیارد یا الگوی بودجه فعلی را دولت عملیاتی نکرده،هنوز اجرا نکرده. شما  قبل از این برنامه  به نقل از  وزارت نیرو اعلام کردید که در تعرفه ها فعلاً تغییری پیدا نخواهد شد. این نشان از این دارد که دولت فعلاً برنامه ای برای عملیاتی کردن این بخش از بودجه نداشته؛ با وجود اینکه بودجه به طور کلی ابلاغ شده، این بخش های بودجه تا این لحظه عملیاتی نشده . به نظر من،هر چه دیرتر این تعرفه ها و این گرانی ها صورت بگیرد،برای کارگران و برای مردم فرصت مغتنمی است. اما نکته ای که هست این که اگر  با یک انفجار جدید روبرو باشد ، یعنی ما دنبال این باشیم که این بار دو ساله را فرض کنید به جای حتی یک سال،در قالب 11 ماه، در قالب 10 ماه،در قالب 9 ماه روی دوش مردم بگذاریم، بازهم فشار مضاعف خواهیم داشت.یک اختلاف اساسی وجود دارد. دولت آن روی  سکه  را که از باب خدمت و از باب توجه به موضوع است ، خیلی خوب می بیند ؛  آن وجوه درآمدی این حرکتی که می خواهد مستقیم در ازای آن خدماتی به مردم و بخش های مختلف برگرداند. اما  به نظر ما ، آن روی  دیگر سکه را به کلی  یا نمی بینند یا کوچک می شمارند .آن روی سکه را مهم تر می دانیم،یعنی معتقدیم که آثار تورمی و آثار این حرکت بر روی مجموعه قیمتها طوری خواهد بود که خود دولت ممکن است زودتر از مردم به فغان بیاید،به خاطر اینکه هزینه های بخش های مختلف دولت.شما نگاه کنید از نظر حجمی بودجه بیش از 85 درصد تولید ناخالص داخلی ماست. دولت  بزرگترین مصرف کننده است. گرانی مضاعف خواهد بود ، هم بر مردم هم بر دولت  به واسطه خدماتی که انجام می دهد ، به واسطه دستگاه های مختلف ، شرکتها و دستگاههای مختلف که درگیر دارد،این گرانی را بیش از همه باید متحمل شود بنابراین من فکر کنم این بخش قضیه نادیده گرفته شده است.

رادیو گفتگو: آقای میرتاج الدینی ،این نکته ای که آقای محجوب اشاره کردند ، اینکه دولت هیچ گونه برنامه ای برای اجرای هدفمند کردن یارانه‌ها ندارد،این را ممکن است بفرمایید آیا این چنین است،آیا دولت هیچ برنامه ای ندارد؟برنامه ای دارد؟ در شُرف است یا منتظر  تصمیمات مجلس است؟

میرتاج الدینی: خیر این چنین نیست. توضیح می دهم. اولاً بحث متمم بودجه از طرف دولت مطرح نیست، کسی از طرف دولت این را نگفته است، بنابراین این بحث را دیگر اینجا ببندیم. اما بحث هدفمند کردن یارانه ها این طور که آقای محجوب گفتند،نیست. من اولاً از آقای محجوب سوال می کنم؛ در مجلس ششم و دولت هفتم که بیشتر همفکران آقای محجوب هم بودند،برنامه چهارمی را تصویب کردند که هم دولت تصویب کرد هم مجلس،آن مصوبه ماده سه ایی داشت برای هدفمند کردن یارانه ها، آن ماده سه همه این قیمت ها را به صورت یکباره آزاد می کردند و به قیمت پایه خلیج فارس،یعنی به قیمت روی کشتی در خلیج فارس می رساندند و در این موقع جبران اینکه یارانه نقدی به همه مردم بدهند هم نبود ، فقط به گروههای آسیب پذیر می خواستند یک حمایت هایی داشته باشند. چه طور شد که آن موقع هم دولت تصویب کرد هم مجلس تصویب کرد و سروصدا هم نشد که تورم چه می شود و امثال اینها. در حالی که الان آنچه دولت نظرش است و مجلس هم تصویب کرده دولت می گوید 3 ساله،مجلس می گوید 5 ساله. بحث از یکباره نیست. می خواهند این را در سه گام اجرا کنند ، این همه سروصدا است و تورم و امسال اینها می گویند دولت فکرش را نکرده. دولت کاملاً فکرش را کرده ، بسته های سیاستی خودش را آماده کرده. منتها اینکه وزیر نیرو می گوید که تعرفه های برق افزایش پیدا نمی کند،برای این است که هنوز برنامه هدفمند شروع نشده است. قانون هدفمند سازی یارانه ها یا به عبارت بهتر قانون عدالتمند کردن یارانه ها،یک قانونی است که یک پکیج و یک مجموعه است. این طور نیست که یک مورد را اضافه کنند بقیه موارد را منتظر باشند. مثلاً به بنزین دست بزنند به گازوئیل دست نزنند ، آب را تغییر دهند ، برق را دست نزنند. خیر. همه اینها یک مجموعه است،طبق قانون عمل می کند و وقتی هم این کار را انجام می دهند که قبلاً حسابهای مردم باز شده باشد و حداقل دو ماه یارانه نقدی به حساب مردم واریز شده باشد. دولت دیده این کار کوچکی نیست که ما از یک طرف قیمت ها را افزایش دهیم از آن طرف قدرت خرید مردم را حفظ نکنیم. خیر. باید طوری عمل کنیم که هم قدرت خرید مردم را حفظ کنیم،هم بسته های سیاستی خودمان را آماده کنیم که جلوی تورم را بگیریم. اولاًٌ برای طبقات پایین و محروم،همچنان الگوی مصرف رعایت خواهد شد. یعنی تا یک حدی  و با قیمتهای نازل در آب و برق و... محاسبه خواهند کرد. نسبت به موارد دیگر هم مردم خودشان وقتی یارانه نقدی دست خودشان آمد مدیریت خواهند کرد که کاهش مصرف داشته باشند و این به نفع کشور است بنابراین هنوز عملیات اجرایی هدفمند کردن یارانه ها استارت نخورده. مقدمات آن انجام شده،بسته های سیاستی در صنعت، در تولید، در حمل و نقل،در بازرگانی،در زمینه های دیگر، در دولت در کارگروه تحول اقتصادی آماده شده،هر موقع همه زمینه ها آماده شد دولت اعلام خواهد کرد و این را اجرا خواهد کرد.

رادیو گفتگو: آقای محجوب،صحبت های آقای میرتاج الدینی را شنیدید ، نظرتان چیست؟

محجوب: اولاً من نسبت به دلسوزی جناب آقای میرتاج الدینی  و دولت و رئیس جمهور و نظرات ایشان ، برای توده مردم ، برای فقرا،هیچ تردیدی ندارم و این موضع و موضوع را باور دارم اما بحث اصلی ما اشاره به تاریخ این موضوع است. من شخصاً به هدفمند سازی ، آن موقع هم که در قانون برنامه چهارم مطرح شد به عنوان مخالف در بخش مذاکرات مجلس صحبت شد و صحبت کردم و آثار و عواقب آن را هشدار دادم بنابراین من مشمول این تعریف نیستم اگر دولت یا مجلس آن موقع هم موافق بودند،موافقتشان غلط بوده است.

رادیو گفتگو: آقای محجوب حالا موضوع این است که الان شما اشاره کردید که دولت برنامه ای ندارد اما با توجه به ......

محجوب: الان به این هم می رسم. اگر اجازه دهید من گذشته را یک مروری کنم اما آنچه در آن موقع بحث بود دو موضوع متفاوت بود. یک موضوع این بود که قیمت حامل های انرژی ،به چه قیمت فروخته شود. این یک جای دیگر قانون برنامه نوشته بود.هدفمند سازی مشمول کالاهای یارانه ای بود. ما راجع به کالاهای یارانه ای راجع به گندم، برنج، روغن نه تردید داشتیم نه امروز تردید داریم که دولت یارانه می دهد. راجع به این دومی ما همان موقع می  گفتیم دولت یارانه نمی دهد امروز هم می گوییم یارانه نمی دهد که پس بگیرد. در مجلس ششم به غلط ، این مصوب شد ، دولت به غلط این را راه انداخت که این مفهوم یعنی قیمت حامل های انرژی یارانه ای است . قیمت یارانه ای اصطلاحاً درمورد حامل های انرژی  زمانی باید اتلاق شود که زیر قیمت تمام شده اش فروش انجام گیرد بنابراین اگر هر کسی راجع به قیمت تمام شده حرف دارد ما از روز اول گفتیم که این حق دولت است که تا قیمت تمام شده ، قیمتهایش را افزایش دهد ولی افزایش آن مطابق قیمت فوق خلیج فارس ، یعنی قیمت روی عرشه کشتی در خلیج فارس ، یعنی قیمت فروش به عنوان قیمت بازرگانی ، نه در تاریخ  نفت در ایران سابقه دارد نه مفهوم دارد،نه به نظر ما تعریف بنابراین هدفمند سازی یارانه ها دو موضوع مختلف است. دولت گذشته هم  که آمدند هدفمندسازی کردند ، به آنها گفتیم نمی توانید عملیاتی کنید. در مبحث  مرغ نتوانستند پول مرغ را به مردم برگردانند بنابراین از اول هم گفتیم، قبلی ها خودشان امتحان کردند،اگر کسی این راه را ادامه دهد ، نتیجه روشن است چون خود دولت دچار مشکلات عدیده ای خواهد بود. در نظام حاصل از این قیمت. حالا ما اگر ، انرژی که آن موقع در آن نبود،این هم اضافه کنیم ، بخواهیم عملیات بالگردان انجام دهیم، قیمت ها  سرسام آور حرکت خواهند کرد.نه اینکه خواستش نیست ، من شخصاً این باور را دارم که شخص آقای رئیس جمهور،شخص آقای میرتاج الدینی که من شاهد دلسوزیهایش در مجلس بودم، می خواهند چنین شود اما شرایط اقتصادی این امکان را پدید نخواهد آورد ،اجازه نخواهد داد که این عملیاتی شود. بنابراین یک گرانی فاحشی اتفاق می افتد،هم دولت در این گرانی مقهور می شود هم ملت.

رادیو گفتگو: آقای محجوب خدمتتان عرض کنم، چون این طرح از این مرحله گذشته ، زمانی این صحبتهای شما می توانست مؤثر واقع شود که ...

محجوب:خیر ، چون راجع به سابقه حرف زدید؛من به سابقه اشاره کردم. شما درست می فرمایید.

رادیو گفتگو: خیر عرض من این است که شما اشاره فرمودید که دولت برنامه ای ندارد برای اجرای هدفمند کردن یارانه ها.آقای میرتناج الدینی می گویند که برنامه داریم.

محجوب:رئیس جمهور محترم در همین ایام گفتگوی مستقیمی کردند و فرمودند که تا مقاصد دولت تأمین نشود،هدفمند کردن یارانه‌ها عملیاتی و اجرایی نخواهد بود. این را من عرض نکردم.آقای میرتاج الدینی هم نفرمودند که دولت قصد اجرا دارد، چون ایشان موضع شخصی آقای رئیس جمهور را شنیدند،شاهد مذاکرات دولت هستند. من نخواستم برگردم به یک موضع کلی، به عنوان نزدیک ترین سند ، همین سند چند دقیقه قبلی که خود شما پخش کردید،عرض کردم و الا اسناد مختلفی وجود دارد در این خصوص که دولت با این ترکیبی که در مجلس تصویب شد . من نمی گویم که اصل آن را گفته ، با این تصویبی که در مجلس شده خود آقای میرتاج الدینی بهتر از من می دانند که دولت قصد اجرایی کردن با این ترکیب را ندارد. من راجع به همین ترکیب هم باز ناچارم اعتقادم را تکرار کنم. عواقبش سرجایش است کسی نمی تواند بگوید که عوارض ندارد. عوارضش سرجایش است.

رادیو گفتگو: آقای میرتاج الدینی این چنین است دولت این طرح را اجرا نمی کند؟

میرتاج الدینی: دولت روند قانونی را طی می کند،مخصوصاً بعد از بیانات مقام معظم رهبری و بودحه را هم ابلاغ کرده و این هدفمند کردن یارانه ها هم جزئی از آن بودجه است و از لحاظ دیگر دولت بسترهای سیاستی خودش را در مجموعه های مختلف آماده کرده،فقط نیاز به استارت دارد.

رادیو گفتگو: منظور این صحبتی که آقای محجوب کردند که آقای رئیس جمهور فرمودند.

میرتاج الدینی: یک نکته ای هست که من این را می خواهم اضافه کنم،آن هم اینکه دولت قانون را اجرا می کند. اما یک سری تنگناهایی در این قانون وجود دارد،دولت مرجع اصلاح آن تنگناها و مشکلات را خود مجلس می داند و پایبند قانون است. قانون هم از طریق مجلس اصلاح می شود. بنابراین به خود مجلس رجوع کرده،توسط خود نمایندگان که دلسوزند همه نمایندگان. قهراً نظرات مختلفی در مجلس است، جمعی از نمایندگان که 105 نفر به نظر دولت رأی داده بودند با تعداد کمی 10 ،15 نفر رأی، این ماند. در تلفیق هم با یک رأی این ماند بنابراین رأی لبه مرزی بود. حالا همان نمایندگانی که موافق نظر دولت بودند خودشان به این فکرافتادند که طرحی را با تغییری مجدداً بیاوردند، مثلاً 40 هزار تا نشد،35 هزار تا بیاورند و این را تصویب کنند. و بعد مشکل دیگری هم در خصوص قانون هست اینها را هم اصلاح کنند،دولت بتواند بدون اشکال پیش برود و مبنا این است. چون کار ، کار بزرگی است قهراً با همراهی همه مجموعه ها این امکان پذیر خواهد بود. اما در خصوص تورم هم یک مقدار هراس و نگرانی در میان مردم ایجاد می‌کنند.

رادیو گفتگو: حالا آیا تورم تأثیری دارد ، واقعاً با اجرای این طرح افزایش پیدا می کند؟

میرتاج الدینی: قطعاً تورمی خواهد بود اما 1- تورم در صورتی منفی است که کنترل شده نباشد،2- قدرت خرید مردم حفظ نشود. 3 - و طولانی باشد. ما در این شرایط فعلی تورم طولانی را داریم،چرا که همه ساله تکرار می شود. چون که بهره وری در کشور پایین است ، چون که تولید در کشور پایین است. چرا ما این همه تعرفه برای واردات کالاهای خارجی می گذاریم؟ چرا ایران یکی از کشورهای متخلف در بحث نرخ تعرفه است. برای اینکه کالاهایی که ما در داخل تولید می کنیم قابل رقابت با کالاهای خارج در خیلی موارد نیست،چون بهره وری پایین است. ما می گوییم باید این روند را اصلاح کنیم. عدالتمند کردن یارانه ها ، اصلاح روند مصرف انرژی در کشور یکی از آثارش این است که بهره وری را بالا می برد ، وقتی بهره وری بالا رفت ، تولید بیشتر شد ، این به نفع کارگران است به نفع مردم است،حتی هزینه تولید هم پایین می آید و ریشه تورم از بین می رود. تورم محدود در زمان اجرای این قانون یک سال است. سال دوم دیگر این طوری نمی شود که چون یک استراحتی به آن می دهند.

رادیو گفتگو: منظوراز اینکه سال دوم استراحت می دهند چیست؟

میرتاج الدینی: از طرف دیگر ما می گوییم اگر تورمی برای مردم می آید در صورتی این شکننده است که قدرت خرید مردم هم پایین بیاید. شما حساب کنید ، من یک رقمی را روشن بگویم ، فرض کنید یک خانواده 5 نفره در ماه برای ایشان 150 تا 200هزار تومان از درآمد یارانه ها به حسابشان واریز شود،این هم دو ماهه واریز خواهد شد،یعنی در دو ماه می شود 300 هزار تا 400 هزار تومان.

رادیو گفتگو: یعنی دو ماه دوماه پرداخت می شود؟

میرتاج الدینی: بله. مثل بنزین. حتی بحث این بود که سه ماهه واریز کنند. مثل داستان مرغ نخواهد بود که آن موقع دولت های قبلی نتوانستند بدهند. دولت آن چنان تنظیم کرده است که اول واریز شود، اطمینان برای مردم ایجاد شود و بعد بیاید بگوید که از فردا قیمت بنزین این می شود،گازوئیل این می‌شود.

رادیو گفتگو: البته در سایه اجرا، بسته های سیاستی هم دارد که برای کنترل تورم است.

میرتاج الدینی: بله. برای اینکه حمل و نقل را افزایش می دهد و آنالیز قیمت ها را می دهد در هر کدام از اینها چقدر می توانند افزایش دهند. بنابراین یک برنامه ریزی جامع این چنینی دارد. دولت می گوید که  نباید این چنین قیمت ها را افزایش دهم،از آن طرف رقمی که به مردم می دهند رقم ناچیزی باشد که نتواند جبران کند. به قولی هم پیاز را خوردیم هم چوب را خوردیم.