زلزله هایی که 100 سال یکبار رخ می دهند
زمینلرزه هائیتی زنگ خطری برای کارائیبی ها
طبق گفته کارشناس زلزله در موسسه WHOI) Woods hole Oceanographic) که روی گسلهای این منطقه و جهان مطالعه میکند، زمینلرزه 7 ریشتری که این هفته موجب بروز خسارات جانی و مالی بسیاری در هائیتی شد، در مجموعه گسلهای زمین ساختی نزدیک تقاطع آمریکای شمالی و کارائیب رخ داده است.
جیان لین، دانشمند ارشد زمینشناسی و ژئوفیزیک (WHOI) گفت: اگرچه این زلزله بزرگ بود و نه عظیم، 3 عامل آن را مخرب ساختند. از جمله اینکه: 1) این زمینلرزه تنها در 10 مایلی جنوب غربی شهر بزرگ پورتو پرنس (بزرگترین شهر هائیتی) تمرکز داشته است. 2) لرزش آن سطحی بوده و فقط حدود 10 تا 15 کیلومتر زیر سطح زمین عمق داشته است. 3) بیشتر خانهها و ساختمانها در مناطق فقیرنشین کشور در برابر زلزله مقاوم نبودند و فرو ریختند.تمام این شرایط در زمینلرزه روز 12 ژانویه که به گفته لین، بدترین حادثه ممکن بود، جمع شده بود. برآوردهای مقدماتی از میزان خسارات جانی از هزاران تا صدها هزار نفر است که به گفته این دانشمند، باید زنگ خطری برای تمام کارائیبیها باشد.
این زلزله در امتداد گسل Enriquillo-Plantain Garden روی داده است که به طور کلی از سمت باختر و خاور مرکز هائیتی، از سوی شرق به جمهوری دومینیک و از سوی غرب به جامائیکا رد شده است.
طبق اعلام بررسی زمینشناختی ایالات متحده، گسل Enriquillo-Plantain Garden دچار لغزش شده است، به این معنی که صفحات از هر طرف خط گسل در جهتهای عکس لغزیدهاند. در این خصوص، خط گسل جنوبی صفحه کارائیب، به سمت شرق و گسل شمالی Gonvave Platelet به طرف غرب لغزیده است.
اما بیشتر اوقات، صفحات زمین شاید برای صدها سال در یک نقطه قرار گیرند تا اینکه فشار کافی در امتداد گسل به وجود آید و به طور ناگهانی منطقه وسیعی از زمین با یک فشار به جلو حرکت کند و میزان زیادی انرژی در سراسر ناحیه تحت پوشش پخش شود. درست مثل آنچه در امتداد گسل سنآندریس ایالت کالیفرنیای آمریکا وجود دارد.
لین که به طور مداوم درخصوص گسل بزرگی در هائیتی به نام گسل اسپتن تریونال که در سمت شمالی جزیره هیسپانیولا (جزیرهای که شامل جمهوری دومینیک و هائیتی میشود) به سوی خاور و باختر حرکت میکند، بررسی و مطالعه نموده است، اضافه میکند: این مناطق متزلزل همیشه فشارهایی را در خود انباشتهاند.
در سال 1946 زلزلهای به قدرت 8/1 ریشتر، بیشاز 30برابر قدرتمندتر از زلزلهای که این هفته رخ داد، در نزدیکی شمال شرقی هیسپانیولا به وقوع پیوست.
وی افزود: با بررسی این مسائل و مشکلات علاوه بر صفحات آمریکای شمالی و کارائیب میتوان گفت منطقه وسیعی در میان این صفحات، مجموعهای از صفحات کوچک یا صفحات کوچکتر مانند صفحه کوچک Gonvave را میسازد و موجب میشود تشخیص شدت عمل در این ناحیه و چگونگی تقابل با صفحه دیگر مشکل شود. اگر در نزدیک مناطقی چون جمهوری دومینیک، جامائیکا یا پورتوریکو زندگی کنید، پس تحت محاصره این گسلها قرار دارید.لین گفت: ساکنان این مناطق باید در جستجوی روشهایی برای نجات زندگی و خانواده خویش از زلزله باشند. کسانی که استطاعت مالی دارند، باید خانهها و بناهای خود را در برابر زمینلرزه مقاوم کنند؛ اما در جایی مثل هائیتی که حتی کاخ ریاست جمهوری آسیب شدیدی دیده است، باید به دنبال راهحل واقعگرایانهتری باشیم.بعضی از ساکنان مناطق زلزلهخیز میدانند پس از زمینلرزه، دریای خروشان شده، امواج کوچک و تندی دارد؛ اما معمولا ظرف چند ثانیه تا یک دقیقه به امواج بزرگتری تبدیل میشوند. لین دراینباره گفت: امواج اولیه که ابتدا میآیند، کوچک هستند و خرابی کمتری را باعث میشوند؛ اما امواج بعدی گرچه کندتر هستند؛ ولی بزرگند و موجب ویرانی بیشتری میشوند.
وی در ادامه افزود: زمینلرزه هائیتی باعث توفانی شدن دریا مانند آنچه در سونامی روی داد نشد، چون با اینکه وسعت زیادی داشت؛ اما عظیم نبود و در زیر زمین مرکزیت داشت تا زیر دریا.این زمینشناس اضافه کرد: برخی از پسلرزههای مهم ممکن است طی روزهای بعد، هفتهها، ماهها، سالها و حتی شاید دهها سال بعد اتفاق بیفتند. اکنون در بخشی که در امتداد 60 50 کیلومتری گسل Enriquillo-Plantain Garden هست، نباید در این قطعه بخصوص گسل، زمینلرزه دیگری شاید تا 100 سال رخ دهد.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
