مسافرانی که به مقصد نمی‌رسند

وام می‌دهم

اول از یکی از شگردهای غیرمتداول مسافربرنماها شروع می‌کنیم، آن هم از زبان زنی65‌ساله به نام فرخنده: یک ماشین مسافرکش را دربست کرایه کردم تا به خانه‌ام بروم. آن روز خیلی خسته و کلافه بودم. در طول مسیر با راننده درددل کردم و گفتم مشکل مالی دارم و به هر دری که می‌زنم، به من وام نمی‌دهند. او مرد متشخصی به نظر می‌رسید و چند باری که تلفنش زنگ خورد، با آدم‌هایی صحبت کرد که همه سرشناس و صاحب نفوذ بودند. راننده بعد از این که حرف‌هایم را شنید، گفت از طریق یکی از دوستانش می‌تواند برایم5‌‌میلیون تومان وام بگیرد. خیلی خوشحال شدم. وقتی به خانه رسیدم، تصمیم گرفتم به توصیه آن مرد گوش کنم. او از من خواست طلاهایم را به جای کارمزد به وی بدهم، من هم این کار را کردم و شماره موبایل راننده را گرفتم؛ اما از آن به بعد کسی به آن خط تلفن جواب نداد. زن مسن به همین سادگی فریب یک مسافربرنما را خورد و طلاهایش را که تنها پس‌انداز و سرمایه‌اش بود، از دست داد. به همین خاطر است که مسوولان نیروی انتظامی و مقامات قضایی تاکید می‌کنند در بسیاری از موارد، این سهل‌انگاری و زودباوری خود بزه‌دیدگان است که شرایط را برای وقوع جرم مهیا می‌کند.

زورگیری

زورگیری از مسافران هم یکی از شگردهای رایج سارقان حرفه‌ای است. آنها مسافران تنها را بویژه در ساعات و مکان‌های خلوت سوار می‌کنند و در طول مسیر به محض این که فرصت مناسبی دست داد، با تهدید چاقو و قمه نقشه خود را به اجرا درمی‌آورند. یکی از این مجرمان که پرونده‌اش در شعبه سیزدهم دادسرای ناحیه 10 تهران در جریان است، می‌گوید: من و همدستم، یک سمند نقره‌ای‌رنگ داشتیم که با آن در خیابان‌ها پرسه می‌زدیم و مردانی را که منتظر تاکسی بودند و احتمال می‌دادیم پول نقد همراهشان است، سوار می‌کردیم. بعد به خیابانی خلوت می‌رفتیم و با چاقو طعمه‌مان را تهدید و از او دزدی می‌کردیم. ما در مجموع 8 سرقت با این شیوه انجام دادیم.

مرد مالباخته‌ای به نام امیر ن نیز توضیح می‌دهد: روز حادثه بعد از اتمام کار روزانه‌ام، در سه‌راه آذری، سوار یک ماشین مسافرکش شدم. وقتی به جاده اسلامشهر رسیدیم، مردی که فکر می‌کردم او هم مثل من مسافر است، چاقویی را زیر گلویم گذاشت. آنها گوشی تلفن همراهم را گرفتند و سپس مرا در یکی از جاده‌های فرعی رها کردند. معیار این مالباخته و افرادی که به سرنوشت او دچار می‌شوند، برای انتخاب خودروی مسافرکش صرفا بوق زدن راننده و اعلام هم‌مسیری است و این بزه‌دیدگان هنگام سوار شدن به هیچ‌یک از توصیه‌های پلیسی توجه نمی‌کنند. در این بین گاه دیده شده مجرمان برای این که بتوانند اعتماد طعمه‌های خود را جلب کنند، در کنار همدست مرد از مسافران قلابی زن نیز استفاده می‌کنند؛ چراکه مردم با دیدن زنی که سوار یک خودروی مسافرکش شده، به راننده اعتماد بیشتری خواهند کرد. حال آن که به گفته سرهنگ عباسعلی محمدیان،‌ رئیس پلیس آگاهی تهران، خودروهای مسافرکش شخصی، وسیله مناسبی برای سفرهای درون و برون‌شهری نیستند و شهروندان بویژه زنان باید تا حد امکان از وسایط نقلیه عمومی استفاده کنند.

جیب‌بری

چندی پیش کارآگاهان پایگاه یکم پلیس آگاهی، اعضای باندی را دستگیر کردند که از مسافران جیب‌بری می‌کردند. آنها با پرسه زدن در خیابان‌های شمال شهر، سوژه‌ خود را سوار می‌کردند و با سرگرم کردن او، چنان جیب‌بری میکردند که خود مالباخته متوجه دزدی نمی‌شد. بعضی از متهمانی که با این روش مرتکب سرقت می‌شوند، با چیدن کارتن‌های خالی در صندلی عقب، مسافر را وادار می‌کنند روی صندلی جلو بنشیند، سپس راننده به بهانه بسته نشدن در روی مسافر خم می‌شود و با اقدامی تردستانه، جیب مسافرش را خالی می‌کند.

حسام آذری،‌ حقوقدان می‌گوید: قانونگذار برای جرم جیب‌بری، مجازات تعیین کرده و در ماده 657 قانون مجازات اسلامی آمده است: هرکس مال دیگری را از طریق کیف‌زنی، جیب‌بری و امثال آن سرقت کند، به یک تا 5 سال حبس و تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد. البته سارق باید مال دزدی یا عین آن یا معادل ریالی‌اش را به مالباخته مسترد کند.

راننده شیطان‌صفت

جرایم مسافرکش‌های قلابی به سرقت خلاصه نمی‌شود و در موارد متعددی شاهد وقوع قتل و تعرض به دست این افراد بوده‌ایم. دختر 18 ساله‌ای که قربانی یک راننده شیطان‌صفت و 2 همدست وی شده و در پلیس آگاهی بندرعباس طرح شکایت کرده است، توضیح می‌دهد: ساعت 8 شب در خیابان‌ منتظر تاکسی بودم که یک پراید برایم توقف کرد. 3 پسر در آن ماشین بودند و من فکر کردم راننده مسافرکش و 2 جوان دیگر مسافر هستند. با گفتن مقصدم سوار شدم. چند دقیقه بعد راننده از مسیر اصلی منحرف شد. وقتی اعتراض کردم 2 پسر مسافر با چاقو مرا تهدید کردند. آنها مرا به منطقه‌ای بیابانی بردند و مورد آزار قرار دادند و از آن صحنه‌ها فیلم گرفتند.

متهمانی که این دختر از آنها شکایت کرده،3‌جوان 21 تا 26 ساله هستند که دستگیر شده و اکنون در بازداشت به سر می‌برند. قانون برای مجازات چنین مجرمانی نیز مجازات‌های لازم را در نظر گرفته و حتی در مواردی که تجاوز به عنف ثابت شود، متهم به اعدام محکوم خواهد شد؛ اما هرگز نباید اصل پیشگیری را فراموش کرد. اگرچه این وظیفه خود شهروندان است که هنگام سفرهای درون‌شهری، فقط از وسایط نقلیه مطمئن استفاده کنند، مسوولان نیز می‌توانند با ساماندهی خودروهای مسافربر، از این جرایم بکاهند.

بحث ساماندهی مسافرکش‌ها از سال‌ها قبل مطرح شد و هرازگاهی نیز اخبار تازه‌ای از آن منتشر می‌شود؛ به گونه‌ای که بیش از 3200 خبر در این رابطه ثبت شده است؛ هرچند تاکنون اقدامات موثر و مفیدی در این راستا صورت گرفته ، اما این تلاش‌ها کافی نیست و این مشکل به هزینه بیشتر و برنامه‌های عملی‌تر نیاز دارد.

تاکسی متخلف

همیشه هم نباید تقصیر را گردن مردم انداخت و آنها را به بی‌احتیاطی متهم کرد. اخیرا نیز اعضای یک باند سرقت دستگیر شده‌اند که سوار تاکسی، طعمه‌های خود را شکار می‌کردند.

سرهنگ عباسعلی محمدیان، رئیس پلیس آگاهی تهران می‌گوید: متهمان با شناسایی افرادی که از بانک پول می‌گرفتند، آنها را سوار تاکسی سمند زردرنگ، تاکسی ون سبزرنگ یا پراید سفیدرنگ می‌کردند و در مکان‌های خلوت، اموال همراه مالباختگان را با تهدید می‌دزدیدند و اگر مالباختگان مقاومت می‌کردند، آنها را مورد ضرب و جرح قرار می‌دادند.

شگرد این باند تاکیدی بر این اصل است که شرکت تاکسیرانی و شرکت‌های خصوصی تاکسیرانی باید درباره صلاحیت افرادی که مجوز دریافت می‌کنند، تحقیق بیشتری انجام بدهند و نظارت‌ها گسترده‌تر شود.

همیشه این مسافربرنماها نیستند که جرم انجام می‌دهند. گاهی اوقات مجرمان در پوشش مسافر ظاهر می‌شوند و برای سرقت از روش‌های گوناگونی مانند مسموم کردن راننده، اعمال زور، اسیدپاشی، اغفال و... استفاده می‌کنند. به همین خاطر نیروی انتظامی به رانندگان مسافربر هشدار داده است شب‌ها و صبح زود از انتقال مسافران جوان و مشکوکی که کرایه بالاتری پیشنهاد می‌کنند، خودداری کنند. حین انتقال مسافران، مواظب حرکات مشکوک و حملات احتمالی آنان باشید. حتی‌الامکان از انتقال مسافر به مناطقی که با آنجا آشنایی ندارید، بپرهیزید و در صورت انتقال سعی کنید از مسیرهای اصلی و پرجمعیت تردد کنید. به خاطر داشته باشید سارقان گاه تحت پوشش خانوادگی، رانندگان را به مناطق خلوت و زیر پل‌ها می‌کشانند و نقشه‌شان را اجرا می‌کنند.