حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
2 سال از تصویب طرح پیوست فرهنگی میگذرد
جای خالی فرهنگ در طرحهای بزرگ عمرانی و صنعتی
گروه فرهنگ و هنر - سینا علیمحمدی: حدود 2 سال پیش دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی از اجباری شدن پیوست فرهنگی برای تمام طرحهای اقتصادی، عمرانی و صنعتی خبر داد؛ طرحی که به گفته محمدرضا مخبر دزفولی یکی از مهمترین بخشهای مهندسی فرهنگی کشور است.
بر اساس این طرح اگر قرار است در جایی کارخانه یا مجتمع اقتصادی یا صنعتی یا هر طرح عمرانی دیگری ساخته شود باید پیش یا همزمان با آن طرح آثار فرهنگی مرتبط نیز لحاظ شود و همچنین تبعات فرهنگی اجتماعی آن به دقت بررسی شود به عنوان مثال افرادی که در یک پروژه بزرگ مانند پارس جنوبی و منطقه عسلویه مدتها به دور از خانواده و در شرایط بد اقلیمی کار میکنند تا چه اندازه امکان استفاده از امکانات فرهنگی را در آن منطقه دارند چه تمهیداتی برای آن اندیشیده شده است و آیا این افراد پس از بازگشت به شهر خود متحمل شرایط روحی خاصی نمیشوند؟
پروژههایی بدون پیوست فرهنگی
با گذشت 2 سال از این مصوبه و اجبار و الزام فرهنگی که برای دولت و مجریان پروژههای مختلف ایجاد شد، شواهد نشان میدهند که طرح پیوست فرهنگی چندان حال و روز خوشی ندارد؛ در همین رابطه سیدعلی حسینی، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی میگوید: با بررسی کارنامه سالهای اخیر و همچنین با دقتی که در دهها پروژهای که در حوزه انتخابیه خود من افتتاح شده، داشتم باید بگویم بیشتر این پروژهها بدون پیوست فرهنگی بوده است.
وی یکی از دلایل این آسیب را نگاه جزیرهای به فرهنگ میداند و میگوید: وقتی سخن از توسعه است نباید بخشها را جداگانه مورد بررسی قرار داد و فرهنگ را از سیاست یا اقتصاد و صنعت حذف کرد در حالی که اتفاقا فرهنگ هدفگذاری میکند و نهادهای دیگر مسیر رسیدن و دستیابی به این هدف را با هنجارگذاریهای مختلف تامین میکنند.
حسینی میافزاید: با پیگیریها و حساسیتی که در مجلس در این رابطه وجود دارد موضوع پیوست فرهنگی در سیاستهای کلی برنامه پنجم توسعه در نظر گرفته شده است برنامهای که اتفاقا اولویت اول آن فرهنگ است و امیدواریم با آماده شدن برنامه پنجم توسط دولت و ارائه آن به مجلس این اجبار و الزام به طور کاملا قانونی اجرایی شود و قطعا مجلس از این پس در تمام لایحهها پیوست فرهنگی را به دقت مورد توجه قرار میدهد.
شاخصی برای بهینهسازی
معصومه آباد، عضو کمیسیون فرهنگی اجتماعی شورای شهر تهران که به دلیل پایتخت بودن نسبت به بسیاری از شهرهای دیگر پروژههای بزرگ صنعتی و عمرانی دارد پیوست فرهنگی را یکی از شاخصهای توسعه و بهینهسازی شهرها و کلانشهرها میداند و میگوید: در تهران تمام پروژههایی که فرامنطقهای هستند باید پیوست فرهنگی داشته باشند در غیر این صورت در شورا مورد تصویب قرار نمیگیرند.
وی به قطار شهری تهران (مترو) اشاره میکند و میگوید: بسیاری از ایستگاههای مترو از نظر بصری و آثار هنری که در آن ارائه میشود دارای پیامهای فرهنگی است و ما باید برای شهروندی که در طول روز ممکن است یک ساعت یا بیشتر از زماناش را در سفرهای درونشهری میگذراند برنامه داشته باشیم و هدفمند حرکت کنیم.
معصومه آباد تاکید میکند: یک پروژه عمرانی بدون در نظر گرفتن مولفههای فرهنگی و اجتماعی پروژهای ناقص است و هرگز نمیتواند موفق باشد.
محدودیت ایفای نقش وزارت ارشاد
اما دکتر محسن فردرو مدیر کل برنامهریزی و امور استانهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم در ارتباط با طرح پیوست فرهنگی و نقش دولت و وزارتخانه متبوعش معتقد است: در هر استان یک شورای فرهنگ عمومی وجود دارد که اکثر مدیران ارشد سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی استان در آن عضویت دارند و دبیر آن نیز مدیرکل ارشاد آن استان است، اما تا زمانی که وزارت ارشاد و ادارات وابسته به آن تنها متولی ابزارهای فرهنگی باشند چندان نمیتوان نقش پر رنگی برای ارشاد در این رابطه در نظر گرفت.
این مدرس دانشگاه میافزاید: مدیر کل ارشاد یک استان نباید تنها متولی ابزارهای فرهنگی مانند تئاتر، سینما، کتاب و... باشد و نقشش محدود به اهدای چند مجوز شود بلکه فرهنگ را باید تحت عنوان شیوه مطلوب زندگی و رسیدن به کمال تعریف کرد و سپس از وزارت ارشاد انتظار داشت تا در تمام کشور و تمام پروژهها حضور جدی فرهنگی و هدفمند داشته باشد.
فردرو از آماده شدن طرحی در این وزارتخانه خبر میدهد که در صورت تصویب و بر اساس آن تحولی چشمگیر در وظایف و فعالیتهای ادارات کل ارشاد در هر استان رخ میدهد و همچنین شورای فرهنگ عمومی نیز تحول مناسبی پیدا میکند و ابعاد فرهنگی در کشور اولویت نخست میشود.
انتظار برای خروج از مظلومیت
با توجه به دیدگاههای مختلفی که در این گزارش آورده شد به نظر میرسد ابتدا باید منتظر ارائه برنامه پنجم توسعه از سوی دولت دهم به مجلس شورای اسلامی باشیم برنامهای که سید علی حسینی عضو کمیسیون فرهنگی مجلس نسبت به تاخیر دولت در ارائه آن ابراز نگرانی میکند.
شاید با ارائه این برنامه و تصویب آن پیوست فرهنگی همانند خود فرهنگ از این مظلومیت خارج شود. از سوی دیگر باید در انتظار تصویب طرح وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم باشیم که قرار است بر اساس آن شورای فرهنگ عمومی در تمام کشور فعالیت و نقش جدیتر وپر رنگتری ایفا کند تا شاید فرهنگ به اولویت اول تصمیمات تمام مدیران اجرایی کشور در جایگاههای گوناگون تبدیل شود.
گفت و گو
