مرور خاطرات جنگ در قاب تصویر

وضعیت سفید

سریال وضعیت سفید را حمید نعمت‌الله کارگردانی می‌کند. کارگردانی که با ساخت فیلم‌های بی‌پولی و بوتیک در عالم سینما برای خود اعتباری کسب کرده و اکنون به تلویزیون آمده تا این اعتبار را در اولین سریال تلویزیونی خود خرج کند.نعمت الله ترجیح داده این اعتبار را در یک سریال با موضوع جنگ به نمایش بگذارد؛ آن هم نه خود جنگ بلکه اتفاقاتی که پشت جبهه و در شهرها می‌گذشت. جنگ در جبهه شکل می‌گیرد؛ اما تبعات آن به شهرهای غیرجنگی هم می‌رسد و ماهیت آدم‌ها را دگرگون می‌کند. اصل جنگ همین است. شاید به همین دلیل است که جنگ در ذهن همه می‌ماند؛ چه آنهایی که در جبهه جنگیده‌اند و چه آنهایی که نجنگیده‌اند. چه آنهایی که در آن زمان بودند و چه آنهایی که هنوز زاده نشده بودند.

نعمت‌الله برای اولین سریال خود سراغ آدم‌هایی رفته که جنگ باعث شده پوست بیندازند و به زندگی از دریچه‌ای دیگر نگاه کنند. این کارگردان فیلمنامه وضعیت سفید را با همکاری هادی مقدم‌دوست نوشته است. آنها با همکاری هم فیلمنامه بی‌پولی را هم نوشتند. مقدم دوست برای خوانندگان نشریات تخصصی سینما نامی آشناست. او سال‌هاست در مجله فیلم نگارمطلب می‌نویسد؛ جوان خوش ذوق و خلاقی که می‌داند به مسائل روز از چه منظری باید نگاه کرد تا بیان آن برای دیگران هم خوشایند باشد. نعمت‌الله و مقدم مدت‌ها درباره طرح فیلمنامه و ساختار این داستان فکر کرده‌اند. آدم‌های قصه را پیدا کرده‌اند و برای هر کدام از آنها دیدگاه و جایگاه اجتماعی و فردی پیدا کرده‌اند تا بتوانند فیلمنامه خود را قوام بخشند و داستانی جذاب از دل واقعیت برای مخاطبان تعریف کنند.

داستان سریال وضعیت سفید که برای شبکه 3 سیما تولید می‌شود، در سال 66 رخ می‌دهد؛ سالی که تهران بمباران می‌شد. در این سال مردم از شهر تهران به حومه آن می‌گریختند تا از بمباران جان سالم به در ببرند. خانواده پر جمعیت سریال وضعیت سفید هم به باغی که به مادرشان ارث رسیده و در روستایی در حومه تهران واقع است می‌روند. جنگ‌زدگان زیادی در این روستا زندگی می‌کنند. اعضای خانواده تهرانی اما، سال‌هاست با یکدیگر در نزاع و درگیری هستند و کمتر کسی بینشان هست که با دیگری مشکل نداشته باشد. ترس از مردن همه آنها را کنار هم جمع کرده است. آنها باید یکدیگر را تحمل کنند تا جنگ تمام شود. اما بیرون از چاردیواری باغ، مردم روستا و جنگزده‌ها با صمیمیت با یکدیگر زندگی می‌کنند. جنگ و آسیب‌پذیری آنها را به یکدیگر نزدیک کرده است. همین دلایل باعث می‌شود کم‌کم اعضای خانواده قصه نیز از منظری دیگر به هم نگاه کنند و دریابند صلح از جنگ بهتر است. مهین شهابی، افسانه بایگان، حسن پورشیرازی، ستاره اسکندری، افسانه چهره‌آزاد، امیرحسین رستمی، اسماعیل سلطانیان، اصغر نقی‌زاده و... برخی از بازیگرانی هستند که در سریال وضعیت سفید بازی می‌کنند. تصویربرداری این سریال حدود یک ماه است که در باغی در ساوه آغاز شده است. در این باغ دکورهایی ساخته شده که به سال 66 شبیه است و روستا نیز در این منطقه بازسازی شده است.

پرندگان خارزار

امین زندگانی خلاف برادرش امید، کم کار است. او بازیگر توانایی است؛ اما در سینما و تلویزیون کمتر دیده می‌شود. گاهی اوقات در یک فیلم تلویزیونی بازی می‌کند و گاهی هم نقشی را در یک سریال می‌پذیرد. مثل زمانی که بازی در نقش اصلی سریال «تا صبح» را قبول کرد و دهه فجر چند سال پیش به تلویزیون آمد تا داستانی درباره روزهای انقلاب را روایت کند. امین زندگانی دو سه سال اخیر را به بازی در فیلم «ملک سلیمان» گذراند. او در این سریال در نقش حضرت سلیمان بازی کرده است. این فیلم قرار است امسال در جشنواره فیلم فجر به نمایش درآید. امین زندگانی بعد از به پایان رسیدن فیلم ملک سلیمان بازی در یک سریال 26 قسمتی را آغاز کرد؛ سریالی که «پرندگان خارزار» نام دارد و داستان آن از چند ماه قبل از آغاز جنگ شروع می‌شود. این سریال را یوسف سید مهدوی برای گروه حماسه و دفاع شبکه یک کارگردانی می‌کند. فیلمنامه این سریال را محمدرضا گوهری و روح‌الله صدیقی نوشته‌اند. گوهری را با فیلمنامه «فرزند خاک» می‌شناسیم؛ فیلمنامه‌ای که محمدعلی آهنگر آن را به فیلمی ماندگار در سینمای ایران تبدیل کرد. داستان پرندگان خارزار درباره جوانی به نام احسان (امین زندگانی) است که در شهریار زندگی می‌کند. او در سفری که به خرمشهر داشته، به یک دختر جنوبی دل می‌بندد. با آغاز جنگ و محاصره خرمشهر احسان برای پیدا کردن دختر به خرمشهر می‌رود اما آنجا به اسارت سربازان عراقی در می‌آید.

اما همه قصه این نیست. تا احسان به خرمشهر برسد، اتفاقات زیادی در سریال رخ می‌دهد. خانواده احسان با آغاز جنگ تلاش می‌کنند تا این اتفاق مهم را از او پنهان کنند. ثریا قاسمی نقش مادر احسان را بازی می‌کند و هوشنگ توکلی پدر اوست. احسان خبر جنگ را می‌شنود و به جنوب می‌رود و اسیر می‌شود. او در اسارت با سربازان ایرانی که اسیر شده‌اند آشنا می‌شود؛ حبیب دهقان‌نسب، بابک انصاری و رحیم نوروزی نقش این شخصیت‌ها را بازی می‌کنند.

وقتی احسان اسیر می‌شود جنگ همچنان ادامه دارد. خرمشهر اشغال می‌شود و مردم در محاصره با دشمن می‌جنگند. برای نشان دادن مقاومت مردم خرمشهر، بخشی از این شهر به نام کوی بهروز در دکور بازسازی شده است تا در همین محله مقاومت مردم این شهر به نمایش گذاشته شود. سریال پرندگان خارزار قرار است نمایی کلی از ایران سال‌های جنگ را به نمایش بگذارد. از یک طرف مردم را که در پشت جبهه هستند، از طرفی رزمندگان و مردم شهر‌هایی را که مستقیم درگیر جنگ هستند، اسیران و...

تصویربرداری این سریال به تهیه‌کنندگی اردشیر ایران‌نژاد از مرداد امسال آغاز شده است و طبق برنامه‌ریزی قرار است تا یک سال ادامه داشته باشد؛ یعنی تصویربرداری مرداد سال آینده به پایان می‌رسد. با این اوصاف، سال آینده از شبکه یک و شبکه 3 شاهد پخش 2 سریال با موضوع جنگ خواهیم بود؛ سریال‌هایی که خانواده‌ها را در جنگ نشان می‌دهند.

پرویز سعیدی