آتش سوزی بزرگ‌ترین بازار مسقف جهان

به گزارش خبرنگار ما، زبانه‌های آتش از ساعت 18 چهارشنبه به جان بازار بزرگ تبریز افتاد و تا زمان مهار آن یعنی ساعت 3 بامداد پنجشنبه، گستره وسیعی از زیبایی‌های تاریخی، معماری و... این اثر ملی را که قرار است بزودی در فهرست میراث فرهنگی بشری بدرخشد‌ خاکسترنشین کرد.

جالب آن که در گزارش‌های رسیده، درباره وقوع این حادثه آن هم در فضای تاریخی مهمی که اکنون زیر ذره‌بین یونسکو و در منظر دوستداران تاریخ و فرهنگ و هنر ایران و جهان است، فقط به ذکر «دلایل نامعلوم» اکتفا شده است.

آتش

گزارش خبرنگار جام‌جم از تبریز حاکی از آن است که آتش‌سوزی از عصر چهارشنبه در بخشی از بازار دو در (ایکی قاپیلار)‌ و در خیابان دارایی آغاز شد. در اثر این آتش‌سوزی، مغازه‌های بازار «ایکی قاپیلار» که مرکز عرضه لباس و لوازم آرایشی است خسارت‌های کلی دید.

کاردوست، مدیرعامل سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی تبریز در این رابطه به خبرنگار ما گفت: ساعت 55/17 بروز حادثه آتش‌سوزی در بخشی از بازار «ایکی قاپیلار» به آتش‌نشانی تبریز اطلاع داده شد و با وجود ترافیک سنگین عصرگاهی این منطقه از بازار تبریز، آتش‌نشانان به فاصله 4 دقیقه به محل اعزام شدند.

اگرچه وی تصریح کرد که از ساعات اولیه این آتش‌سوزی 50 دستگاه خودروآتش‌نشانی، همراه با 150 نیرو در محل حادثه مستقر شدند اما به دلایلی مثل امکان نداشتن تردد ماشین‌های بزرگ آتش‌نشانی به داخل بازار سرپوشیده تبریز، آتش‌نشانان نتوانستند قدرت مانور مناسبی داشته باشند.

کاردوست با ابراز تاسف از این که هیچ‌گونه امکاناتی برای اطفای حریق در بازار وجود نداشته است، افزود: این موضوع کار مهار آتش را در بازار با مشکل بسیار مواجه کرد. مدیرعامل آتش‌نشانی و خدمات ایمنی تبریز از همکاری نکردن کسبه بازار با آتش‌نشانی جهت تجهیز مغازه‌ها و حجره‌ها به امکانات اطفای حریق نیز انتقاد کرد.

وی از اقدامات آتش‌نشانی برای تجهیز این بازار (که این روزها بیشتر مورد توجه مسوولان، شهروندان، دوستداران تاریخ ایران و ... قرار دارد)‌ فقط به چند فقره نامه‌نگاری منحصر دانست که مغازه داران باید برای جلوگیری از حوادث احتمالی کپسول‌ اطفای حریق‌ برای مغازه‌ها تهیه کنند ولی ظاهرا تاکنون همکاری لازم را انجام نداده‌اند.

گلا‌یه

ا‌ز سوی دیگر اما اهالی بازار، کسبه و شهروندان تبریزی در تماس‌های تلفنی جداگانه که با «جام‌جم» صورت گرفت، بسیار گلایه داشتند که: ماشین‌‌های آتش‌نشانی نه‌تنها بسیار دیر به محل رسیدند، بلکه در هنگامه آتش‌سوزی، مخازن دستگاه‌های آتش‌‌نشانی حاضر در محل آب بسیار اندکی داشت و واکنش ماموران نیز کند بود.

کاردوست علت احتمالی این حادثه را واژگونی چراغ خوراک‌پزی در یکی از مغازه‌های فروش لوازم آرایشی عنوان کرد اما در عین حال علت واقعی حادثه را به بررسی بیشتر و ارائه گزارش کارشناسان منوط دانست.

مدیرعامل آتش‌نشانی تبریز درخصوص برآورد خسارات وارده بر اثر این آتش‌سوزی گفت: هم‌اکنون کارشناسان آتش‌نشانی، بیمه و میراث فرهنگی در حال بررسی میزان خسارت وارده به اصناف و کسبه هستند.

خوش‌نیت، مدیر روابط عمومی سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی تبریز نیز در گفتگو با خبرنگار ما گفت: در اثر این حادثه هیچ‌ کدام از کسبه و اصناف آسیب جانی ندیدند اما 8 نفر از آتش‌نشانان به خاطر آسیب‌‌های وارده هم‌اکنون در بیمارستان بستری‌اند.

به گفته وی، در پی وقوع این آتش‌سوزی، امدادگران سازمان آتش‌نشانی تبریز شامل 150 آتش‌نشان با 50 دستگاه خودرو از لحظات اولیه این حادثه در محل حاضر شده و عملیات خاموش کردن آتش را آغاز کردند، اما به دلیل گستردگی آتش‌سوزی، مهار آن بیش از 9 ساعت طول کشید.

آغاز مرمت

طاق‌ها و گنبدهای مقرنس بلند بازار تبریز، سازه‌های آجری به هم پیوسته، آرایش مغازه‌ها، کثرت تیمچه‌ها، وجود انواع مشاغل و تعداد زیادی مدرسه و مسجد که همجوار سراهای بازرگانی‌اند، این بازار را نمونه‌ای عالی از فضای معمارانه تجارت، فعالیت و زندگی اسلامی و شرقی ساخته است.

اما رسم پاسداشت‌ اینچنین میراث گرانقدری که فراتر از جغرافیای یک کشور است و به تمام جهانیان و ملل قاره‌ها تعلق دارد؛ باید به چنین شکل و شیوه‌ای باشد؟

در همین حال، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اعلا‌م کرد: مرمت بخش‌های آسیب‌دیده از آتش‌سوزی این بازار تاریخی را امروز آغاز می‌کند.

حسن محسنی، سخنگوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با اعلام این خبر به ایسنا گفت: مسوولان سازمان میراث فرهنگی و تیم کارشناسی ارزیابی این رویداد پس از بازدید از «بخش آسیب‌دیده دودری‌ها» متعهد شدند بازسازی‌های ضروری را در کوتاه ترین زمان ممکن به انجام برسانند.

محسنی درباره امکان ایجاد مشکل در ثبت بازار تبریز در فهرست میراث جهانی پس از آتش‌سوزی گفت: احتمال ایجاد یکسری خلل محدود وجود دارد، اما چون نماینده یونسکو مدتی پیش در بازدید از این بازار، ارزیابی مثبتی از مرمت‌های انجام شده داشت، بنابراین بعد از بهسازی و مرمت، مشکل عمده‌ای برای ثبت ایجاد نمی‌شود، چون خسارت وارده به بخش‌های آتش‌گرفته، تخریبی نیست. به همین دلیل روند ثبت بازار در فهرست میراث جهانی رامختل نمی‌کند، ولی قاعدتا می‌تواند یک‌‌سری مسائلی به وجود آورد که این امر به بررسی‌های کارشناسی نیاز دارد.

نقد مرمت

از سوی دیگر، همایش ملی نقد مرمت به منظور ارزیابی و بررسی پروژه‌ها و طرح‌های مستندنگاری، حفاظت، مرمت و ساماندهی بناها و محوطه‌های تاریخی ایران در تاریخ 20 تا 21 آبان ماه در تبریز برگزار می شود.

تراب محمدی، رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری آذربایجان‌شرقی با اعلام این خبر گفت: بیان تجربه‌ها، ارزیابی طرح‌ها و ارائه نوع اجرای مرمت‌ها می‌تواند موجب ارتقای اقدامات سال‌های آینده و بازآموزی کارشناسان حوزه حفظ و احیای بناهای تاریخی شود، از این‌رو، این همایش و نتایج حاصل از آن می‌تواند بر حوزه مرمت کشور موثر واقع شود.

وی نگاه و محور دومین همایش نقد و مرمت را معطوف به خلاقیت‌ها و ابتکاراتی دانست که در بناها و محوطه‌های تاریخی و تزئینات معماری انجام شده یا می‌شود.

محمدی اظهار کرد: از مجموع 54 مقاله رسیده به دبیرخانه همایش 12 اثر در زمینه‌های طرح مطالعات بهسازی لرزه‌ای، طرح بازسازی پوشش‌های برج مقبره‌ها، بازسازی فرضی بر اساس شواهد معماری، تجربه‌های حفاظت و مرمت خشت، مشکلات احیای اثر تاریخی برای بهره‌برداری دوباره و... در طول 2 روز همایش ارائه و مورد نقد و بررسی قرار خواهند گرفت.

این همایش با حضور حدود 250 نفر از مسوولان و کارشناسان حفظ، احیاء و ثبت آثار تاریخی،‌ مشاوران و دست‌اندرکاران حفاظت و مرمت بناهای تاریخی کشور برگزار می‌‌شود.