شترداری در ترکمن صحرا در حال نابودی است

فرایند صنعتی شدن موجب شد تا صنعت بومی و محلی شترداری دیگر رونق گذشته را نداشته باشد و به دلیل حمایت کم و نبود برنامه جامع، شترداری در گلستان دچار روزمرگی شده و نفس شترها نیز به شماره افتاده است.

این درحالی است که ترکمن ها با پرورش شتر از دیرباز خو گرفته و عجین شده اند و صنعت شتر داری جزئی از فرهنگ کهن و ماندگار این قوم اصیل ایرانی به شمار می آید.

ترکمن ها، شتر را بارگار، ارونا، لوک، مایا، کایونف بلخی، نرجا و .. می نامند و پرورش این حیوان در برخی مناطق گلستان از جمله گمیشان، بندر ترکمن، آق قلا، گنبد و مراوه تپه به صورت سنتی و پراکنده رواج دارد.

اکنون این صنعت همانند گذشته رونق چندانی در گلستان ندارد و جوانترها به دلیل برخی نگرشهای سنتی و کم بازده بودن تولید، استقبال زیادی برای حفظ این صنعت آبا و اجدادی به خرج نمی دهند.

اکنون پرورش شتر به صورت سنتی در مراتع شمالی استان گلستان رواج دارد و از صنایع تبدیلی شیر، گوشت و دوغ شتر در این مناطق خبری نیست.

یک کارشناس  و پرورش دهنده شتر در گلستان گفت: متأسفانه سیستم پرورش شتر در استان سنتی و حمایت نشده و صنایع تبدیلی آن شکل نگرفته است.

کریم اکبری افزود: شترهای استان یک کوهانه و شیری هستند که بر خلاف شترهای نقاط دیگر کشور قابلیت شیردهی فراوانی دارند و نیاز است صنایع تبدیلی در استان توسعه یابد و سرمایه گذاری در این زمینه انجام شود.

وی اظهار داشت: شیر شتر دارای خواص غذایی ضد سرطانی دارد و اگر کارخانه شیر شتر در استان تأسیس شود، پرورش شتر اقتصادی شده و امکان پرورش شتر در مکان بسته و اقتصادی کردن پرورش این حیوان نیز فراهم می شود.

وی خاطرنشان کرد: اکنون به دلیل سیستم سنتی پرورش این حیوان بحث اصلاح نژادی و راندمان تولید هم قابل اجرا نیست.

اکبری بیان داشت: روستائیان برخی مناطق استان به صورت سنتی به پرورش شتر اشتغال دارند و اگر این طرح مکانیزه و صنعتی شود، موجب افزایش تولید و درآمد و زمینه سازی برای صادرات می شود.

این کارشناس بیان داشت: شتر حیوانی قانع است که به راحتی می توان آن را پرروش داد و درصورت حمایت مسئولان و برنامه جامع، این صنعت به صنعت اشتغالزا و پردرآمد در استان مبدل می شود.

این پرورش دهنده شتر در گلستان بیان داشت: دوره شیردهی شتر بیش از یکسال بوده که به طور میانگین یک تن شیر و 170 کیلوگرم گوشت تولید می کند و نیاز است تا صنایع مرتبط با آن راه اندازی شود.

وی عنوان کرد: برای توسعه این صنعت باید واحدهای شترداری صنعتی در استان راه اندازی شود و ساخت کارخانه های بسته بندی شیر، گوشت، فرآوری و... نیز الزامی است.

اکبری به صادرات شتر اشاره و اضافه کرد: صادرات این حیوان به دیگر نقاط کشور و کشورهای همسایه شمالی و عربی کمک فراوانی به افزایش درآمد شترداران می کند.

وی بیان داشت: شترها در مناطق بیابانی که دامی وجود ندارد با تغذیه از گیاهانی همچون خار شتر تغذیه می کنند و در اشتغال و تامین فراورده های دامی روستاییان مفیدند.

علی رضا گرزین مدیرجهاد کشاورزی آق قلا گفت: در چندسال اخیر علاقه اهالی این منطقه و ترکمنها به صنعت شترداری کاهش یافته و این در حالی است که در گذشته شماری زیادی در زمینه پرورش شتر در استان فعالیت داشتند و به دلایل مشکلات فراوان دیگر در این زمینه کار نمی کنند.

وی افزود: اکنون 111 خانوار به صورت مستقیم و غیرمستقیم در این صنعت اشتغال دارند و به پرورش شتر می پردازند. سالانه 500 کیلوگرم پشم و کرک از این شترها برداشت می شود که با توجه به شباهت زیاد آن با پشم گوسفند در بافت فرش ترکمن کاربرد دارد.

مدیرجهاد کشاورزی آق قلا  بیان داشت: تاکنون 937 نفر شتر در این شهرستان شماره گذاری شده و برای رفع مشکلات فرا روی این صنعت باید برنامه ریزی و سرمایه گذاری شود.

گرزین اضافه کرد: سال گذشته 9 هزار و 500 تن انواع نهاده های دامی بین دامداران منطقه توزیع شده است که از این مقدار هفت هزار و 250 تن کنسانتره دامی، سه هزار و 580 تن سبوس و گندم بوده است.

مدیر کل اموروستایی استانداری گلستان گفت: عده زیادی در ترکمن صحرا به پرورش شتر اشتغال دارند ولی این کار نیاز به ساماندهی و سرمایه گذاری دارد.

موسی الرضا بخشی افزود: قرار بود طرح صنعتی پرروش شترداری در روستای قرنجیک پور آق قلا راه اندازی شود که به نتیجه مطلوب نرسیده است.برای اجرایی شدن این طرح به همکاری و تعامل بانکها نیاز است و بدون همکاری بانکها، صنعتی شدن این طرح ممکن نیست.

با توجه به درآمدزایی صنعتی شدن پرورش شتر برای روستائیان، متولیان امر برای اجرایی شدن این صنعت باید برنامه ریزی و موانع فراروی را رفع کنند.

بدون شک در صورت حمایت نشدن از صنعت شترداری، تا دهه دیگر شاهد از بین رفتن نسل شمار شترهای موجود در گلستان خواهیم بود و صنعت شترداری همانند بسیاری از صنایع بومی و پر رونق دوران گذشته گلستان به خاطره ها می پیوندد و از نفس می افتد.

مهر