پایانی بر محدودیت‌های زیست فناوری ایران

مهندسی ژنتیک یکی از فناوری‌های نوین است که باعث ایجاد تغییرات ژنتیک به طور غیرطبیعی در موجود زنده می‌شود. سیستم ژنتیک این موجودات که با عنوان GMO (تراریخته) شناخته می‌شوند، برای پیشبرد اهداف بشر تغییر کرده و در کشاورزی برای جلوگیری از آفات و بیماری‌های گیاهان کاربردهای بسیاری دارد. با وجود جدید بودن این شاخه از علم از سال 1996 تاکنون سطح زیرکشت این دسته از محصولات 50 برابر شده است که این افزایش رشد به تنهایی نشان‌دهنده بهره‌برداری روزافزون کشاورزان از این محصولات است.

در این میان و به دنبال رشد و توسعه این محصولات در تمام دنیا، طبیعی است که باید استراتژی‌هایی نیز برای جلوگیری از آثار سوء این محصولات اتخاذ شود که این استراتژی‌ها و قوانین به عنوان ایمنی زیستی مطرح می‌شوند. البته قوانین ایمنی زیستی در هیچ جای دنیا بازدارنده نیست و نمی‌توان از محصولات تراریخته به دلیل وجود برخی آثار سوء احتمالی استفاده نکرد، اما باید قوانینی را برای استفاده از آنها تدوین کرد که علاوه بر عدم بازدارندگی از خطرات احتمالی نیز جلوگیری کند.

طرح ایمنی زیستی هم با همین هدف پس از مدت‌ها انتظار در حالی ارائه شد که دولت لایحه قانون ایمنی زیستی را که در دی ماه سال گذشته به مجلس شورای اسلامی ارائه کرده بود، پس گرفت؛ چرا که بندهایی از این لایحه پس از ارائه به مجلس با مخالفت‌هایی از سوی انجمن‌های علمی بیوتکنولوژی، ژنتیک و ایمنی زیستی ایران مواجه شده و توسط نمایندگان عضو کمیسیون‌های کشاورزی و بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی و جمعی از استادان زیست ‌فناوری کشور اصلاحاتی در آن صورت گرفته بود که ناخرسندی از تغییرات اعمال شده به استرداد لایحه منجر شد.

پس از استرداد لایحه اصلاح شده مجلس توسط دولت، پیش‌نویس قانون ملی ایمنی زیستی به صورت طرح به مجلس عرضه شد. نمایندگان مجلس در بررسی جزئیات طرح ایمنی زیستی، تمام امور مربوط به تولید، رهاسازی، نقل و انتقال فرامرزی، صادرات، واردات، عرضه، خرید و فروش، مصرف و استفاده از موجودات زنده تغییر شکل یافته ژنتیک را با رعایت مفاد این قانون مجاز دانستند و بر همین اساس دولت مکلف شد تمهیدات لازم را برای انجام این امور فراهم آورد. این طرح که دارای 13 ماده است، در پاسخ به مجموعه نگرانی‌هایی که در سطوح ملی و بین‌المللی وجود دارد و در جهت توسعه ایمن «فناوری زیستی جدید» در کشور و کاهش مخاطرات احتمالی ناشی از آن تهیه شده است.