طرح تحول اقتصادی و ابزارهای کنترل تورم

1- براساس آخرین مصوبه کمیسیون تلفیق بودجه 88، درآمد منظورشده دولت از محل حذف یارانه انرژی بالغ بر 20 هزار میلیارد تومان است که از این رقم 8500 میلیارد تومان مستقیما به جیب دولت رفته و 11 هزار و 500 میلیارد تومان نیز صرف بازتوزیع جبرانی درآمد بین پنج دهک از جامعه و کمک به بخش صنعت خواهد شد. در واقع دولت با توزیع مستقیم پول به حساب برخی شهروندان درصدد است تا اضافه هزینه‌های ایجادشده از طریق واقعی شدن و افزایش قیمت‌ها را جبران کند. این اصلی‌ترین سلاح دولت برای دفاع از شهروندان در برابر جهش قیمت‌ها خواهد بود.

2- حال ببینیم این ابزار چقدر کارآمد است. یک ضرب و تقسیم ساده انجام می‌دهیم. به این صورت که 10000 میلیارد تومان بودجه بازتوزیع جبرانی درآمدها را میان 50 درصد از شهروندان ایرانی یعنی 35 میلیون از 70 میلیون نفر جمعیت کشور تقسیم می‌کنیم.  (فرض ما این است که 1500 میلیارد تومان نیز برای کمک به بخش تولید اختصاص داده شود) حاصل تقسیم عدد 276 هزار تومان است. یعنی با این بودجه دولت در بهترین حالت خواهد توانست به طور متوسط به نیمی از شهروندان سالانه 276 هزار تومان و ماهانه 23 هزار تومان بپردازد. یعنی مثلا یک خانوار 3 نفره به طور متوسط ماهانه 69 هزار تومان دریافت خواهد کرد.

3- آیا این رقم برای یک خانوار 3 نفره که براساس تقسیم‌بندی دهک‌های اولویت‌دار توسط دولت، جزو اقشار متوسط به پایین و با درآمد کم و خیلی کم محسوب شده، برای مقابله با موج افزایش قیمت‌ها مثل رشد 5/3 برابری بهای بنزین، رشد 7 برابری بهای گازوئیل، رشد 5/2 برابری بهای گاز خانگی و غیره متناسب است؟ تازه ما در این مقایسه خوشبینانه چند نکته را کنار گذاشته‌ایم و ماجرا را در بهترین‌حالت ممکن بررسی کرده‌ایم. مثلا اثرات شدید رشد قیمت حامل‌های انرژی را به قیمت سایر کالا و خدمات محاسبه نکرده‌ایم یا نگفته‌ایم که با این رقم به نیمی از جمعیت کشور یعنی 35 میلیون نفر حتی یک ریال یارانه تعلق نخواهد گرفت. این یک محاسبه فیلتر شده است.

4- از سوی دیگر دولت به جز ابزار باز توزیع نقدی درآمد، حداقل تاکنون و به طور رسمی ابزار جبرانی دیگری برای کاهش فشار شدید قیمتی و تورمی بر مردم اعلام نکرده است و این سکوت می‌تواند . حق این است و احتمالا تمامی کارشناسان و فعالان اقتصادی متفق‌القولند که دولت باید به طور شفاف آسیب‌های ناشی از اجرای طرح تحول اقتصادی و برنامه‌هایش برای مهار آن و به طور خلاصه تاثیری که اجرای این طرح بر زندگی روزمره شهروندان بر جای می‌گذارد را برای تحلیل و بررسی اعلام کند. روشن است اگر اثرات منفی این طرح قبلا به طور دقیق بررسی و خنثی نشود و خانوارها پس از آغاز طرح با موجی پیش‌بینی نشده از هزینه‌های سنگین و غیرقابل جبران مواجه شوند و تعادل مالی‌شان بر هم بخورد، تبعاتی خواهد داشت که خدای ناکرده دودش به چشم همه خواهد رفت. پس تا زمان باقی است باید به چنین ابهامات ساده و صریحی پاسخ‌هایی روشن و عملیاتی داد.

سیدعلی دوستی موسوی