سال جهانی نجوم در انتظار تصمیم

نخست آن که ایران تجربه برگزاری 2 سال علمی (سال‌های ریاضی و فیزیک)‌ را پشت سر گذاشته بود و می‌توانست از تجربه این سال‌ها استفاده کرده، نقاط ضعف برگزاری آن را جبران کند، دیگر آن که برخلاف ریاضیات و فیزیک که در میان عموم مردم چندان مورد توجه نیستند، نجوم به ذات خود جذابیتی بی‌بدیل دارد که می‌تواند مردم را به طور کلی به تفکر در زمینه علوم دعوت کند و به این ترتیب، پشتوانه عمومی و علاقه مردمی را همراه خود دارد.

از سوی دیگر آمارها نشان از فعال بودن جمعیت چند ده هزار نفره منجمان آماتور و حدود 2 میلیون نفر علاقه‌مند جدی در بدنه جامعه دارد و سال‌های گذشته تجربه‌های ارزشمندی در برگزاری برنامه‌های عمومی و ترویجی داشته است.

 سعادت‌شهر در استان فارس، جایزه ترویج علم جهان را به واسطه فعالیت‌های نجومی در اختیار دارد و مراسم روز جهانی نجوم در ایران، 2 بار جایزه جهانی ایده نو و بهترین برگزاری را در 6 سال گذشته از آن خود کرده است.

ایران میزبان 2 رقابت رصدی مهم ماراتن مسیر وضوحی است. یک مجله حرفه‌ای 15 سال است که به ترویج نجوم می‌پردازد و حدود 7 سال است که یک برنامه تلویزیونی به نجوم اختصاص دارد. تجربه کسوف سال 78 و گذر زهره، همکاری‌های بین‌المللی، نقش موثر در ترویج علم و پتانسیل بالای نیروهای علاقه‌مند در سراسر کشور و در کنار آن، آغاز طرح رصدخانه ملی ایران همه و همه نه تنها باعث امیدواری علاقه‌مندان داخلی به موفقیت این سال می‌شد که باعث شد پدرو روسو، مسوول دبیرخانه این سال در گفتگو با «جام‌جم»، ایران را یکی از کشورهایی بداند که نقش کلیدی در این پروژه بر عهده خواهد گرفت، بویژه که حداقل 2 پروژه بین‌المللی این سال از سوی ایرانیان معرفی شده است اما آنچه در عمل رخ داده، بسیار دور از انتظار است.

 در‌حالی‌که این سال با استقبال گسترده رسانه‌ها و علاقه‌مندان در ایران آغاز شد و حتی دکتر واعظ‌زاده، معاون علمی ریاست‌جمهوری در یادداشتی در روزنامه «جام‌جم» آغاز این سال را تبریک گفت، اما اکنون با گذشت حدود 2 ماه از آغاز آن،‌ هنوز از برنامه‌ریزی‌های ملی (یا حداقل اعلام رسمی این برنامه‌ها)‌ خبری نیست. هنوز ستاد برگزاری و دبیر این سال مشخص یا معرفی نشده و برنامه‌های مهمی که می‌تواند به رشد دانش در ایران کمک کند، معطل مانده است.

تنها برنامه‌های منفردی از سوی دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و گروه‌ها یا افراد علاقه‌مند دنبال می‌شود و پروژه‌های جهانی نیز از سوی خود گروه‌ها پیگیری و دنبال می‌شود.

شاید اغراق‌آمیز نباشد، اگر بگوییم در این رویداد جهانی افراد در حالی شروع به نواختن سازهای خود کرده‌اند که رهبری برای این ارکستر وجود ندارد.زمان بسرعت در حال گذر است، 2 ماه از آغاز سال جهانی نجوم سپری شده و هنوز معلوم نیست آیا ما قرار است سال ملی نجوم را اعلام کنیم یا خیر؟ 10 ماه باقیمانده هم بسرعت سپری خواهد شد و اگر مسوولان هر چه سریعتر نسبت به هماهنگی‌های لازم، تخصیص بودجه و کارهای لازم برای هر عملکرد ستادی دیگر اقدام نکنند، ایرانیان، فرصت طلایی ترویج علم و رشد علمی را از دست خواهند داد.

اگر در سال‌های قبل مانند سال ریاضیات و فیزیک می‌شد برخی نواقص را بر گردن کمی تجربه یا کمی زمان نهاد، این بار هیچ عذری پذیرفته نخواهد بود.

پوریا ناظمی