طب ترمیمی با ابزار سلول درمانی

علم پزشکی نیز همانند دیگر علوم پیشرفت خود را مرهون تولید علم و کاربردی کردن آن است. برای کاربردی کردن علوم تولید شده در بخش سلولی لازم بود مرکزی ایجاد شود که بتوان در آن با انجام مطالعات بالینی کنترل شده بتدریج علم سلولی را به عرصه کاربرد رساند؛ بنابراین تاسیس این مرکز به‌وسیله پژوهشکده رویان با ایجاد امکانات لازم برای کاربردی کردن علوم مربوط به سلول درمانی خواهد توانست این امکان را برای همه محققان فراهم کند تا یافته‌های خود را به کاربرد برسانند.

خدمات درمانی مرکز سلول درمانی

دکتر حسین بهاروند، مدیر گروه سلول‌های بنیادی پژوهشکده رویان می‌گوید: سلول درمانی پژوهشکده رویان الگویی بوده ودرحال حاضر بر روی درمان بیماری‌های صعب العلاج همانند پارکینسون، دیابت، جراحت‌های نخاعی، آلزایمر و بیماری‌های قلبی ‌ عروقی متمرکز کرده است و امید می‌رود در آینده با ایجاد مرکز در مانی بزرگتر و مجهزتر بتوان این خدمات را به قشر گسترده ای از مردم ارائه کرد.

دکتر ناصر اقدمی، مسوول مرکز سلول درمانی پژوهشکده رویان نیز می‌افزاید: این مرکز خدمات خود را در 3 بخش ارائه می‌کند. در بخش اول با همکاری مراکز بالینی مطالعات کار آزمایی بالینی انجام می‌شود که در این بخش در حال حاضر بر روی بیماری‌های قلب، زخم اندام تحتانی، کبد و چشم، فعالیت می‌کند.

در بخش دوم مرکز، ارائه خدمات به بیماران را به صورت سرپایی انجام می‌دهد که استفاده از پیوند سلول‌های رنگ دانه در افراد مبتلا به لک و پیس از آن جمله است. بالاخره بخش سوم مرکز، خدمات مربوط به بانک سلول‌های بنیادی خون بند ناف را به صورت عمومی ‌در دستور کار خود دارد.

بهره‌برداری از بانک خون بند ناف

بانک خون بند ناف عمومی‌ که یک نیاز اساسی کشور برای تامین سلول‌های بنیادی بخصوص در بیماران نیازمند پیوند سلولی‌ است نیز یکی از بخش‌های اصلی این مرکز است که همزمان با افتتاح مرکز به بهره‌برداری می‌رسد و قابلیت ذخیره حداقل 10هزار نمونه را خواهد داشت.

شیوه پذیرش بیماران

دکتر اقدمی‌اضافه می‌کند: ما بیشتر خدمات را چه به صورت تحقیقاتی چه به صورت بالینی در همکاری با دیگر مراکز ارائه می‌کنیم، بنابراین در بیماری‌هایی مانند قلب و عروق لازم است بیمار پیش از مراجعه به پژوهشکده به مراکز همکار مراجعه کند تا شرایط ورود بیمار مورد بررسی قرار گیرد و در صورت داوطلب‌بودن، بیمار بتواند از این خدمات استفاده کند.

در حال حاضر مراکز همکار برای بیماری‌های قلب و عروق عبارتند از: بیمارستان‌های بقیه‌الله، جماران، مرکز قلب تهران، شهید رجایی، لواسانی، مسیح دانشوری و بیمارستان رضوی مشهد. برای بیماری‌های چشم بیمارستان لبافی نژاد و مراکز تحقیقات چشم شهید بهشتی، برای کبد مرکز تحقیقات گوارش دانشگاه تهران ،بیمارستان نمازی شیراز و مرکز تحقیقات پیوند اعضای دانشگاه علوم پزشکی شیراز، برای زخم اندام بیمارستان سینا برای غضروف و استخوان بیمارستان سینا.

تحولی در روند درمانی کشور

دکتر اقدمی‌ تاکید می‌کند: در پزشکی امروز، پزشک پس از معاینه بیمار برای وی دارو تجویز می‌کند و بیمار مجبور است برای تهیه آن به داروخانه مراجعه کند. در سلول درمانی نیز اگر پزشک برای بیمار خود سلول درمانی را تجویز کند بیمار می‌تواند با مراجعه به این مرکز برای دریافت سلول یا پروسس سلول مراجعه کند. البته در بیماری‌هایی مانند پوست که نیاز به بستری وجود ندارد، این روند از ابتدا تا انتها می‌تواند در پژوهشکده به بیمار ارائه شود.

نقش بیمه‌ها

دکتر اقدمی ‌به عنوان مسوول مرکز سلول درمانی با اشاره به پیگیری‌های مرکز درخصوص چشم می‌گوید: به دلیل آن‌که مراجعان چشم اکثرا از قشر آسیب‌پذیر جامعه، کارگران بخش صنعتی و ساختمانی بوده که به‌دلیل صدمات ناشی از کارشان از ناحیه چشم مجروح شده و توان پرداخت هزینه درمان را ندارند، پیوند قرنیه تحت پوشش بیمه است. همچنین چون در فرآیند پوست، بیمار تحت دارو درمانی نیز قرار می‌گیرد، مشمول بیمه است.

هزینه درمان

در هر 2 مرحله کارآزمایی و خدمات بالینی، هزینه‌های درمانی با هم برابرند با این تفاوت که در مرحله کار آزمایی، هزینه تامین سلول را خود پزوهشکده می‌دهد و از بیمار دریافت نمی‌شود.

ما در مرحله تولید علم هستیم

دکتر اقدمی ‌با اشاره به مزیت اصلی مرکز سلول درمانی کشورمان نسبت به نمونه‌های مشابه در منطقه می‌افزاید: این درست است که از نظر تاسیس مرکزی برای ارائه خدمات سلول درمانی در منطقه اول نیستیم، یعنی امارات و تایلند چنین مرکزی را تاسیس کرده‌اند، ولی تفاوت عمده‌ای که مرکز ما با دیگر مراکز دارد این است که برخی مراکز صرفا به ارائه خدمات و درمان‌هایی که تثبیت شده می‌پردازند، اما ما در مرکزمان علاوه بر انجام درمان، علم مورد نظر را نیز داشته و تمام مراحل تامین سلول را خودمان انجام می‌دهیم یعنی کشورهای منطقه باید منتظر باشند تا کشوری علم مربوط را به آنها بفروشد تا آنها بتوانند اقدام به درمان کنند و هیچ کدام از کشورهای منطقه حتی تایلند در مرحله تولید علم نیستند مگر کشورمان ایران.

خدمات رسانی به خارجی‌ها

به گفته وی هم‌اکنون درخصوص کبد تعداد زیادی بیمار از آمریکا و انگلیس ایمیل زده و درخواست درمان دارند، بخصوص درباره بیماری ویتیلگو.

اقدامی اضافه می‌کند: با آن‌که در مرحله کار آزمایی بالینی نیز می‌توانیم پذیرش بیمار خارجی داشته باشیم ولی تاکنون انجام نداده‌ایم، چون این مساله نیازمند شرایط خاصی است که بیمار خارجی باید پذیرا باشد. یعنی بتواند تعهد کند که درمان ایشان قابل پیگیری نیز باشد، چرا که در مرحله کار آزمایی اصل مهم پیگیری اثرات و عوارض احتمالی درمان است.

پونه شیرازی