ایران جایگاه استراتژیک قدرتمندی در منطقه دارد

"بولات نورگالیف" در گفت‌و‌گو با خبرگزاری فارس با اشاره به اهمیت تعامل و همکاری این سازمان با ایران گفت: ما معتقدیم که ایران کشوری است که جایگاه استراتژیک قدرتمندی دارد. این کشور حدود 8/7 هزار کیلومتر مرز با 15 کشور دیگر دارد.

وی افزود: همسایه‌های ایران از جمله عراق و افغانستان و در حال حاضر پاکستان دچار چالش‌هایی هستند. خلیج فارس هم منطقه‌ای است که گاهی اوقات درباره آن نگرانی‌هایی مطرح می‌شود. ایران ظرفیت‌های بالایی را برای مشارکت در سازمان دارد.

نورگالیف با اشاره به برنامه‌های سازمان برای همکاری با ایران اظهار داشت: ما در نظر داریم که با رهبران ایران گفتگوهای صادقانه‌ای را داشته باشیم تا بتوانیم ایده‌ها مطرح شده را عملی کنیم. قرار است بدون حضور دیگران ملاقات‌ها و گفت‌و‌گوهایی در سطح سران بین ایران و سازمان همکاری شانگهای بر سر یک میز صورت گیرد.

دبیر کل سازمان همکاری شانگهای در بخشی از گفتگوی خود به تشریح دلایل عدم توسعه این سازمان تا اطلاع ثانوی پرداخته و گفت: هیچ تصمیمی برای نپذیرفتن اعضای جدید در سازمان وجود ندارد، اما بنای ما بر این است که فعلا سازمان گسترده‌تر نشود. در اصل، کشورهای عضو این سازمان اکنون درباره چگونگی تقویت این سازمان با هم مذاکره و همکاری می‌کنند و در این زمینه دیدگاه‌هایی درباره بهترین راه موجود وجود دارد.

وی ادامه داد: یکی از دیدگاه‌ها این است که سازمان با همان 6 عضو باقی مانده و به برخی از نتایج و اهداف مورد نظر خود در ابعاد سیاسی و اقتصادی برسد، چون تجربه به ما نشان می‌دهد که ایجاد تفاهم بین شش کشور کار چندان آسانی نیست. برخی اوقات تداخل‌هایی در دیدگاه‌ها وجود دارد، بنابراین نگرانی ما این است که با پیوستن اعضای جدید روند فوق (رسیدن به تفاهم و نقاط مشترک) دشوارتر شود.

نورگالیف تاکید کرد: البته بحث من درباره ایران نیست، بحث ما کلی و درباره هر کشور وعضو دیگری است. برای پذیرفتن عضو جدید ما نیاز به هماهنگی‌های‌ بیشتر و صرف زمان برای امضای تمام مدارکی داریم که طی 7 سال تاسیس سازمان همکاری شانگهای نهایی شده‌اند. ما هنوز جوان هستیم و باید ابتدا به اهداف مشخصی برسیم تا خودمان را اثبات کنیم.

وی اظهار داشت: موارد فوق در حالی است که ما در زمینه توسعه سازمان تلاش می‌کنیم و در این باره به بحث درباره اینکه اعضای جدید چه شرایطی را داشته باشند و از چه منطقه‌ای باشند، مطرح است. آیا باید از غرب آسیا، ‌شرق آسیا یا خاورمیانه باشند؟ اگر ما تقاضاهایی را از اروپا داشته باشیم چکار باید بکنیم؟ این‌ها سئوالاتی هستند که جواب دادن به آنها ‌آسان نیست و این موضوع بر خلاف آنچه که در ظاهر بسیار ساده به نظر می‌رسد کار بسیار پیچیده و عمیقی است. این روندی است که در حال بررسی است و من انتظار دارم که ما در آینده‌ای نزدیک پیشرفت‌های جدیدی داشته باشیم.
وی خاطر نشان کرد: ما تصمیم گرفته‌ایم که کشورهای ناظر اعم از ایران، هند، پاکستان و مغولستان باید در روند همکاری‌های عملی حضور فعال داشته باشند و همچنین باید با آنها مشورت‌های نزدیک و فشرده‌ای در همه زمینه‌ها از جمله توسعه سازمان داشته باشیم.

دبیر کل سازمان همکاری شانگهای اظهار داشت: ما در سازمان قانون یا اصلی نداریم که مطابق آن اقلیت باید از تصمیم اکثریت تبعیت کنند. برخی سازمان‌ها که اعضای بیشتری را دارند شاید بدینگونه عمل کنند اما بنای ما بر توافق و تفاهم همه است. حتی اگر ما یک مخالف داشته‌ باشیم، تصمیمی نهایی نخواهیم داشت. به همین دلیل ما فعلا معتقد به فرمول 1+4+6 هستیم. در کل ما منافع سازمان را دنبال می‌کنیم و با تغییر شرایط مفاهیم از جمله توسعه سازمان تغییر خواهند یافت.

وی به میزان موفقیت سازمان در رسیدن به اهداف مورد نظر خود اشاره کرد و گفت: مهمترین محوری که مد نظر سازمان است ایجاد و حفظ اتحاد و همبستگی بین سازمان است. ما قصد داریم که رویکردهای مشترکی را در زمینه‌های مختلف بدست آوریم.

نورگالیف افزود: سازمان همکاری شانگهای، نهادی نیست که به ساخت و ساز بپردازد. این سازمان در زمینه‌های اقتصادی و سیاسی فعال بوده و توافقنامه‌ها یا قوانینی را وضع می‌کند. حال دیگر این موضوع به کشورهای عضو بستگی دارد که در این زمینه‌ها مشارکت کرده و به سرمایه‌گذاری‌های لازم روی بیاورند. بنابراین میزان پیشرفت‌ها بستگی به همکاری و پایبند بودن کشورها دارد.

نورگالیف در ادامه به تشریح نقش سازمان در شرایط بحرانی برای اعضا به ویژه مناقشه روسیه-گرجستان پرداخته و اظهار داشت: مناقشه گرجستان در ماه آگوست آغاز شد. سران سازمان همکاری شانگهای حدود دو هفته پس از پایان این مناقشه با هم در شهر "دوشنبه"، پایتخت تاجیکستان گرد هم آمدند. در این نشست درباره موضوع مناقشه و اینکه این درگیری چگونه و چرا آغاز شده به بحث و بررسی پرداخته شد.

دبیر کل سازمان همکاری شانگهای ادامه داد: "دیمیتری میدویدیف"، رئیس جمهور روسیه به همتایان خود درباره این موضوع توضیحاتی را ارائه کرد. پس از ارائه اطلاعات دقیق و خاص از سوی رئیس جمهور روسیه سران کشورهای حاضر در نشست سازمان با میدویدیف ابراز تفاهم کرده و متقاعد شدند که گرجستان آغاز کننده جنگ و کشور متجاوز بوده است.

وی تاکید کرد: در سازمان با تاکید بر اینکه نباید خصومت‌ها و درگیری‌ها را ادامه داد، خاطر نشان شد که در صورت حمله علیه عملیات‌ صلح و تعدی بر ضد مردم بیگناه و غیرنظامی نباید ساکت نشسته و باید واکنش نشان داد. در این زمینه سازمان همکاری شانگهای همبستگی خود را با اقدامات روسیه در قالب مجوز نیروهای حافظ صلح اعلام کرد.

نورگالیف گفت: در سال 2007 در "بیشکک"، پایتخت قرقیزستان پیمانی بین اعضا امضا شد مبنی بر اینکه اگر تهدیدی علیه تمامیت و امنیت یکی از امضا کنندگان این پیمان مطرح شد، سایر اعضا در این زمینه موضعی مشترک را اتخاذ کنند. در این زمینه بستگی به شرایط موجود تصمیمات مقتضی اتخاذ می‌شوند و اینگونه نیست که ما در هر شرایطی کمک‌های نظامی برای کشوری اعزام کنیم. این حمایت‌ها بستگی به شرایط موجود می‌توانند شامل اقدامات عملی یا حمایت اخلاقی یا مشاوره باشند.

وی در خصوص اینکه سازمان از چه کشورهایی حمایت می‌کند، گفت: سازمان از امضا کنندگان پیمان بیشکک حمایت می‌کند. البته این پیمان توسط 6 کشور عضو سازمان امضا شد و امضای آن برای کشورهای دیگر بر اساس قوانین سازمان آزاد است.

دبیر کل سازمان همکاری شانگهای در ادامه در پاسخ به این سئوال که سازمان چه نقشی را می‌تواند در مقابله با یکجانبه‌گرایی و ایجاد تعادل در قدرت جهانی ایفا کند، اظهار داشت: ما در تمام اسنادی که در سازمان امضا می‌کنیم بر این موضوع تاکید می‌کنیم. تمام مشکلاتی که مربوط به استفاده از زور می‌شوند باید از طریق سازمان ملل تصمیم گرفته شوند. تنها مرجع جهانی که صلاحیت تصمیم‌گیری درباره استفاده از زور را دارد فقط سازمان ملل است.

وی تصریح کرد: ما با تقویت نقش سازمان ملل می‌توانیم دیپلماسی چند جانبه داشته باشیم و از تعبیر یکجانبه از قوانین بین الملل جلوگیری کنیم. برخی‌ها معتقدند که روند سازمان ملل کند است و باید به طور جداگانه در زمینه های مختلف وارد عمل شد. ما با این قضیه و تشکیل بلوک‌های سیاسی-نظامی مخالف هستیم و با تقسیم‌بندی‌های منطقه‌ای و ایدئولوژیکی یا مذهبی موافق نیستیم و معتقدیم که باید با ترکیب و همکاری‌ سازمان‌ها در این زمینه اقدام کرد.

نورگالیف گفت: اگر همکاری‌های دسته جمعی در کار باشد اشتباهات کمی رخ خواهد داد. کشورهای پیشرفته و مقتدر نمی‌توانند به نمایندگی از سایر کشورها درباره موضوعات مختلف تصمیم بگیرند.

نورگالیف به نشست‌ آتی سازمان همکاری شانگهای اشاره کرد و اظهار داشت: ما آماده می‌شویم تا در ماه مارس آینده کنفرانس بین المللی را با موضوع افغانستان در مسکو برگزار کنیم. در این نشست گفت‌و‌گوهایی را با حضور اعضا و همسایگان افغانستان درباره نحوه عادی‌سازی شرایط در این کشور خواهیم داشت و اینکه از تمامیت این کشورها برای انجام حملات تروریستی علیه افغانستان صورت نگیرد. در این کنفرانس همچنین درباره نقشی که سازمان می‌تواند درباره کنترل اوضاع در افغانستان ایفا کند به بحث و گفت‌و‌گو خواهیم نشست.