به ‌جهان ‌اکتشافات ‌خوش ‌آمدید

درحالی‌که روزهای زیادی تا آغاز سال جهانی نجوم در دی ماه سال‌جاری و همزمان با آغاز سال 2009 میلادی نمانده است پروژه‌های فراوانی در سطح بین‌المللی،‌ منطقه‌ای، ‌ملی و محلی تعریف و اجرای آن آغاز شده است.

پایگاه سال جهانی نجوم به نشانی www.astronomy2009.org.  بسیاری از این پروژه‌ها  را معرفی کرده است و برای کسانی که مایلند بدانند در این سال چه کارهایی می‌توانند انجام دهند؛ مرجع مناسبی به حساب می‌آید.

در همین حال،‌ این وبگاه جهانی در بخش منابع خود تعداد قابل توجهی از نمایش اسلاید، ‌پوستر و دفترچه‌های راهنما را قرار داده که بخشی از آن به زبان فارسی نیز ترجمه شده است و از طریق این سایت، قابل دریافت هستند و می‌توانند کمک مناسبی برای کسانی به شمار رود که دنبال راهنمایی برای آغاز فعالیت‌های خود و مشارکت‌هایشان در این حوزه هستند.

در میان این شور و اشتیاق عمومی به نظر می‌رسد هنوز برنامه‌هایی که در ایران در حال اجراست به جمع‌بندی ‌مشخصی نرسیده و به طور پراکنده پیگیری می‌شود. شبکه 4 صداوسیما برنامه‌های ویژه‌ای برای این سال تدارک دیده است و روزنامه جام‌جم در نخستین روز این سال، ویژه‌نامه‌ای منتشر خواهد کرد.

ضمن این‌که گروه‌های محلی ‌و ملی و بویژه انجمن نجوم ایران که هماهنگ کننده ملی این رویداد، به شمار می‌رود نیز برنامه‌های خاص خود را دنبال می‌کنند. با توجه به اهمیت اطلاع رسانی این رویداد‌ها ستون هفت شب، ‌هفت آسمان آمادگی دارد تا برنامه‌های گروه‌های مختلفی که برنامه خود را از طریق فاکس،‌ نامه یا ایمیل به ما اطلاع دهند، در همین ستون منتشر کند.

اما در هفته‌ای که گذشت، جهان ستاره‌شناسی و فضا روزهای پرهیجانی را سپری کرد. درحالی که فضانوردان شاتل فضایی ایندیور برای ملاقاتی 15 روزه به سوی ایستگاه فضایی بین‌المللی پر گشود تا کار خود را در تکمیل این ایستگاه دنبال کند.

شاتل‌ها تا سال 2010 باید از گردونه سفرهای فضایی خارج شوند اما با به قدرت رسیدن باراک اوباما در ایالات متحده و پیشنهاد او مبنی بر تمدید فعالیت این گردونه‌های فضایی ممکن است بر طول مدت خدمات آنها افزوده شود.

از سوی دیگر، هندی‌ها که چند هفته پیش چانداریان - 1 را برای نقشه‌برداری از ماه به سوی قمر زمین ارسال کرده بودند،‌ روز جمعه گذشته وزنه‌ای را از عرشه خود رها کردند تا با برخورد با سطح ماه بخش‌هایی از خاک لایه‌های پنهان شده زیری را به خارج پرتاب کند و دستگاه‌های دورسنجی این مدارگرد بتوانند این نمونه‌ها را بررسی کنند. هندی‌ها این آزمایش را با موفقیت کامل به پایان رساندند تا دنیا بداند از این پس باید منتظر خبرهای بیشتری از فعالیت‌های اکتشافی هندوستان باشد.

اما در همان هنگام که چانداریان ‌- 1 مشغول انجام این آزمایش بود، ‌دانشمندان موسسه تلسکوپ فضایی هابل تحلیل تصویری را به پایان رساندند که در آن ادعا شده است برای نخستین بار تصویری مستقیم از سیاره‌ای فراخورشیدی به ثبت رسیده است.

در این تصویر نمایی از سیاره فم الحوت - b  که سیاره‌ای مشتری‌گون و غول‌پیکر است در این تصویر به ثبت رسیده، سیاره‌ای که 5/25 سال نوری دورتر از ما و در صورت فلکی حوت جنوبی قرار دارد.

آغاز این تصویربرداری‌ها می‌تواند گام بزرگی را در شناخت پیدایش و تحول منظومه شمسی بردارد.

مرجان مرادی