وقتی انقلاب صنعتی بخار کرد

قـبــــــل از وات در قــــــرن اول مـــیــــــلادی هـــــرواو آلـکـسـانـدریـا ابـزارهـایـی مـشـابـه مـاشـین بخار به وجــــود آورد. ســــال 1698 «تــــومــــاس ســـاوری» ماشین بخار مشابهی را به ثبت رسانید که برای تـلـمـبـه کـردن آب از آن اسـتـفـاده می‌شد و سال 1712 «توماس نیوکومن» نوع پیشرفته‌تری از آن را بـه ثبت رساند، البته این ماشین کارایی کمی داشـت و فـقـط برای خارج کردن آب از معادن زغال سنگ به کار گرفته می‌شد.

امـا جـیـمـزوات اسـکـاتـلـنـدی با این که فقط یک دوره کارآموزی یک ساله را در زمینه ابزارسازی گذرانده بود، استعداد ابداع و نوع‌آوری فراوانی داشت.

وی سـال 1764 هـنـگـامی که مشغول تعمیر یک مـدل از مـاشـیـن‌هـای «نـیـوکـومن» بود به ماشین بخار علاقه‌مند شد.

جـیـمــز وات فـیــزیـکــدان کــه او را پــدر انـقــلاب صنعتی می‌شمارند، 19 ژانویه 1736 در گرینوک اسـکـاتلند به دنیا آمد. در سن 19 سالگی به کار ساخت ابزارهای اندازه‌گیری محاسباتی با مدل ریاضی پرداخت و همزمان در دانشگاه گلاسکو نیز تحصیل می‌کرد.

اولـیـــــن تـــغــیــیــــر مــهــمــــی کــــه ســــال 1769 روی مـاشـیـن‌هـای «نـیـوکـومن» به ثبت رساند، اضافه کـردن یـک محفظه جداگانه تراکم بخار بود. او هـمـچـنـین سال 1782 ماشین دوطرفه را اختراع کـرد تـمـام ایـن‌ها همراه با چند فقره تغییرات و اصـــلاحـــات کـــوچـــک‌تـــر بـــه کـــارایـــی بــیــشــتــر مـاشـیـن‌هـای بـخـار انـجـامـیـد. ایـن ازدیاد کارایی عملا به معنای تفاوت بین یک ابزار ماهرانه ولی نــه‌چـنــدان قــابــل اسـتـفــاده بــا وسـیـلــه‌ای بــاتـوان صنعتی فراوان بود؛ به همین سادگی!

وات سال 1781 با اختراع یک سری چرخ دنده حــرکــت تـنــاوبــی مـوتـور را بـه حـرکـت دورانـی تـبــدیــل کــرد. بــا اسـتـفـاده از ایـن ابـزار بـر مـوارد اسـتـفـاده از مـوتـور بـخـار بـه شـکـل چـشـمگیری افـــزوده شـــد. عـــلاوه بـــر انــجـــام اصـــلاحـــات و تـغـیـیـرات گـونـاگـون، وات سال 1788 همچنین پـروانـه تـنـظـیـم دو مـوتـور، وسـیـلـه‌ای کـه امـکان کـنترل اتوماتیک سرعت موتور را فراهم آورد، فـشـارسـنـج، شـمـارشگر (کنتور)‌، نشانگر و شیر فشارشکن را اختراع کرد.

او که در کارهای تجاری استعداد نداشت سال 1775 بــه اتـفــاق «مــاتـیــو بـولـتـون» کـه مـهـنـدسـی چـیـره‌دسـت و مـعـامـلـه‌گـری تـوانـا بـود شـرکـتـی تـاسـیس کرد. حتی 25 سال بعد شرکت وات ــ‌ بولتون تعداد زیادی موتورهای بخار تولید و به بــازار عــرضــه کـرد در نـتـیـجـه ثـروت سـرشـاری نصیب آنان شد.

سرانجام وات سال 1800 از شرکت استعفا داد و تمام وقت خود را صرف تحقیقات کرد. او در عین حال یک مهندس شهرسازی مشهور بود و مـسـیـر چـندین کانال را طراحی کرد و موفق به ساخت یک قطعه الصاقی شد که تلسکوپ را به وسیله اندازه‌گیری مسافت تبدیل می‌کرد.

او 19 آگوست 1819 در سن 83 سالگی در هیت فیلد انگلستان بدرود حیات گفت.

مانا وحید