تلویزیون، تماشاگران را با تئاتر آشتی می‌دهد

اگرچه شبکه 4 سیما، رسانه‌ای است که برنامه‌های آن بیشتر برای بینندگان فرهیخته تهیه و پخش می‌شود، اما نباید از نظر دور داشت که این شبکه، وظیفه ارتقای سطح ذائقه و توقع بینندگان انبوه شبکه‌های تلویزیونی را نیز به‌عهده دارد. بر همین اساس، عملکرد این شبکه در حوزه تولید و پخش نمایش‌های تلویزیونی توانسته است بخش بیشتری از مخاطبان عادی تلویزیون را پای تماشای تله‌تئاترها بنشاند؛ امری که به یقین آشتی مردم با تالارهای نمایشی و هنر تئاتر را نیز به دنبال خواهد داشت.

با وجود این، بین نمایش صفحه‌ای و تله‌تئاتر تفاوت‌هایی وجود دارد که شناسایی آنها می‌تواند در موفقیت بیشتر نمایش‌های تلویزیونی موثر باشد.

از صحنه تئاتر تا صحنه تلویزیون‌

هادی مرزبان، کارگردان تئاتر درباره تفاوت‌ نمایش‌های صحنه‌ای و تلویزیونی می‌گوید: تله تئاتر بیشتر به فیلم نزدیک است تا هنر نمایش. یکی از ویژگی‌های مهم اجرای صحنه‌ای، زنده بودن اجرای آن است که در تله تئاتر وجود ندارد.

علی‌اصغر آزادان، تهیه‌کننده سیما هم با اشاره به این که نمایشنامه تنها وجه تشابه اجرای صحنه‌ای و تلویزیون یک اثر تئاتری است، می‌افزاید: وقتی ما متنی نمایشی را برای تولید تله تئاتر به دست می‌گیریم، باید آن را با توجه به ویژگی‌های رسانه‌ای چون تلویزیون بسازیم. تهیه‌کننده تله تئاترهایی چون خرده جنایت‌های زن و شوهری و ملودی شهر بارانی، ادامه می‌دهد:‌ در ساخت یک تله تئاتر باید بازی‌‌ها، دکور، صحنه و میزانسن دوباره برای رسانه تلویزیون تنظیم شود. مسعود فروتن نیز که کارگردانی تلویزیونی بیش از 100 تله تئاتر را در کارنامه خود دارد، دراین‌باره توضیح می‌دهد: تماشاگر صحنه تئاتر خودش دست به انتخاب می‌زند تا بر کدام حرکت یا دیالوگی متمرکز شود، اما در نمایش تلویزیونی این کارگردان است که به مخاطب کمک می‌کند به کدام قسمت و اتفاق بیشتر توجه کند.

تئاتر را به خانه‌ها می‌بریم‌

با این صحبت مسعود فروتن، بحث مخاطبان تله‌تئاتر گشوده می‌شود؛ تماشاگرانی که تعداد آنان می‌تواند به میلیون‌ها نفر برسد. این کارگردان تلویزیونی درباره راه‌های جذب مخاطب بیشتر برای نمایش‌های تلویزیونی می‌گوید: به نظر من، برای جلب مخاطبان بیشتر باید سراغ متن‌های واقعگرا برویم و در ساخت دکور، بازی و... هم به واقعیت نزدیک‌تر شویم تا همه چیز باورپذیرتر شود.

مهرداد رایانی مخصوص، قائم‌مقام گروه فیلم و تئاتر شبکه 4 سیما نیز در این باره با تاکید بر استفاده بیشتر از متون داخلی می‌گوید: ما هرچه به سمت فرهنگ خودی و ایرانی حرکت کنیم، در جذب مخاطب بیشتر هم موفق‌تر خواهیم بود. از این رو، فکر می‌کنم ذائقه تماشاگران عادی تلویزیون با نمایشنامه‌های ایرانی همخوان‌تر است.  ویدر پاسخ به این پرسش که چرا در تولید نمایش‌های تلویزیونی بیشتر متون خارجی به کار می‌رود، توضیح می‌دهد: فرآیند تولید دست ما را در این مورد می‌بندد. ما با توجه به کمبود بودجه اختصاص یافته به تولید تله‌تئاتر، بیشتر سراغ متن‌هایی می‌رویم که بتوان آنها  را در یک قسمت به نمایش درآورد، تعداد پرسوناژهای آنها  کم  و با سیاست‌های پخش صدا و سیما هم همخوان باشد. به همین دلیل برخلاف میل و علاقه خودمان، بسیاری از اوقات مجبور به استفاده از متون خارجی می‌شویم.

هادی مرزبان، کارگردان هنری تله‌تئاتر ملودی شهر بارانی که در حال حاضر از شبکه 4 سیما پخش می‌شود، در ارتباط با جذب مخاطب بیشتر برای نمایش‌های تلویزیونی می‌گوید: وقتی ما تئاتر را به خانه‌ها می‌بریم، چه بهتر که ذائقه مردم را بشناسیم و خودمان را با آن همراه کنیم. از یاد نبریم که در رسانه تلویزیون، ما با استادان و دانشجویان تئاتر روبه‌رو نیستیم، بلکه تماشاگران ما کسانی هستند که شاید حتی یک بار هم به تالارهای تئاتر مراجعه نکرده باشند.