بازار کتاب

کتاب‌های‌ دیجیتال‌ در‌‌ راهند اما نترسید

امروزه ورود به دنیای دیجیتال دغدغه بیشتر اهالی کتاب (اعم از ناشر، نویسنده یا خواننده)‌ است و همه البته امیدوارند گرفتاری‌هایی که موسیقی با دیجیتالی شدن دچار آن شد، گریبان کتاب را نگیرد. امروزه کتاب دیجیتال کاملا به وجود نیامده است؛ اما توسعه آن گریزناپذیر به نظر می‌رسد. تحقیق اخیری که به درخواست وزیر فرهنگ و ارتباطات [فرانسه] در باب کتاب دیجیتال به انجام رسید، به پرسش‌هایی می‌پرداخت که مساله ورود کتاب به دنیای دیجیتال در اذهان ایجاد کرده بود. نتیجه‌ای که از این پژوهش حاصل شد، به این قرار بود: دنیای نشر هنوز به سپهر دیجیتال پای نگذاشته است، درست به خلاف صنایع فرهنگی دیگر (بویژه موسیقی)‌. این تاخیر البته ممکن است فوایدی هم در برداشته باشد؛ هر چند موانع متعددی بر سر راه محقق شدن آن قرار گرفته است. نخستین فایده شاید آن باشد که نسل کتاب چاپی منقرض نخواهد شد. دیگر آن که کتاب جدید دیجیتال (اعم از علمی، فنی یا ادبی)‌ بتواند هویتی خاص خود داشته باشد، طوری که با دیگر تولیدات آنلاین (برخط)‌ اشتباه نشود. ارتقای جذابیت‌های کالای عرضه شده، دفاع از حقوق فکری که باید مهمترین مساله باشد، اندیشیدن ساز و کاری که صاحبان حقوق براساس آن قادر باشند در تعیین قیمت محصول نقش اصلی را داشته باشند و سیاستگذاری فعال برای نهادهای ارتباطی ذی‌ربط مواردی بود که در گزارش توصیه شده بود.

کد خبر: ۱۹۹۶۴۹

بسیاری از افراد ناشناس همچنان بر سر راه کتاب‌های دیجیتال سنگ‌اندازی می‌کنند. دشواری‌های فراوانی بر سر راه این نوع کتاب‌ها وجود دارد. معاهده‌های غیرمادی کردن کتاب، ابزارهای تکنولوژیک (هنوز هیچ نرم‌افزار مطالعه دیجیتال که مورد پشتیبانی شرکت‌های بزرگ باشد طراحی نشده است)‌، الگوهای اقتصادی، هماهنگی و انسجام میان فعالان این عرصه (کاربران، صاحبان حقوق اهالی فناوری )‌ برخی از موانع پیش روست.

نکته دیگری که باید به آن توجه کنیم مساله مورد استفاده است، یعنی این که دیجیتالی شدن کتاب چه استفاده‌ای دارد. گاه رفتن به سوی دیجیتالی شدن طبیعی است، مثل فرهنگ لغت‌ها یا دانشنامه‌ها، اما مواردی نیز هست که مشکوک به نظر می‌رسد و افراد را دچار تردید می‌کند. به عنوان مثال، درخصوص آثار منتشر شده در حوزه ادبیات، مقالات یا کتاب‌های هنری، رفتن به سوی دیجیتالی‌شدن ضرورتا مناسب به نظر نمی‌رسد.

موفقیت برخی اقدامات از جمله کاری که کتابخانه ملی فرانسه با همراهی گالیکا انجام داد و هیچ منافاتی با مطالعه سنتی بر روی کاغذ نداشت، باید از دلهره‌ها بکاهد؛ دلهره‌هایی که طرح‌های حریصانه گوگل پرینت در حوزه کتابخانه‌های دیجیتال به دل‌ها افکنده بود. گزارشی که از آن سخن گفتیم، ‌شایسته توجه جدی است؛ هر چند بر روی کاغذ نوشته شده بود!

و در پایان برای اطلاع خوانندگان باید بگوییم در ژاپن بازار کتاب دیجیتال بیش از همه جای دنیا توسعه‌یافته است. کتاب‌های دیجیتال در این کشور 3 درصد بازار نشر را در اختیار دارند و طی 10 سال آینده این مقدار به 10 درصد خواهد رسید. نکته جالب توجه آن است که نیمی از 10 کتاب پرفروش کاغذی این کشور در سال 2007 ابتدا به صورت پاورقی دیجیتال برای تلفن‌های همراه منتشر شده بود.