خطر مرگ! عابران پیاده مراقب باشند

 بنابر آمار موجود سالانه حدود 50 هزار عابر پیاده در کشورهای عضو اتحادیه اروپایی در پی تصادف با اتومبیل جان خود را از دست می‌دهند. این آمار در ایران طی سال گذشته 5/7 درصد از مجموع تصادفات فوتی بوده و بنا به آخرین گزارش سازمان پزشکی قانونی از میزان مرگ و میر در سوانح رانندگی فقط در 13 روز نخست امسال 3763 عابر پیاده در پی برخورد با خودروها جان باخته‌اند. تحقیقات صورت گرفته در خصوص این نوع حوادث نشان داده است بیش از 75 درصد تصادفات عابران پیاده در مناطقی غیر از تقاطع‌ها رخ می‌دهد و بیش از 40 درصد این سوانح مربوط به جاده‌هایی است که فاقد خطوط عابر پیاده هستند. ضمن این‌که حدود 69 درصد این‌گونه حوادث در خارج از شهر‌ها رخ می‌دهد و مردان با 69 درصد، قربانیان اصلی برخورد با وسایط نقلیه محسوب می‌شوند و البته گروه سنی بیش از 70 سال بیشتر از دیگران در معرض خطر قرار دارند. کارشناسان معتقد هستند نبود سیستم روشنایی و تاریکی معابر علت اصلی برخورد وسیله نقلیه با عابر پیاده است به گونه‌ای که 64 درصد تصادف‌ها از ساعت 18 تا 6 صبح رخ می‌دهد.

در همین حال پزشکان یکی از دلایل اصلی مرگ عابران پیاده را تاخیر در امداد و رساندن آنها به مراکز درمانی می‌دانند. دکتر علی سیفی می‌گوید: «در مواردی که عابر پیاده دچار ضربه مغزی می‌شود، استخوان ران او آسیب می‌بیند یا به شکمش ضربه وارد می‌شود، زمان رسیدن امداد بسیار اهمیت دارد اگر حداکثر تا 20 دقیقه پس از حادثه عملیات احیا روی مصدوم صورت گیرد، احتمال نجات او بسیار بالا است، اما گذشت زمان شانس وی را برای زنده ماندن بسیار کاهش می‌دهد.»

فرار راننده‌

یکی از دلایل اصلی تاخیر در انتقال مصدوم به مراکز درمانی، فرار رانندگان از صحنه تصادف و خودداری رهگذران از کمک به فرد مجروح است، حال آن که قانونگذار درخصوص این موارد تمهیدات ویژه‌ای اندیشیده و تلاش کرده با وضع قانون از امنیت جانی شهروندان حمایت کند.

علی دلداری  قاضی جنایی  درباره تصادفات رانندگی منجر به فوت می‌گوید: «افرادی که در این گونه حوادث باعث مرگ فردی دیگر می‌شوند، مطابق قانون مجازات اسلامی چون سبق تصمیم در عمل آنها وجود نداشته، در صورت اثبات قصور راننده صرفا به پرداخت دیه محکوم می‌شوند، حال آن که فرار از صحنه تصادف باعث تشدید مجازات و زندان نیز به محکومیت راننده افزوده می‌شود.»

علاوه بر رانندگان فراری طبق ماده 714 قانون مجازات اسلامی رانندگانی که به خاطر عدم مهارت در رانندگی و نداشتن گواهینامه مرتکب قتل غیرعمد می‌شوند نیز علاوه بر دیه به شش ماه تا سه سال زندان محکوم خواهند شد. وضع این مقررات به منظور حفظ حقوق اولیای دم متوفی صورت گرفته و از سویی اگر فردی نظامات دولتی را در رانندگی رعایت کند و از بیمه نیز برخوردار باشد مجازات سنگینی تحمل نخواهد کرد. با این وجود هنوز هستند رانندگانی که به دلیل ترس، وجدان خود را زیر پا می‌گذارند و از کمک‌رسانی به مصدومان خودداری می‌کنند. مردی به نام میثم که پدرش در یک سانحه رانندگی فوت شده و پرونده او در شعبه 1142 مجتمع قضایی بعثت به ریاست قاضی قلی‌زاده در جریان است، می‌گوید: «دو سال قبل پدرم ناپدید شد و ما تمام این مدت در جستجوی او بودیم و هیچ خبری به دست نمی‌آوردیم تا این که بالاخره با دیدن عکس اجساد مجهول‌الهویه فهمیدیم پدرمان بر اثر تصادف با یک خودرو در حوالی بهشت زهرا فوت شده و او را به عنوان ناشناس دفن کرده‌اند. پس از مدتی راننده دستگیر و معلوم شد او بعد از تصادف فرار کرده بود، حال آن که اگر پدرم را به بیمارستان می‌رساند شاید او زنده می‌ماند، یا این که حداقل از طریقی نشانی ما به دست می‌آمد و ما دو سال چشم انتظار نمی‌ماندیم.»

خودداری از امدادرسانی‌

علاوه بر فرار رانندگان متخلف، بی‌اعتنایی رهگذران به افراد مصدوم و اجتناب آنها از انتقال این اشخاص به مراکز درمانی نیز از جمله دلایل افزایش احتمال مرگ مجروحان محسوب می‌شود. بسیاری از شهروندان به‌دلیل ناآگاهی از قانون، تصور می‌کنند اگر خود مجروحی را به بیمارستان برسانند، خودشان مقصر و متهم شناخته و گرفتار دادگاه خواهند شد، حال آن‌که با اصلاح برخی مقررات در حال حاضر هیچ مسوولیتی متوجه رهگذران امدادرسان نیست.
علی دلداری درباره نگاه قانون به مقوله کمک‌رسانی به مجروحان توضیح می‌دهد:

«مطابق قانون مجازات اسلامی افرادی در صورت مواجهه با هر مجروحی موظف به کمک‌رسانی یا اطلاع‌دادن موضوع به اورژانس و پلیس هستند و اگر در این کار کوتاهی کنند، مجازات می‌شوند. بنابراین شهروندان باید بدون هراس، در صورتی که خودشان امکانات لازم را داشتند مجروح را به بیمارستان برسانند یا اگر با مورد خاصی روبه‌رو شدند بلافاصله موضوع را به مراکز 115 و 110 اطلاع بدهند.»

قتل عمد

علاوه بر موارد ذکر شده، در برخی مواقع تصادف با عابر پیاده اقدامی جنایی محسوب و مشمول مجازات حبس می‌شود. چندی قبل زنی زانتیاسوار در جریان کورس خیابانی با راننده یک موتورسیکلت هنگامی که از ویراژهای جوان موتورسوار به ستوه آمد در بزرگراه امام علی (ع) با اتومبیل خود به او کوبید و از صحنه گریخت.

پس از مرگ پسر موتورسوار، راننده زانتیا شناسایی و با دستور محمدحسین شهریاری، بازپرس شعبه 7 دادسرای امور جنایی بازداشت شد. این متهم در بازجویی‌ها کوبیدن به موتور را پذیرفت و گفت از سر عصبانیت و بدون آن که قصد قتل داشته باشد مرتکب این عمل شده است.

دلداری درباره این‌گونه موارد می‌گوید: «اگر فردی با خودرو با عابر یا ماشین سواری دیگری تصادف یا به گونه‌ای صحنه‌سازی کند که با وارد‌‌آوردن ضربه عمدی موجب مرگ کسی شود و همچنین اگر شخصی حین رانندگی از سر لجبازی و به قصد خالی کردن خشم خود یکدفعه به عابر یا راننده دیگری بکوبد، عمل وی قتل عمد و متهم، مشمول مجازات بند الف ماده 206 قانون مجازات اسلامی خواهد شد».

پیشگیری‌

درمجموع به غیر از قتل‌های عمدی که در قالب تصادف طراحی و صحنه‌سازی می‌شود، می‌توان از بسیاری از تلفات و جراحات ناشی از برخورد عابران با وسایل نقلیه پیشگیری کرد. پوشیدن لباس روشن در شب، استفاده از پل‌های عابر پیاده، عبور از مناطق خط‌کشی شده، دقت به چراغ راهنمایی و رانندگی، توجه به خودروها هنگام عبور ضروری از عرض جاده‌ها، پرهیز رانندگان از سرعت زیاد و اطمینان از عدم نقص فنی در سیستم ترمز از جمله راهکارهای ارائه شده برای پیشگیری از این حوادث است. ضمن این‌که براساس قانون ایمنی راهها، در اطراف آزادراه‌ها نباید واحدهای تجاری، صنعتی و مسکونی احداث شود تا عابران مجبور به تردد در عرض بزرگراه‌ها که البته کاری ممنوع و خلاف است، نشوند. بنابراین رعایت احتیاط و قوانین و ضوابط بزرگترین تامین‌کننده جان عابران و جلوگیری از بروز مشکلات ثانویه برای رانندگان محسوب می‌شود.

 علیرضا رحیمی نژاد