دیوار چین ایران قدیم قزل ایلان ، سدی در برابر توران

از روزگاران کهن ستیزی سخت میان ایران و توران باستان بود که از استپ سیبری تا شمال و شمال شرقی کشور ایران را دربرداشت.

کد خبر: ۱۸۲۳۰

گروههای مهاجم ، همچون موجی انسانی ، علیه حصار کوههای شمال شرق ایران ضربه می زدند. اولین هدف این گروه مهاجم ، همیشه کمربند حاصلخیزی میان رودخانه گرگان و شیب شمالی سلسله جبال البرز بود. این تهاجم ها باعث شد که برای جلوگیری از هجوم اقوام بیگانه ، دیواری تدافعی و عظیم در امتداد سراسر استپ از دریای مازندران تا کوههای شرقی ساخته شود. این دیوار دفاعی از شرق دریای خزر در ناحیه گمیشان شروع می شده و پس از گذر از شمال آق قلا و گنبدکاووس ، به طرف شرق ادامه داشته و در کوههای پیش کمر محو شده است . طول این دیوار حدود 155کیلومتر بوده است . این دیوار به مناسبت های گوناگون و در مقاطع مختلف تاریخی نامهای متعددی از قبیل سد اسکندر، سد انوشیروان ، سد فیروز، قزل ایلان (یا مار قرمز) داشته است . آثار باستانی و تاریخی به جای مانده از این دیوار و محوطه های باستانی اطراف آن ، بیانگر این موضوع است که دیوار مار قرمز در فاصله غلبه مقدونی ها و اعراب بر ایران ، ساخته شده باشد. از میان نامهای عنوان شده نام قیزیل ایلان مناسبت بیشتری دارد، زیرا مردم ترکمن ساکن منطقه ، تصویری از این خاکریز مارپیچی قرمز رنگ را در ذهن خود دارند، و به همین علت به این دیوار عظیم و کم نظیر در نوع خود، مار قرمز نام نهادند. درسال 1314ه .ش اریک .ف . اشمیت ، باستان شناس آلمانی ، دیداری هوایی از مناطق باستانی ایران داشته و از این دیوار تصاویری نیز تهیه کرده است . وی در توصیف این دیوار می نویسد: چند دقیقه پس از پرواز از گنبد قابوس بر فراز رودخانه گرگان ، رگه قرمز رنگی که با خطوط سفیدی از ریلهای امروزی همراه بود، مسیر دیوار چین ایران قدیم را برملا کرد. باروهای چهارگوشه در جبهه جنوبی دیوار باقی مانده اند. این باروها (برجهای نگهبانی) ثابت می کند که دیوار مقابل دشمن شمالی ساخته شده است . پادگان های باروها داخل محوطه حفاظت می شده اند. در حدود 5کیلومتر پیش از رسیدن به دریای مازندران ، دیوار بزرگ به پایان می رسیده است . در ظاهر سازندگان این نظام تدافعی عظیم ، دیوار را نسبت به ساحل دریای مازندران ، بالا برده اند. در حدود 15کیلومتری شمال شرقی گنبد قابوس ، شاخه های سد، یعنی شاخه جنوبی تا رود گرگان ادامه دارد. این موضوع حاکی از آن است که از رود گرگان بویژه این نقطه ، به عنوان خط دفاعی ثانوی استفاده می شده است . در حقیقت این استحکامات تا نزدیکی ساحل شمالی گرگان پیش رفته است . دیدن حاصلخیزی کمربند سبز جنوبی گرگان که پس از آن پشت کناره شمالی استپ داخل صحرای قهوه ای متمایل به زرد محو می شد، شگفت آور بود. این تضاد گفته ها درباره دشت ، خود اشاره ای به وجود دیوار بزرگ است . دیواری که کشاورز را در برابر قبیله های استپ نشین و صحرانشین حفظ می کرده است . این دیوار منحصر به فرد در صورت توجه بیشتر می تواند یکی از جاذبه های کم نظیر گردشگری کشور، حتی در مقایسه با دیوار چین باشد. زیرا کنار دیوار، محوطه های باستانی فراوانی وجود دارند مانند تورنگ تپه ، گنبدقابوس و مناطق دیگر. ضمن این که استان گلستان و نیز شهر گرگان از زیبایی های طبیعی متعدد بهره مند است .