حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
استرس و نقش آن در بنیان خانواده
استرس چیست؟
استرس همان فشارهای عصبی است و عکس العملی است که انسان در مقابل محرکهای ناسازگار از خود بروز میدهد، تحقیقات دال بر این است که استرس سلامت جسم و روح خانواده را تحتالشعاع خود قرار میدهد و انرژیهای بالقوه و بالفعل افراد را هدر میدهد.
استرس یک احساس ناخوشایند و مبهم و یک دلواپسی فراگیر است که بخش عمدهای از افراد جامعه با آن دست و پنجه نرم میکنند و هیچ آدمی نیست که استرس را تجربه نکرده باشد، امروزه از پیر و جوان، زن و مرد، تحصیلکرده و بیسواد همه و همه به گونهای با آن دست به گریبانند.
علاوه بر آثار روحی و روانی قرار گرفتن در معرض موقعیتهای استرس زا باعث افزایش فعالیت سیستم سمپاتیک بدن میشود که خود به صورت افزایش ضربان قلب، افزایش فشارخون، بالا رفتن ریتم تنفس و افزایش نیاز عضلات به اکسیژن میشود.
حالا اگر به صورت مزمن شخص در معرض چنین موقعیتهای استرس زا قرار گیرد، کمکم عوارض مزمن افزایش فعالیت سیستم سمپاتیک بروز میکند و ناراحتیهای معدی و دستگاه گوارش و کلا سیستم ایمنی بدن تضعیف میشود. همانطور که میدانیم خانواده مهمترین و اصلیترین عامل شناختی در تربیت و آرامش تکتک فرزندان است. رابطه مهمی بین استرس و آرامش خانواده وجود دارد، هنگامی که مادر خانواده به عنوان مهمترین عنصر در خانواده دچار استرس (فشار عصبی) باشد کارایی او پایان می یاید و رفته رفته و به مرور زمان مبتلا به بیماری افسردگی میشود. طبق آمارها بیماری افسردگی در خانمها بیشتر از آقایان بروز میکند.
شاید زندگی کنونی افراد آن تصورات ذهنی که آنها داشتهاند نباشد و افراد مدام با مقایسه کردن خود با دیگران ناآگاهانه استرس را به حریم وجودشان دعوت میکنند. ترس و استرس از امتحان، ترس و استرس از مرگ عزیزان، ترس و استرس از دیر رسیدن به محل کار و .... تمام اینها در زندگی روزمره هر کسی وجود دارد و به مرور زمان که کورتیزول خون توسط استرس بالا میرود میتواند بیماریهای مختلفی را ایجاد کند که مهمترین بیماری افسردگی است. از آنجایی که ما انسانها موجودات اجتماعی هستیم و همه انسانها بریکدیگر تاثیر متقابل دارند فردی که دچار افسردگی میشود برروی تمام افراد خانواده و جامعه تاثیر میگذارد.
بیماری افسردگی
فقدان علاقه و دلخوشی از علائم مشخص این بیماری است. یک سری علائم جسمانی دارد مانند، کاهش خواب، کاهش وزن، کم شدن میل جنسی، ضعف عمومی و ...
یک سری علائم روانی نیز دارد، احساس غمگینی و خوشحال نشدن و حتی گاه در عمق افسردگی دیگر شکستها هم برای او ناراحت کننده نیستند، کاهش حافظه، غم عظیم را احساس کردن و نیز سرزنش خود.
ناامیدی و یاس و تنفر از زندگی والدین بخصوص مادر که خود دچار استرس و افسردگی است چگونه میتواند با فرزند دلبند خود رابطه برقرار کند؟ چگونه میتواند به تربیت او اقدام کند؟
او که خود دچار بحران عصبی است، رفته رفته علاوه بر تربیت نکردن زندگی، کانون خانواده را برای تمام اعضای آن تلخ و غیرقابل تحمل میکند بخصوص اگر چنین خانوادههایی نوجوانهایی داشته باشند که به دلیل بلوغ نیاز به مراقبتهای ویژهای دارند. تحقیقات نشان داده است یک سری فاکتورهای محیطی آزاردهنده در زندگی هر کسی ممکن است وجود داشته باشد که انسان به طور طبیعی میتواند با این مسائل کنار بیاید و سازگاری پیدا کند و مهارتهای اجتماعی و روحی و روانی خود را در مقابله با این استرسورها (عوامل استرسزا) به کار بگیرد.
وقتی فردی افسرده میشود چون ناامید و منفی بین میشود و تواناییهایش کاهش مییابد این مشکلات برایش خیلی آزاردهنده هستند مثلا همسرش وضع درآمد خوبی ندارد، این افراد تا حالا با این مساله سازگار بودهاند حالا که افسرده شدهاند مساله مالی برایش یک مساله عمده شده و مدام این مشکل برایش آزاردهنده است و باعث میشود که فرد پرخاشگر و ناسازگار شود که بتواند تاثیر بسزایی را برای فرزندان داشته باشد.
راههای جلوگیری از استرس و افسردگی
- موارد استرسآور زندگی خود را شناسایی کنید.
- از هر خشم و پرخاشگری خود را خلاص کنید و تلاش کنید آرام باشید.
- اجتماعی باشید و ضمن صمیمت با دیگران در مناسبتهای اجتماعی شرکت کنید.
- بخندید که خندیدن زندگی را لذتبخش میکند و درمان هر درد و گرفتاری است.
- از تعطیلات خود استفاده مطلوب نمایید.
- کاری کنید که شغل شما یک منبع استرسزا نباشد.
- در مواقع استرس و خشم و بحران فکری، تنفس عمیق را تجربه کنید.
- کاری که قرار است انجام دهید را به تعویق نیندازید.
- به خوب خوابیدن توجه نمایید و از هر طریق برای بهتر شدن آن کوشا باشید.
- وقتشناس باشید و زودتر از موعد مقرر در هر موردی حاضر شوید.
- دوستان مثبتاندیش و با روحیه و ورزشکار و علاقهمند به علم را انتخاب کنید.
- ورزش کردن را در هر شرایطی در برنامه زندگی خود منظور فرمایید.
- نظم و ترتیب داشته باشید و برای انجام کارهایتان برنامهریزی کنید.
- به هنر و موسیقی علاقه نشان دهید و نواختن یک ساز یا یک هنر را بیاموزید.
- احساس خوبی نسبت به چهره خود داشته باشید و تقویت کنید اعتماد به نفستان را.
- هدیه دادن عامل ایجاد صمیمت است با رعایت وضعیت اقتصادی خود این کار را انجام دهید.
- با یادداشت کردن حالات بد یا خوب خود در هر روز آنها را بررسی کنید.
- همواره مواظب سلامتی و تغذیه خود باشید.
- سعی نکنید دیگران را عوض کنید آسانتر آن است که خود را عوض کنید.
- با اراده و مصمم و قاطع باشید و اعتماد به نفس خود را تقویت کنید.
- معنویت را در خودتان پرورش دهید و همیشه به خدا توکل کنید.
- مثبتاندیش باشید و ضمن بهکارگیری تجربیات به زمان حال نیز توجه داشته باشید.
- از روشها و الگوهای افراد موفق استفاده کنید.
- مطالعه قرآن حتی روزانه یک صفحه را تجربه کنید.
- ضمن احترام به دیگران در مواقع ضروری به آنها (نه) بگویید.
تمام افراد با رعایت کردن موارد بالا میتوانند استرس را از خودشان دور نمایند و انرژی خودشان را معطوف کار و تربیت و پرورش فرزندانشان نمایند و افراد سالم میتوانند جامعهای سالم ایجاد کنند. تکتک افراد موظفند که برای حفظ جامعه و خانواده خود و ایجاد ارتباط موثر، سالم و تندرست باشند، عقل سالم در بدن سالم، والدین باید بهشت تمام افراد خانواده باشند. با رعایت موارد بالا امید است که این معضل اجتماعی رفته رفته رو به زوال رود تا خانوادهای سالم داشته باشیم.
سیما سبزهخواه
گفت و گو
