ایجاد روندهای نوین در سطح جهانی

الف) سیاسی

1.  تحکیم روابط با کشورهای دوست در منطقه نظیر ونزوئلا با گسترش مناسبات سیاسی و رفت و آمد مقامات عالی رتبة بین دو کشور؛
2.  ایجاد مکانیسم دورهای شش ماه یا یک ساله برای گفتگوهای سیاسی بین مقامات عالی رتبه و کارشناسی در حد معاونین وزیر امور خارجه به صورت متقابل؛
3.  تلاش برای خارج کردن روابط ایران و آرژانتین از وضعیت موجود؛
4. تأسیس سفارتخانة ایران در بولیوی، نیکاراگوئه و اکوادور.

ب) اقتصادی
1
.  تأسیس دفترهای تجاری در شهرهای مهم منطقة امریکای لاتین از جمله سانپائولوـ‌  پاناما؛
2.  ایجاد اتاق بازرگانی ایران و امریکای لاتین در اتاق بازرگانی، صنایع و معادن ایران؛
3.  بررسی فعال کردن دفتر کشتیرانی ایران در سانپائولو؛
4.  برقراری خط هوایی مستقیم (مسافری و باری) با کشورهای منطقه؛
5.  تأسیس شرکت مشترک بازرگانی با تعدادی از کشورهای منطقه؛
6.  تأسیس بانک مشترک و صندوق مشترک با ونزوئلا به منظور اجرای پروژه در سایر کشورها؛
7.  عضویت در بانک جنوب؛
8.  تأسیس شرکت مشترک برای اجرای پروژه های نفتی؛
9.  تأسیس شرکت مشترک حمل و نقل نفتی؛
10. تأسیس شرکت مشترک پتروشیمی؛
11. تحقق پروژه های مربوط به تأسیس شرکتهای تجاری در خصوص همکاریهای چند جانبه؛
12. عضویت ناظر در آلبا.

ج)فرهنگی

1.  ایجاد کرسیهای زبان فارسی و ایرانشناسی در دانشگاههای منطقه و تقویت کرسیهای موجود؛
2.  برگزاری سمینارهای دورهای در ارتباط با سیاست، فرهنگ و اقتصاد در دانشگاههای کشورهای منطقه؛
3.  تأسیس شعبة خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) در شهر ریودژانیرو؛
4.  برگزاری جشنواره‌های دورهای فرهنگی و هنری؛
5.  تأسیس انجمن دوستی ایران با کشورهای منطقه امریکای لاتین؛
6.  تأسیس انجمن دوستی ایران و امریکای لاتین؛
7.  گشایش رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در تعدادی از کشورهای منطقة امریکای لاتین؛
8.  ایجاد خانه ایران در ونزوئلا؛
10. توسعة ارتباط با رسانه‌های گروهی و جراید منطقه.

د) سیاست خارجی و مناسبات دیپلماتیک

1.  امضای اعلامیة برقراری روابط دیپلماتیک بین ایران و جمهوری بولیوی؛
2.  بازگشایی سفارت جمهوری اسلامی ایران درسانتیاگو، بوگوتا و ماناگوا؛
3.  اعزام نمایندگان ویژه به بولیوی و اکوادور به منظور افتتاح نمایندگی؛
4.  افتتاح سفارت نیکاراگوئه در تهران؛
5.  سفر ریاست جمهوری اسلامی ایران به کشورهای منطقه (ونزوئلا، نیکاراگوئه، بولیوی، اکوادور و کوبا)؛
6.  سفررئیس مجلس شورای اسلامی به برزیل، کوبا و ونزوئلا؛
7.  سفر سایر مقامات رسمی ایرانی به کشورهای امریکای لاتین:
-  سفر وزیر امور خارجه به کوبا، ونزوئلا
 - سفر وزیر بازرگانی به کوبا، ونزوئلا
-  سفر وزیر کشاورزی ونزوئلا و کوبا
 - سفر وزیر صنایع به ونزوئلا
- سفر رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به کوبا، ونزوئلا و نیکاراگوئه
- سفر معاونین وزرا و تعدادی دیگر از مقامات کشورمان به کشورهای منطقه
8. سفر هیاتهای متعدد پارلمانی و سیاسی از کشورهای امریکای لاتین به ایران:
- سفر رئیس جمهور ونزوئلا به تهران ( 3 بار)
-  سفر هیات پارلمانی کلمبیا، مکزیک، ونزوئلا و کوبا به تهران) برای شرکت در اجلاس دفاع از حقوق حقة مردم فلسطین)
- توسعة همکاریهای دفاعی و اعزام وابسته‌های نظامی و دفاعی به ونزوئلا
- برگزاری دورة آموزشی دیپلماتیک برای دیپلماتهای بولیوی و ونزوئلا
- برگزاری اولین دورة آموزش زبان فارسی در دانشگاه ونزوئلا

ه) روابط تجاری

در پی اعمال برخی از تحریمهای تجاری و اقتصادی علیه کشورمان در سالهای اولیة انقلاب، جمهوری اسلامی ایران به منظور متنوع سازی بازارهای تجاری و اقتصادی خود، ظرفیتهای تجاری و اقتصادی منطقة امریکای لاتین را مورد توجه قرار داد. مطالعة روابط تجاری ایران طی دوران پس از انقلاب اسلامی، بیانگر افزایش سریع و پرحجم روابط تجاری ایران با کشورهای منطقه می باشد. این روابط تا سالهای اخیر صرفاً در حوزة واردات کالاهای اساسی و به صورت یک طرفه بوده است؛ به طوری که در این مدت براساس یک تخمین میزان واردات کالا از کشورهای منطقه، بیش از 25 میلیارد دلار بوده است. طرفهای مهم تجاری ایران در منطقه عبارت بودند از: برزیل، آرژانتین و مکزیک.‌

دولت نهم با عنایت به اهمیت روابط اقتصادی به تنظیم روابط سیاسی، راهبرد جدیدی را درتوسعة روابط سیاسی بر پایة متنوع سازی مقاصد تجاری در منطقة امریکای لاتین، متوازن ساختن روابط سیاسی و اقتصادی و افزایش صادرات به کشورهای منطقه را در دستور کار قرار داده است. در این ارتباط با ظرفیتهای سیاسی به وجود آمده در منطقه به ویژه در کشورهای ونزوئلا، بولیوی، نیکاراگوئه و اکوادور سعی وافری به منظور ایجاد فرصتهای تجاری برای تجار ایرانی و صادرات خدمات فنی و مهندسی کشورمان به این منطقه فراهم آمده است.

برخی از رهآوردهای تجاری دولت نهم در توسعة صادرات کالا و خدمات فنی و مهندسی و سایر همکاریهای اقتصادی در امریکای لاتین به شرح ذیل می‌باشد:

الف)  پروژه های به انجام رسیده

1. احداث کارخانة تراکتورسازی مشترک ایران و ونزوئلا- ون ایران- با ظرفیت سالانه 12000 دستگاه تراکتور و صدور  تولیدات این کارخانه به کشورهای منطقه از جمله بولیوی و اروگوئه؛
2.  احداث کارخانة اتومبیل سازی مشترک ایران خودرو و سایپا در ونزوئلا با ظرفیت سالانه 24000 دستگاه؛
3.  صادرات صنایع کوچک به ونزوئلا و بولیوی و کوبا از جمله احداث کارخانجات تولید لبنیات و آردسازی و ماشینآلات تزریق پلاستیک؛
4.  اجرای پروژه‌های آبرسانی در کوبا؛
5. اجرای پروژة مطالعات اکتشاف زمین شناسی در ونزوئلا؛
6.  برقراری اولین خط پرواز مستقیم خاورمیانه به امریکای لاتین از مبدأ تهران به کاراکاس؛
7.  اجرای دو قرارداد برای احداث 17 هزار واحد مسکونی در ونزوئلا؛
8.  خرید اولین محمولة بنزین از ونزوئلا در راستای تنوع سازی منابع وارداتی برای کاهش آثار تحریمهای احتمالی؛
9. افتتاح دفتر وزارت صنایع در کاراکاس؛
10.  برقراری روابط کارگزاری بانک توسعة صادرات ایران با تعدادی از بانکهای ونزوئلایی (در این ارتباط مذاکرات برای ایجاد روابط کارگزاری با تعدادی از بانکهای لاتینی از جمله برزیل در جریان است)؛
11.  جذب سرمایه گذاری شرکت پترو براس برای عملیات اکتشاف نفت در حوزة توسن در خلیج فارس؛
12.  برگزاری کمیسیون مشترک ایران ونزوئلا و ایران و کوبا؛
13.  گسترش همکاریهای اقتصادی و تجاری با کوبا از جمله صادرات 750 دستگاه واگن؛
14.  افتتاح کارخانة تولید واکسن هپاتیت و داروهای نوترکیبی درتهران با همکاری کوبا؛
15.  صادرات انواع شیرآلات آبرسانی الکترود، فلنج فولادی، کمپرسور، ورق، میلگرد و ابزار آلات صنعتی؛
16.  استفاده از توانمندیهای کوبا در زمینة بیوتکنولوژی پرورش آبزیان؛
17.  پرورش آبزیان قارهای و دریایی ؛
18.  پروژة مدرنیزه کردن و توسعة ظرفیت تولیدی سیستمهای آبیاری در کوبا؛
19.  تأمین و راه اندازی مجدد ایستگاههای تقلیل فشار 250 کیلو وات.

ب) پروژه های دارای قرارداد

1. آغاز عملیات احداث کارخانة سیمان در ونزوئلا؛
2. آغاز عملیات احداث کارخانة دوچرخه سازی؛
3. آغاز تولید ماشینآلات جوجه کشی؛
4. تولید نوشابة غیر الکلی گاز دار؛
5. ساخت و صدور کشتی؛
6. ایجاد صندوق مشترک مالی ایران و ونزوئلا؛
7. تأسیس شرکت مشترک نفتکش ایران و ونزوئلا.

ج) روابط فرهنگی و دیپلماسی عمومی

1. افتتاح دفتر صدا و سیما در کاراکاس؛
2. برگزاری دوره های آموزشی برای مهندسین نفت و پتروشیمی ونزوئلا؛
3. ایجاد کرسی زبان فارسی در ونزوئلا و کلمبیا و تقویت کرسی زبان فارسی در برزیل؛
4. سفر هیات فرهنگی و دانشگاهی از آرژانتین و شیلی به تهران؛
5. برگزاری اولین سمینار علمی جایگاه امریکای لاتین در نظام بین المللی و روابط ایران و منطقه امریکای لاتین در دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی؛
6. برگزاری کارگاه آموزشی بازشناسی نقش فرهنگی امریکای لاتین؛
7. ارتباط مستقیم و مستمر با روزنامه نگاران محلی و چاپ مقالات دیپلماتهای ایرانی در روزنامه های کشورهای محل؛
8. مصاحبه سفرای جمهوری اسلامی ایران در منطقه با رسانه های گروهی.
د) موافقتنامه های زیربنایی
1. موافقتنامة حمل و نقل هوایی ایران و ونزوئلا؛
2. یادداشت تفاهم همکاریهای بهداشتی؛
3. یادداشت تفاهم همکاریهای زیست محیطی ایران و ونزوئلا؛
4. موافقتنامة تشویق و حمایت متقابل از سرمایه گذاری خارجی ایران و کوبا؛
5. موافقتنامة اجتناب از اخذ مالیات مضاعف ایران و کوبا؛
6. موافقتنامة همکاریهای گمرکی ایران و کوبا؛
7. موافقتنامة تجارت ترجیحی ایران و کوبا؛
8. یادداشت تفاهم همکاریهای جامع ایران و بولیوی؛
9. یادداشت تفاهم همکاریهای کشاورزی ایران و بولیوی؛
10. یادداشت تفاهم همکاریهای صنعتی ایران و بولیوی.

دورنمای روابط ایران و امریکای لاتین

با عنایت به عواملی همچون:
1. روندهای موجود در امریکای لاتین که مؤید نقش آفرینی کشورهای این منطقه درمعادلات منطقه‌ای و بین المللی می باشد؛
2. پتانسیلهای اقتصادی و تجاری منطقه ای و نقش بارز آنها در مبادلات تجارت بین المللی؛
3. همگرایی نسبی در مواضع ایران و تعدادی از کشورهای مهم منطقه امریکای لاتین درخصوص مسائل مهم بین المللی؛

 می توان این گونه نتیجه گرفت که روابط ایران با کشورهای منطقة امریکای لاتین چه در سطح دوجانبه چه در سطح منطقه ای از ظرفیتهای بالایی برای توسعه برخوردار است. مناسباتی که شاید قادر است خود موجد روندهایی نوین در سطوح جهانی گردد.

* تهیه و تدوین: اداره کل امریکای وزارت امور خارجه و معاونت پژوهشی مرکز پژوهش و اسناد نهاد ریاست جمهوری