واردات 2 میلیون تن گندم برای مقابله با خشکسالی‌

بر اساس آمار منتشر شده، مصرف سالانه گندم داخلی کشور حدود 11 تا 12 میلیون تن است که با در نظر گرفتن یک میلیون تن نیاز بذر و سایر مصارف به حدود 13 میلیون تن می‌رسد.

بنابر اعلام وزارت جهاد کشاورزی، تولید گندم ظرف 2 سال اخیر به 15 میلیون و 404 هزار تن رسیده است. به طوری که میزان تولید گندم که در سال 85 معادل 14 میلیون و 587 هزار تن بوده، در سال 86 با افزایش 817 هزار تنی به 15 میلیون و 404 هزار تن رسیده است که این دستاورد ناشی از اجرای طرح خودکفایی گندم بوده است.

بحث طرح گندم از سال 69 تحت عنوان برنامه طرح‌محوری گندم شروع شد که موجب افزایش میزان گندم آبی تا پایان سال برنامه دوم شد؛ اما با توجه به اتمام زمان و توقف آن مجددا به دلیل اهمیت خودکفایی تولید گندم در سال 1380 پیگیری شد و به دنبال ادغام وزارتخانه‌های جهاد و کشاورزی، طرحی تهیه و تدوین شد که با اجرای آن در مدت 10 سال علاوه بر خودکفایی در تولید گندم می‌بایست برای جمعیت کشور در افق 1390 به اندازه تقاضا امکان عرضه گندم وجود داشته باشد.

ایران در سال 1383 توانست با دستیابی به خودکفایی در تولید گندم، روز 26 آبان را به عنوان روز خودکفایی گندم در تقویم ثبت کند و این خودکفایی در 3 سال گذشته نیز ادامه یافت.اما برخی منتقدان از همان سال، این مساله را مطرح و ادعا کردند که خودکفایی به دلیل وابستگی به شرایط جوی و آب و هوایی نمی‌تواند پایدار بماند و بخشی از این افزایش تولید نیز ناشی از افزایش سطح زیر کشت گندم به ضرر سایر محصولات از جمله جو بوده است.

به گفته یکی از کارشناسان وزارت جهاد کشاورزی، 40 درصد تولید گندم در ایران مربوط به کشت دیم است و به دلیل این که هر 6  5 سال در ایران خشکسالی بروز می‌کند، در سال 79 که آخرین سال دوره خشکسالی بود، کشت محصول گندم از وضعیت مناسبی برخوردار بود؛ اما امسال برخی پیش‌بینی‌ها حاکی است 40 درصد تولید غلات در کشت دیم و 20 تا 30 درصد در کشت آبی با کاهش مواجه شود که باید این میزان کمبود تولید،‌ از خارج وارد شود.

وی با اشاره به وضعیت بازار جهانی محصول گندم به خبرنگار ما گفت: هند و چین  دو کشور مهم صادرکننده گندم بودند که به دلیل کاهش سفره‌های آب زیرزمینی و بهبود وضعیت اقتصادی‌شان، 2 سال است که مبدل به خریدار گندم در بازار جهانی شده‌اند و با این اقدام عرضه 60 تا 70 میلیون تن گندم که توسط این دو کشور صورت می‌گرفت، قطع شده است و همین عمل باعث افزایش قیمت گندم به دو برابر و نیم در بازارهای جهانی شده است.

این کارشناس با اشاره به این که هر تن گندم در حال حاضر حدود 410 دلار در بازارهای جهانی خرید و فروش می‌شود، گفت: 2 سال پیش قیمت هر تن گندم 150 دلار بود و امسال نیز با توجه به این که 85 درصد محصول جهان پیش خریده شده است، ایران در جهت تامین نیاز احتمالی خود باید برای 15 درصد باقیمانده اقدام کند که راهی جز خرید از دلال‌ها و واسطه‌ها ندارد و این امر قیمت تمام شده را برای کشور افزایش می‌دهد.

به گفته وی، به دلیل افزایش قیمت جو به 550 تومان در هر کیلو در بازارهای داخلی و پایین‌تر بودن قیمت گندم که در حال حاضر هر کیلو 220 تومان خریداری می‌شود، بسیاری از دامداران برای تامین خوراک دام خود به خرید گندم روی آورده‌اند.

از سوی دیگر، عباس رجایی عضو کمیسیون کشاورزی مجلس نیز با تایید این مطلب که مسائل آب و هوا و میزان بارندگی در کشت گیاهان زراعی یک فاکتور جدی و مهم است، به خبرنگار ما گفت: براساس بررسی‌های انجام شده، حدود 10 میلیون تن گندم تولیدی از منابع آبی کشور استفاده می‌کند و مابقی گندم تولیدی به صورت دیم است. وی افزود: امسال به دلیل کاهش بارندگی‌ها، به میزان تولیدی که مدنظر بوده است نخواهیم رسید و پیش‌بینی می‌شود در مجموع 20 تا 30 درصد کاهش تولید داشته باشیم.

این نماینده مجلس با اشاره به لزوم استفاده از منابع و ظرفیت‌ها گفت: در حال حاضر 90 درصد آب مصرفی کشور در بخش کشاورزی است که متاسفانه به دلیل استفاده سنتی و بازده 40 30 درصدی، بسیاری از منابع آبی به هدر می‌رود که در صورت سرمایه‌گذاری و استفاده از روش‌های نوین آبیاری، می‌توان از این ظرفیت‌ها استفاده کرد؛ اما متاسفانه به دلیل نبود اعتبارات کافی، اجرای این پروژه‌ها بخوبی پیش نرفته است.

حمیدرضا عسکری، یکی دیگر از کارشناسان بخش کشاورزی نیز به خبرنگار ما می‌گوید: متاسفانه در بخش کشاورزی استراتژی مشخصی نداریم. در حال حاضر به دلیل برداشت‌های بی‌رویه و کاهش بارندگی‌ها، سطح سفره‌های آب‌های زیرزمینی بشدت کاهش یافته و امسال نیز پیش‌بینی می‌شود به دلیل آغاز دوره خشکسالی با کمبود تولید مواجه شویم.

عیسی کلانتری، وزیر سابق وزارت جهادکشاورزی هم‌ چندان خوش‌بین نیست. «براساس آمار سال زراعی 86  85 حدود 14 میلیون تن گندم در کشور تولید شد؛ اما در سال زراعی 87  86 به دلیل بروز خشکسالی پیش‌بینی می‌شود میزان تولید گندم به 8 میلیون تن برسد که مابقی آن یعنی حدود 6 میلیون تن باید از خارج تامین شود.»  وی با اشاره به تولید 5 میلیون تن گندم دیم در سال زراعی گذشته به خبرنگار ما می‌گوید: در سال زراعی 87  86 تولید کشت دیم به یک میلیون تن کاهش خواهد یافت و کشت آبی گندم نیز با 20 تا 25 درصد کاهش مواجه خواهد شد.

وی با اشاره به افزایش قیمت جهانی گندم گفت: هر تن گندم در حال حاضر با احتساب هزینه حمل حدود 500 دلار است که علاوه بر افزایش قیمت، به دلیل پیش‌فروش کردن عمده محصول گندم در بازارهای جهانی، ایران باید تلاش کند تا بتواند نیاز خود را از میزان باقیمانده خریداری کند.

وی با اشاره به اهمیت بارندگی‌ها در تولید محصولات زراعی کشور گفت: وابستگی ما به اقلیم در کشت محصولات 35 درصد است به طوری که اگر بارندگی باشد، در تولید گندم خودکفا هستیم و اگر باران نیاید، خودکفا نیستیم و با توجه به این که دوره‌های خشکسالی 5 4 ساله است، باید منتظر تحت تاثیر قرار گرفتن سطح آب‌های زیرزمینی در سال‌های آینده باشیم.

وی با بیان این مطلب که خودکفایی بدون سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی یعنی وابستگی به اقلیم، افزود: سالانه حدود 7 هزار میلیارد تومان استهلاک این بخش است که دو هزار میلیارد تومان از طریق سرمایه‌گذاری دولتی و خصوصی جایگزین می‌شود و 5 هزار میلیارد تومان استهلاک بدون جایگزینی است که با این رشد منفی سرمایه‌گذاری بخش کشاورزی همچنان با مشکلات خود دست و پنجه نرم خواهد کرد.