اداره آگاهی یا انبار آثار تاریخی‌

گروه فرهنگ و هنر - مهدی نورعلیشاهی: این روزها هیچ‌کس نمی‌داند متولی ساماندهی و نگهداری تعداد انبوه آثار تاریخی و باستانی که در انبار پلیس آگاهی کشور نگهداری می‌شود، کیست؟ این موضوع را بروشنی می‌توان از ابهام موجود در صحبت‌های سردار سیداصغر جعفری، رئیس پلیس آگاهی کشور در واگذاری کشفیات آثار تاریخی این نهاد از سارقان میراث فرهنگی به سازمان میراث فرهنگی جستجو کرد. سردار جعفری بصراحت می‌گوید: واقعیت این است که کشفیات آثار تاریخی آن‌قدر زیاد است که گویا سازمان میراث فرهنگی و گردشگری علاقه و رغبتی به گرفتن آنها ندارد. این جمله سردار جعفری یعنی یک تضاد معنایی؛ زیرا مگر می‌توان تصور کرد سازمانی که متولی ساماندهی و نگهداری از آثار تاریخی است؛ از انجام وظیفه خویش سر باز‌زند؟ اما شواهد چیز دیگری را نشان می‌دهد. با توجه به گفته‌های سردار جعفری انگار این پارادوکس چندان شگفت‌آور نیست. رئیس پلیس آگاهی کشور برای شاهد این مدعا به وجود هزاران هزار سکه و شیء تاریخی اشاره می‌کند که پس از کشف از حفاران غیرمجاز و قاچاقچیان آثار تاریخی، اکنون در انبار نیروی انتظامی نگهداری می‌شود. به گفته او، موانع قانونی موجود برای تصمیم‌گیری درست در واگذاری اشیای کشفی باعث می‌شود بسیاری از این‌ آثار، با خطر از میان رفتن مواجه شود. صحبت‌های جعفری چندان بیراهه نیست؛ زیرا براساس آمار رسمی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، تنها در سال 1386 یگان ویژه پاسداران این سازمان که در مقابل نیروی انتظامی مجموعه کوچک‌‌تری را تشکیل می‌دهد در مجموع 381 محموله آثار تاریخی را از قاچاقچیان کشف و ضبط کرده که هر یک از این محموله‌ها خود مشتمل بر تعداد انبوهی شیء تاریخی است. با این اوصاف، حال باید حساب کرد که پلیس آگاهی نیروی انتظامی در طول چند دهه گذشته چند محموله و به طور دقیق‌تر چند اثر تاریخی را کشف کرده که اکنون این آثار بدون متولی در گوشه انباری خاک می‌خورند. صحبت‌های محمدرضا مهراندیش، رئیس موزه ملی ایران در این باره شنیدنی‌تر به نظر می‌آید، وقتی او از انباری دیگر سخن می‌گوید که با نام انبار اشیای توقیفی اکنون در گوشه‌ای از موزه ملی ایران نزدیک به 80 هزار شیء توقیف شده را در خود جای داده است. وقتی از او پرسیده می‌شود که چرا این آثار ساماندهی نمی‌شود، او نیز بصراحت می‌گوید: بارها گفته‌ایم که موزه ملی از نظر فضا با مشکل روبه‌روست و برای نمایش کامل آثار به 20 برابر فضای فعلی نیاز دارد که اکنون این مهم میسر نیست. او اما در عین حال به نکته‌ای اشاره می‌کند که تامل بیشتری را درباره آثار کشف شده از سارقان میراث فرهنگی می‌طلبد. او می‌گوید: بسیاری از آثار کشف شده از سارقان، آثار اصل نیست و این یعنی این که بسیاری از این آثار ارزش تاریخی ندارند.