مهمترین ‌بیماری ‌انگلی‌ جهان ‌مهار ‌می‌شود

تاکنون چه تحقیقاتی برای درمان بیماری مالاریا در جهان صورت گرفته‌اند؟

مطابق با برآوردهای سازمان بهداشت جهانی، هر ساله بیش از یک میلیون نفر در جهان بر اثر ابتلا به بیماری مالاریا جان خود را از دست می‌دهند. اگرچه تاکنون تحقیقات بسیار زیادی در این زمینه در سرتاسر جهان انجام شده است اما اغلب تحقیقاتی که تاکنون در زمینه کاهش تاثیر بیماری مالاریا در انسان صورت گرفته است، در راستای توسعه و ساخت داروهایی برای تقویت سیستم ایمنی بدن انسان و یا بی اثر کردن انگل مالاریا بلافاصله پس از ورود این انگل به جریان خون انسان بوده است.

در روند تحقیقات و مطالعات خود،چه کارهایی انجام داده‌اید؟

ابتدا تعدادی پشه را که از تخم‌هایی به دنیا آمده بودند که به آن تخم‌ها ژن متوقف‌کننده انتقال انگل مالاریا از پشه‌ها به موش‌ها را تزریق کرده بودیم در یک جعبه قرار دادیم. سپس در آن جعبه به همان تعداد پشه که از لحاظ ژنتیکی اصلاح نشده بودند، قرار دادیم و اجازه دادیم که این پشه‌ها یک موش را که به بیماری مالاریا مبتلا شده بود، نیش بزنند.

 پشه‌های اصلاح شده ژنتیکی که به دلیل تشعشع سبزرنگ چشمانشان از دیگر پشه‌ها متمایز می‌شدند، در برابر انگل مالاریا مقاومت بیشتری داشته و هم چنین میزان تخم‌گذاری آنها نیز بیشتر بود. این مقاومت در برابر انگل مالاریا، به آن معناست که احتمال انتقال بیماری مالاریا به انسان از طریق پشه‌های اصلاح شده ژنتیکی نسبت به پشه‌های طبیعی کمتر است.

پس از 9 نسل با دوره عمری حدوداً دو هفته‌ای، 70 درصد از پشه‌های اصلاح شده ژنتیکی زنده ماندند. در حالی که این میزان برای پشه‌هایی که از لحاظ ژنتیکی اصلاح نشده بودند، 50 درصد بود.

از این آزمایشات چه نتایجی عاید شما شد؟

این موضوع به آن معنا است که میزان تکثیر و تولید مثل پشه‌های اصلاح شده ژنتیکی نسبت به پشه‌های معمولی بیشتر است و هر نسل از این پشه‌های اصلاح شده ژنتیکی به نسبت نسل قبل قوی‌تر بوده و تعداد آنها نیز در هر نسل افزایش می‌یابد و به این ترتیب این پشه‌ها موجب کاهش میزان ابتلا به بیماری مالاریا در انسان‌ها خواهند شد.

میزان موفقیت شما در این پروژه چقدر بوده است؟

هنوز اطلاع دقیقی در مورد میزان موفقیت کنار هم قراردادن پشه‌های اصلاح شده ژنتیکی با پشه‌های معمولی در طبیعت نداریم. چرا که همانند تمامی موارد تحقیقات انجام شده در مورد حشرات اصلاح‌شده ژنتیکی در ایالات متحده امریکا، ما هم باید مسائل محیط زیستی، قانونی و اجتماعی مختلفی را در ارتباط با دولت ملی و هم چنین قوانین ایالت‌هایی که این آزمایش‌ها و تحقیقات در آنها صورت می‌گیرد، رعایت کنیم.

در پیشبرد روند کاری خود با چه مشکلاتی مواجه بوده‌اید؟

 محدودیت بودجه عمومی اختصاص داده شده به تحقیقات بیومدیکال موجب می‌شود تا حرکت و پیشرفت سریع دانشمندان در زمینه‌های نویدبخش تحقیق در مورد ارگانیسم‌های اصلاح شده ژنتیکی بسیار مشکل‌تر شود.

اما در زمینه بهبود وضعیت بهداشت در کشورهای مختلف جهان بنیادهای غیر دولتی هم فعالیت دارند، آیا شما نمی‌توانید به کمک‌های آنها برای پیشبرد طرح‌هایتان امیدوار باشید؟

کمک‌های ارائه شده توسط بخش خصوصی مانند بنیاد بیل و ملیندا گیتس  که میلیون‌ها دلار به تلاش‌های بین‌المللی در زمینه مراقبت‌های بهداشتی کمک کرده‌اند  گرچه نقشی مکمل دارند، اما هیچ گاه نمی‌توانند در زمینه تامین منابع مالی و امکانات تحقیقاتی مورد نیاز جایگزین حمایت‌ها و کمک‌های مالی دولت برای تحقیقات بیومدیکال شوند.

افراد در معرض خطر ابتلا به این بیماری چه زمانی می‌توانند از دستاوردهای این اکتشاف بهره‌مند شوند؟

موسسه تحقیقات مالاریای جان هاپکینز یکی از معتبرترین و برجسته‌ترین مراکز تحقیق در مورد بیماری مالاریا در سطح جهان است و تاکنون فعالیت‌های زیادی را در راستای مهار این بیماری انجام داده و در بسیاری از آنها بسیار موفق عمل کرده است و جان هزاران نفر را به این ترتیب از خطر مرگ نجات داده است، اما مزایای عملی و بالقوه اکتشاف اخیر  که در شماره ماه مارس 2007 مجله دستاوردهای آکادمی ملی علوم معرفی شده است  برای سلامتی انسان‌ها، ممکن است 10 تا 20 سال به طول بینجامد.

به غیر از فعالیت‌هایی که در خصوص مهار مالاریا انجام داده‌اید گویا درصدد یافتن راه‌های درمانی برای بیماری‌های دیگر هم هستید؟

بله من و همکارانم در حال تحقیق و مطالعه در زمینه نقش و تاثیر حشرات اصلاح شده ژنتیکی در به تاخیر انداختن انتقال بیماری‌های مرگبار و یا تضعیف کننده بدن انسان مانند تب استخوان شکن که در سطح جهان وجود دارد و یا بیماری خواب آلودگی در آفریقا و بیماری چاگاس (خواب آلودگی امریکایی) که توسط انگل‌هایی که در امریکای لاتین وجود دارند، منتقل می‌شود، هستیم.

در حال حاضر تحقیق و مطالعه روی پشه‌های اصلاح شده ژنتیکی تسه تسه را شروع کرده‌ایم تا توانایی این پشه‌ها در انتقال انگل بیماری خواب آلودگی به انسان‌ها را از بین ببریم. چراکه در حدود 50000 تا 70000 انسان که اغلب آنها در کشورهای جنوبی صحرای آفریقا زندگی می‌کنند، به این بیماری مبتلا هستند. کار روی اصلاح ژنتیکی باکتری‌ها را هم در دستور کار خود دادیم تا از این طریق بتوانیم از انتقال انگل بیماری چاگاس توسط حشرات خون‌آشام جلوگیری کنیم.

مطالعه روی روش‌های عقیم سازی پشه‌های نر هم شروع شده تا از این طریق با کاهش تعداد این پشه‌ها، از رواج و گسترش بیماری تب استخوان شکن نیز که هر ساله 50 میلیون نفر در جهان به آن مبتلا می‌شوند، کاسته شود.

آینده ای روشن در درمان بیماری مالا‌ریا

دستاوردها و یافته‌های من و همکارانم در موسسه جان هاپکینز موجب ایجاد این امید گشته است که روزی بتوانیم پشه‌های اصلاح شده ژنتیکی خاصی را تولید کنیم که قادر به انتقال انگل مالاریای حاد به انسان نباشند و بدین وسیله نیاز به واکسیناسیون انسان‌ها و یا نیاز به استفاده از مواد حشره‌کش مختلف را کاهش دهیم. این موضوع وقتی اهمیت خود را بیشتر نشان می‌دهد که بدانیم انگل بیماری مالاریا که این پشه‌ها ناقل آن هستند، به طور روزافزونی در حال مقاوم شدن نسبت به این واکسن‌ها است.

بهاره صفوی‌