امین کیست، امانت‌گذار چه کسی است؟

امین مسوول از بین رفتن یا ناقص شدن مالی که به عنوان امانت نزد او گذاشته می‌شود، نیست؛ مگر آن‌که مال امانی در اثر عدم مراقبت‌های لازم او تلف یا ناقص شده باشد.

چنانچه امانت‌گذار مال خود را از امین مطالبه نماید، امین موظف است آن را به امانت‌گذار برگرداند و اگر پس از این تقاضا، از بازگرداندن مال خودداری کند، امین از تاریخ خودداری؛ مسوول هرگونه نقص و تلفی خواهد بود که متوجه مال امانی گردد.

باید دانست وظیفه امین فقط نگهداری و حفاظت از مال امانی است و به هیچ وجه حق استفاده از آن را ندارد. مگر آن که امانت‌گذار به صراحت یا به طور ضمنی به وی اجازه استفاده از مال امانی را بدهد. بنابراین چنانچه امین بدون مجوز از مال امانی استفاده نماید، مسوول و ضامن هر گونه تلف و نقصی خواهد بود که بر آن مال وارد می‌گردد.

البته چنانچه مال امانی سربسته باشد، امین حق باز کردن آن را ندارد و اگر مال امانی دارای منافعی باشد (مثلا مال امانی گاو یا گوسفند باشد) منفعت آن (شیر، ماست و...) متعلق به امانت‌گذار (مالک) است.

شرایط تحویل مال امانی‌

هرگاه امین تصمیم به برگرداندن مال امانی داشته باشد، موظف است آن را به امانت‌گذار یا نماینده قانونی او برگرداند و اگر دسترسی به آنها امکان‌پذیر نباشد، موظف است آن را به حاکم شرع (در حال حاضر دوایر سرپرستی صغار و امور محجورین) برگرداند.

اگر مال امانی متعلق به محجور(1) باشد، چنانچه در زمان برگرداندن از محجور رفع حجر(2) شده باشد، مال امانی به خود او ودر صورت ادامه حجر، به سرپرست قانونی وی برگردانده می‌شود. چنانچه امانت‌گذار هنگام تحویل مال امانی سالم باشد، ولی بعد از تحویل آن محجور گردد، امین موظف است مال را به قیم قانونی برگرداند و اگر حفظ و نگهداری مال امانی مستلزم پرداخت هزینه‌ای باشد، کلیه مخارج به عهده امانت‌گذار است.

پا‌نوشت‌ها:

1-  محجور کسی است که از تصرف امور خود محروم باشد.
2-  رفع حجر؛ حالتی است که شخص دارای اهلیت قانونی شده و می‌تواند در اموال خود تصرف نماید.