گام سوم: «همکاری با وین» - «مذاکره با 1+5»

در پی سفر دو روزه "محمد البرادعی" مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تهران در روزهای 21 و 22دی ماه (11و 12 ژانویه) طرفین توافق کردند، ایران ظرف مدت چهار هفته به سوالات آژانس در مورد موضوعات "منشا آلودگی"، "پلونیوم"،"210 معدن گچین" و نیز "مطالعات ادعایی" پاسخ دهد.

چند روز قبل از سفر البرادعی، هیاتی از کارشناسان آژانس که در تهران به سر می‌برد، در مورد منشاء آلودگی گفت و گوهایی با طرف ایرانی انجام داد.

قرار است نتایج این مذاکرات در گزارشی که پیش بینی می‌شود البرادعی بیستم تا بیست و پنجم فوریه به اعضای شورای حکام آژانس ارایه کند، منعکس شود.

تهران برای اثبات حسن نیت خود به جامعه جهانی به رغم صدور سه قطعنامه شورای امنیت، برای حل و فصل مسایل باقیمانده در21 اوت (31 مرداد ماه سال جاری) با آژانس به توافقی دست یافت که به "طرح اقدام" و "مدالیته" مشهور است.

اگرچه تهران‌اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی و نیز اجرای کد اصلاحی 1-3  موافقتنامه جامع پادمان را در واکنش به صدور قطعنامه‌ها لغو کرد اما در اجرای توافقنامه و برای حل موضوعات تعیین شده، همکاری‌های سازنده‌ای را با آژانس داشته است.

در هر حال، جمهوری اسلامی ایران بر اساس طرح اقدام، سرنوشت ابهامات و مسایل باقیمانده مشخص شده را طی روزهای آینده معلوم خواهد کرد، اما سوال اساسی این است که آیا حل این موضوعات به تنهایی، می‌تواند منجر به خارج شدن پرونده ایران از دستور شورای حکام آژانس و نیز شورای امنیت سازمان ملل شود؟
جمهوری‌اسلامی‌ایران در گام اول، گزینه همکاری با آژانس وهمزمان مذاکره سیاسی با گروه موسوم به 1+5 را برگزید.لیکن به گفته مقامات هسته‌ای‌به دلیل زیاده خواهی‌های غرب، مسیر مذاکره با1+5 بسته شد.

در پی انسداد مسیر مذاکرات سیاسی با گروه 1+5 سه قطعنامه علیه جمهوری اسلامی ایران در شورای امنیت صادر شد ولی تهران به رغم صدور این قطعنامه‌ها در گام دوم تصمیم گرفت همکاری خود با آژانس بین‌المللی‌انرژی اتمی را گسترش دهد تا به آنچه که مدام‌تحت عنوان ابهام و نگرانی‌از سوی غربی‌ها مطرح می‌شد، پایان دهد.

گام‌دوم منجر به‌توافق در مورد طرح اقدام یا مدالیته شد. لیکن همزمان، گفت و گوها با "خاویر سولانا" نماینده ارشد اتحادیه اروپا از سرگرفته شد.

تهران در گام دوم تلاش کرد به ابهامات و پرسش‌های آژانس پاسخ دهد و به موازات آن با سولانا نیز مذاکره کرد تا جلوی اقدامات تخریبی بیشتر از سوی 1+5 را بگیرد.

و اکنون که‌گام دوم در حال پایان یافتن است و سابقه فعالیت‌های هسته‌ای ایران برای آژانس روشن شده است، باید گام سوم را آغاز کرد.

گام سوم، همانا همکاری با آژانس در خصوص فعالیت‌های حال و آینده و نیز مذاکره با 1+5 یا به بیانی "بازی سیاسی " با این گروه است.زیرا به رغم حل مسایل باقیمانده ، خروج پرونده ایران از دستور کار شورای حکام آژانس و نیز شورای امنیت سازمان ملل نیازمند مذاکرات سیاسی است.

بی‌تردید، البرادعی در گزارش آینده خود همچون گزارش‌های گذشته‌اش، خواستار همکاری‌های بیشتر و نیز اجرای پروتکل الحاقی برای تایید ماهیت صلح آمیز بودن برنامه‌های کنونی و آینده هسته‌ای ایران خواهد شد و تصریح خواهد کرد که ایران، قطعنامه‌های شورای امنیت را اجرا نکرده است.

غرب نیز به استناداین موارد، همچنان بر درخواست‌های خود مبنی بر تعلیق غنی‌سازی، اجرای قطعنامه‌ها و حتی صدور قطعنامه‌های جدید اصرار خواهد ورزید.

بنابراین، احیای مذاکرات‌با 1+5 برای حل و فصل بعد سیاسی پرونده و نیز خروج آن از شورای امنیت سازمان ملل، ضروری به نظر می‌رسد. چرا که باید از طریق مذاکره این گروه را به خارج کردن پرونده متقاعد ساخت.

زهرا هژبری
ایرنا