بازگشت هوشمندانه یک کارآگاه به تلویزیون

جام جم آنلاین: هر سریالی که دنباله آن ساخته می‌شود، به‌طور طبیعی با فصل نخست خود مورد مقایسه قرار می‌گیرد. در چنین شرایطی، نخستین پرسشی که باید به آن پاسخ داد، ضرورت ساخت ادامه آن مجموعه است؛ این‌که اساسا چرا باید دوباره به سراغ یک شخصیت و جهان داستانی برویم و آیا امکان جذاب کردن آن برای مخاطب امروز وجود دارد یا خیر.  

این مقایسه به‌ویژه درباره «کارآگاه علوی» دشوارتر است؛ چراکه فصل نخست با حضور بازیگری حرفه‌ای و پیشکسوت، شخصیت ویژه‌ای را در ذهن مخاطبان ثبت کرده است؛ بنابراین سازندگان فصل جدید باید علاوه‌بر حفظ ویژگی‌های شخصیت اصلی، بازیگری را انتخاب می‌کردند که بتواند یادآور آن کاراکتر باشد و در عین حال هویت مستقلی برای خودش خلق کند.  

در چنین دنباله‌ای، فقط استفاده از نام و شهرت فصل نخست کافی نیست. باید دید آیا فضای داستانی، مکث‌ها، آرامش روایت، شیوه بررسی پرونده‌ها و حتی حضور دستیاران کارآگاه توانسته‌اند ویژگی‌های مجموعه قبلی را بازآفرینی کنند یا خیر. اینها پرسش‌هایی است که درباره هر فصل جدید و حتی فصل‌های بعدی یک مجموعه قدیمی مطرح می‌شود.  درباره بازی بهنام تشکر هم باید بگویم که او توانسته ویژگی‌های شخصیت قبلی را به یاد مخاطب بیاورد. نوع راه رفتن، لباس پوشیدن، رفتار و خشکی خاصی که در شخصیت‌پردازی کارآگاه وجود داشته، ازجمله مؤلفه‌هایی است که تشکر تلاش کرده در اجرای خود به آنها توجه کند.  

بهنام تشکر توانسته خودش را با این شخصیت هماهنگ کند و از این منظر، انتخاب او قابل توجه است. البته قرار نیست بازیگر جدید صرفا بدل بازیگر فصل نخست باشد؛ مهم این است که بتواند ضمن یادآوری شخصیت آشنا، کاراکتر خودش را نیز شکل دهد. 

در فصل جدید، چند کاراکتر با ویژگی‌های کمیک و شیرین نیز حضور دارند که می‌توانند به فضای داستان تنوع بدهند. این ترکیب در کنار شخصیت اصلی و روند پیشرفت پرونده‌ها، ظرفیت‌هایی برای ایجاد موقعیت‌های متفاوت در سریال به وجود آورده است.  

اساسا تولید آثار پلیسی و کارآگاهی در تلویزیون همواره مورد توجه بوده است. ما در گذشته مجموعه‌هایی مانند «سرنخ» را داشتیم که با محوریت یک کارآگاه و دستیارانش، ساختار مشخصی از یک سریال پلیسی را ارائه می‌کردند. در کنار آن، کارآگاه علوی نیز توانست به یک مجموعه شناخته‌شده تبدیل شود.  

حتی در شبکه‌های تلویزیونی، آثار پلیسی خارجی نیز همواره مورد توجه مخاطبان قرار گرفته‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که اصل این گونه نمایشی همچنان ظرفیت جذب مخاطب دارد و نباید تصور کرد که دوران سریال‌های کارآگاهی به پایان رسیده است. سرنخ به کارگردانی کیومرث پوراحمد ازجمله مجموعه‌هایی بود که جایگاه خاصی یافت، اما ادامه پیدا نکرد. در مقابل، کارآگاه علوی توانسته به فصل سوم برسد و این موضوع از منظر استمرار یک برند نمایشی اهمیت دارد. مجموعه‌هایی مانند «خواب و بیدار» مهدی فخیم‌زاده نیز از جمله تجربه‌هایی هستند که ظرفیت ادامه و بازگشت آنها همواره مورد توجه قرار گرفته است. 

البته تعداد افرادی که در ساخت آثار پلیسی تجربه و توانایی دارند، چندان زیاد نیست. به همین دلیل باید از ظرفیت کارگردانان و نویسندگانی که این فضا را می‌شناسند استفاده کرد تا این گونه نمایشی دوباره در تلویزیون جان بگیرد.  

به نظرم کارآگاه علوی تلاش کرده است یادآوری درستی از مجموعه قبلی داشته باشد و در همین مسیر حرکت می‌کند. البته هنوز برای قضاوت قطعی زود است. باید دید سازندگان چگونه داستان را پیش می‌برند و آیا می‌توانند جذابیت و انسجام روایت را تا پایان حفظ کنند یا خیر.  

در حال حاضر سریال در مرحله پخش قرار دارد و باید اجازه داد مسیر داستان کامل شود. صرفا با مقایسه چند قسمت ابتدایی با خاطراتی که از فصل نخست داریم، نمی‌توان درباره موفقیت یا عدم موفقیت یک دنباله حکم نهایی صادر کرد. مسأله مهم این است که اثر بتواند در ادامه نیز مخاطب را همراه خود نگه دارد.  

دنباله‌سازی کار ارزشمندی است، اما باید با دقت و شناخت انجام شود. مهم‌ترین مسأله، پیدا کردن داستان خوب است. ممکن است یک مجموعه در فصل نخست و دوم موفق باشد، اما اگر برای ادامه آن قصه مناسبی وجود نداشته باشد، ساخت فصل‌های بعدی به تکرار و افت کیفیت منجر خواهد شد.  

برای مثال، مجموعه‌ای مانند «پایتخت» به دلیل جهان داستانی و شخصیت‌هایش همچنان می‌تواند امکان ادامه داشته باشد؛ حتی اگر میان فصل‌های آن فاصله زمانی ایجاد شود. 
تلویزیون و مجموعه‌هایی مانند سیمافیلم باید در دنباله‌سازی به فیلمنامه توجه ویژه داشته باشند. ابتدا باید نویسنده و داستان مناسب پیدا شود و بعد بازیگران و عوامل تولید گرد هم بیایند.  

حفظ ماندگاری یک برند نمایشی اهمیت زیادی دارد. اگر داستان خوب باشد و نویسندگان بتوانند ظرفیت‌های تازه‌ای برای شخصیت‌ها و موقعیت‌ها خلق کنند، مجموعه می‌تواند به فصل‌های بعدی هم برسد و جذابیت خود را حفظ کند. کارآگاه علوی نیز از همین منظر ظرفیت ادامه دارد و باید دید در قسمت‌های پیش رو چگونه این مسیر را تکمیل خواهد کرد.