ستاره‌های ایرانی در المپیاد‌های جهانی

موفقیت اخیر تیم المپیاد کامپیوتر در تاشکند و کسب دو مدال نقره، یک برنز و یک دیپلم افتخار نیز تازه‌ترین نمونه و بخشی از این حضور و افتخارآفرینی است. این رقابت با حضور نمایندگان بیش از ۹۷ کشور جهان برگزار شد و ۳۸۶ دانش‌آموز برای حضور در این دوره ثبت‌نام کرده بودند. به همین بهانه با سیدرضا حسینی رئیس باشگاه دانش‌پژوهان جوان درباره کارنامه امسال المپیادها، چالش‌های سال‌جاری، تاثیر جنگ‌های تحمیلی بر روند آماده‌سازی تیم‌ها، وضعیت باشگاه و برنامه‌های پیش‌رو به گفت‌و‌گو نشسته‌ایم.

با درخشش اخیر تیم المپیاد جهانی کامپیوتر شروع کنیم. عملکرد این تیم در مقایسه با دوره‌های گذشته چگونه بود؟
از حیث تعداد کشور‌های شرکت‌کننده و تعداد دانش‌آموزان، امسال شاهد رشد بودیم. طبیعتا المپیاد جهانی است و سطح سؤالات نیز بسیار بالاست. اگر بخواهیم عملکرد ایران را از حیث مدال ارزیابی کنیم، با وجود این‌که سال گذشته نیز تیم ایران در المپیاد جهانی کامپیوتر موفق به کسب یک مدال طلا، دو مدال نقره و یک مدال برنز شده بود، اما باز هم تاکید می‌کنم این نتیجه با توجه به شرایطی که دانش‌آموزان ما در آن قرار داشتند، قابل توجه است چرا که صددرصد نمره المپیاد کامپیوتر به‌صورت عملی محاسبه می‌شود و این عملکرد به فضای اینترنت وابسته است. در شرایطی که این دسترسی وجود نداشته باشد، عملا امکان آن‌که دانش‌آموزان بتوانند در یک فضای جدی و رقابتی تمرین و آماده‌سازی شوند، بسیار دشوار خواهد بود. علاوه بر این، برگزاری آزمون‌های آزمایشی نیز با چالش‌های جدی مواجه بود. در بسیاری از موارد امکان تجمیع حضوری دانش‌آموزان در باشگاه و برگزاری آزمون‌های شبیه‌ساز در شرایط مشابه المپیاد جهانی وجود نداشت. تنها در دو ماه پایانی، با آرام‌تر شدن شرایط، توانستیم بخشی از این آزمون‌ها را به شکل موردنظر برگزار کنیم.
از تاثیر جنگ‌های تحمیلی اخیر بر آمادگی دانش‌آموزان بیشتر بگویید. 
در میان رشته‌ها، بیشترین آسیب را دانش‌آموزان رشته کامپیوتر و هوش مصنوعی متحمل شدند. از یک‌سو قطعی اینترنت، مشکلات زیادی برای آنها ایجاد کرد و از سوی دیگر، امکان برگزاری کلاس‌های حضوری نیز برای‌شان وجود نداشت. همچنین حمله‌ای که به زیرساخت ملی هوش مصنوعی دانشگاه شریف صورت گرفت، دسترسی دانش‌آموزان ما را به بخش قابل‌توجهی از داده‌ها و پردازشگر‌هایی که در اختیار داشتند قطع کرد. این درحالی است که دانش‌آموزان رشته‌هایی مانند ریاضی و فیزیک، بخشی از آموزش و تمرین‌های خود را به‌صورت تئوری انجام می‌دهند و حتی در شرایط محدودیت دسترسی به اینترنت نیز امکان ادامه بخشی از فعالیت‌های‌شان وجود دارد، اما ماهیت المپیاد کامپیوتر متفاوت است. آزمون این رشته کاملا عملی است و ۱۰۰درصد نمره‌ای که دانش‌آموزان کسب می‌کنند، به عملکرد عملی آنها وابسته است. سامانه «جاج» (سامانه نمره‌دهی آنلاین) نیز در فضای اینترنت فعالیت می‌کند و به‌دلیل قطع دسترسی به اینترنت، دانش‌آموزان ما نزدیک به دو ماه عملا امکان دسترسی به این سامانه را نداشتند. دوستان و همکاران تلاش‌هایی انجام دادند تا از روش‌های مختلف، دسترسی‌هایی برای دانش‌آموزان فراهم شود و برای برخی از آنها حدود یک ماه پس از آغاز جنگ، دسترسی‌هایی برقرار شد. با وجود تمام این شرایط، خدا را شکر دانش‌آموزان ما در این رقابت حضور پیدا کردند و توانستند چنین نتیجه‌ای را برای کشور رقم بزنند.
تا اینجای کار، مجموع مدال‌ها و افتخارات دانش‌آموزان ایرانی در المپیاد‌های جهانی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
با توجه به برآیند نتایجی که تاکنون به‌دست آوردیم، امسال عملکرد بسیار خوبی داشتیم و نسبت به المپیاد‌های سال گذشته، رشد جدی را شاهد بودیم. پیش از برگزاری المپیاد جهانی کامپیوتر نیز تعداد مدال‌های طلایی که در المپیاد‌های جهانی و بین‌المللی کسب کرده بودیم، از مجموع سال گذشته عبور کرده بود. در حال حاضر، مجموعا ۱۳ مدال طلای المپیاد‌های جهانی و بین‌المللی را در کارنامه امسال داریم، درحالی‌که این تعداد در سال گذشته ۱۱ مدال بود. البته هنوز چند المپیاد و چند رشته باقی مانده است. به‌عنوان نمونه، یکی از قدرتمندترین تیم‌های ما در سال‌های اخیر، تیم المپیاد نجوم بوده که هنوز اعزام نشده و طبیعتا انتظار داریم با برگزاری این رقابت نیز این آمار رشد چشمگیر دیگری داشته باشد.
 نقاط قوت المپیادی‌های امسال را در چه می‌بینید؟
اگر بخواهیم برآیند نتایج المپیاد‌های امسال را بررسی کنیم، باید توجه داشته باشیم که امسال در دو المپیاد بین‌المللی نیز شرکت نکردیم. یکی المپیاد آسیایی فیزیک و دیگری المپیاد بین‌المللی مندلیف شیمی. ما در سال‌های گذشته در این دو رقابت شرکت کرده بودیم، اما امسال به‌دلیل آن‌که این آزمون‌ها در اردیبهشت و همزمان با اوج دوران جنگ برگزار می‌شد، امکان حضور در آنها فراهم نشد. این المپیاد‌ها علاوه بر آن‌که یک رقابت علمی مهم محسوب می‌شوند، برای المپیاد‌های اصلی نیز نقش پیش‌نیاز و تقویتی دارند و عملا فرصتی برای آماده‌سازی دانش‌آموزان و برگزاری یک اردوی تدارکاتی برای مسابقات جهانی اصلی فراهم می‌کنند؛ بنابراین این فرصت امسال از دانش‌آموزان گرفته شد. از سوی دیگر هنوز نتایج سه المپیاد دیگر ما نیز باقی مانده است. با وجود این، برآیند نتایج امسال نسبت به سال گذشته بسیار بهتر بوده است. با این حال یکی از نقاط‌قوت امسال را باید در شرایط خود باشگاه دانش‌پژوهان جوان دید. باشگاه در یک فرآیند احیایی قرار داشته و به پایداری خوبی رسیده است. همچنین حمایت‌های بسیار جدی از سوی وزارت آموزش‌وپرورش و شخص وزیر در این زمینه صورت گرفته تا بتوانیم مسیر پیشرفت این دانش‌آموزان را ادامه دهیم. خدا را شکر این بچه‌ها نیز در طول این یک سال، در شرایطی با ثبات نسبی، مسیر خود را ادامه دادند. موضوع دیگری که می‌توان به‌عنوان یکی از عوامل موثر به آن اشاره کرد، شرایط جنگ بود. از یک‌سو جنگ آسیب‌های جدی به دانش‌آموزان و روند آماده‌سازی آنها وارد کرد، اما از سوی دیگر، همین شرایط عزم و همت دانش‌آموزان و همچنین سرپرستان کمیته‌ها را بسیار جدی‌تر و محکم‌تر کرد تا امسال متفاوت‌تر عمل کنیم. همه تلاش ما این بود که به هر شکل ممکن، بتوانیم مردم را خوشحال کنیم. این انگیزه به تیم‌ها کمک کرد تا با وجود سختی‌های زیاد، با قدرت بیشتری پای نتیجه امسال بایستند. خدا را شکر در نهایت نیز نتایج بسیار خوب و بی‌نظیری به‌دست آمد.
چه مدت دیگر از دوره رقابت‌ها باقی مانده است؟
در حال حاضر تیم المپیاد جغرافیای ایران در ترکیه حضور دارد و مشغول شرکت در رقابت‌های المپیاد است. تیم المپیاد علوم زمین هنوز اعزام نشده و تیم المپیاد نجوم و اخترفیزیک نیز در دهه نخست مهرماه به المپیاد‌های جهانی اعزام خواهد شد. پس از برگزاری این رقابت‌ها، پرونده المپیاد‌های امسال بسته خواهد شد.
چه مشوق‌هایی برای المپیاد‌ها درنظر گرفته شده است؟
تمام دانش‌آموزانی که عضو تیم ملی المپیاد هستند، از شرکت در آزمون سراسری ورود به دانشگاه معافند و می‌توانند در هر رشته‌ای که علاقه داشته باشند ادامه تحصیل دهند. از سوی دیگر این دانش‌آموزان از مهم‌ترین مخاطبان بنیاد ملی نخبگان هستند و مجموعه‌ای از حمایت‌های ویژه برای آنها در بنیاد ملی نخبگان تعریف شده است. یکی از مهم‌ترین حمایت‌ها آن است که از همه این دانش‌آموزان دعوت می‌شود پس از طی این مسیر، به‌عنوان مدرس به باشگاه دانش‌پژوهان جوان بازگردند و برای تربیت نسل‌های بعدی دانش‌آموزان المپیادی کمک کنند. در کنار این موضوع، اگر ایده یا پیشنهادی در فضای کار داشته باشند، از آنها حمایت می‌کنیم تا بتوانند ایده‌های خود را پیش ببرند.